«مستندات اجتماعی»؛ نوش دارویی بعد از مرگ سهراب

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، حيان علوي؛ روند تولید مستندات اجتماعی در چند ساله اخیر روند رو به رشدی داشته است تا آن جا که شاهد بودیم این مستندات از جهت کارکرد آگاهي بخشي به مردم می توانند برای حل و پیشگیری از معضلات جامعه بسیار مفید و کارساز باشند.

کارکرد مستندات اجتماعی را می توان به مثابه آیینه ای دانست که رفتار و معضلات اجتماعی را به مخاطب گوشزد می کند و حتی از این رهگذر خطرات تهدید کننده ای که در سکوت باعث تهديد جامعه مي شود را آشکار و معرفی می کند.  

مستندات اجتماعی تولید شده از قبیل برنامه شوک به پرداخت مسائلی همچون اعتیاد، شیطان پرستی، کلاهبرداری، مد و پوشش لباس می پرداخت. حتی در چند ساله اخیر شاهد تولید مستندات اجتماعی بودیم که محور اصلی آن دادگاه های خانواده ای بود که موضوع اصلی آن قتل و جنایات خانوادگی بوده است.

مستندات اجتماعی آیینه ای برای رفتارهای ناهنجار جامعه

این مستندات اجتماعی از آن جهت که آسیب ها رفتارهای ناصحیح اجتماعی و ناهنجاری ها را به نحوی برهنه به مردم نشان می دهند، تاثیری شگرف در جلوگیری از این رویدادهای تلخ می توانند داشته باشند؛ در حقیقت مستندات اجتماعی را می توان نوعی یاری رساندن هنر برای حل و فصل معضلات و مشکلات اجتماعی دانست كه در این راستا خوب ساخته و پرداخته شدن این محصولات حتی سبب خواهد شد که این مستندات مخاطبانی بیشتر از سریال های تلویزیونی داشته باشند.

چرا نوش دارو بعد از مرگ سهراب؟

با توجه به کارکرد مستندات اجتماعی در جهت پیشگیری در معضلات رفتاری جامعه و حتی بهبود و حل آن می توان این پرسش را مطرح کرد که چرا ساخته و پرداخته شدن این مستندات به مثابه نوش داروی بعد از مرگ سهراب است؟

به عنوان نمونه آگاهی بخشیدن به والدین و جوانان قبل از فراگیر شدن و شیوع اعتیاد بسیار مثمرثمرتر خواهد بود تا آن زمان که اعتیاد و مواد توهم زا گسترشی چشم گیر در جامعه پیدا کرده باشد.

در حقیقت ساخت مستندات اجتماعی را برای معضلاتی خاص آن گاه می توان مفید و پیش گیرانه دانست که در زمانی مناسب به آن پرداخته شود. در جامعه فرهنگی امروز ما و معضلات آن بسیار شاهد این موضوع هستیم. به عنوان نمونه قبل از آن که مسئله حجاب با گشت ارشاد حل و فصل شود آیا بهتر نبود با ساخت و پرداخت برنامه های فرهنگی اجازه نمی دادیم که این معضل تا آن جا عمیق شود که نیاز به گشت ارشاد در جامعه وجود نداشته باشد؟

متصدیان فرهنگی کتمان نکنند

در حقیقت شناخت سوژه و زمان پرداخت به آن از مهمترین عواملی است که می تواند ساخت مستندات با رویکرد اجتماعی را کارآمد کند. لازمه شناخت سوژه نیز آن است که متصدیان فرهنگی آسیب ها و آفات موجود در جامعه را کتمان نکنند و سعی بر آن داشته باشند تا با اسباب و وسایل فرهنگی و اجتماعی در صدد جلوگیری و کنترل آن بر بیایند.

در حقیقت یکی از عوامل ناکامی و عدم موفقیت در شناخت و انتخاب سوژه آن است که باور کردن و پذیرفتن معضلات موجود در جامعه برای کارشناسان و مدیران فرهنگی سخت و ناخوشایند است.

به عنوان نمونه از معضلات و ناهنجاری های اجتماعی که اکنون به آن بی توجهی می شود و به سبب همین بی توجهی و غفلت در آینده ای نه چندان دور به معضلی جدی تبدیل خواهد شد، مسئله روزه خواری در ماه مبارک رمضان است.

روزه خواری در ماه مبارک، رفتار ناصحیحی که چشم ها ها بر آن بسته ماند

روزه خواری در ماه مبارک رمضان، معضل و ناهنجاری بود که امسال با شدت بیشتری در جامعه با آن مواجه بودیم. در زمان کنونی که ماه مبارک به اتمام رسیده، رفتار متصدیان فرهنگی با این ناهنجاری از چند حالت خارج نیست. برخی اصلا وجود چنین مشکل و ناهنجاری را در جامعه انکار می کنند و مدعی هستند اصلا چنین معضلی وجود ندارد و برخی دیگر متوجه این واقعیت تلخ هستند، اما از این رمضان تا رمضان بعدی هیچ تلاش و برنامه ریزی برای حل و کنترل این مشکل ندارند.

در حقیقت رفتار عاقلانه ایجاب می کند قبل از آنکه مسئله روزه خواری در جامعه تبدیل به یک معضل جدی فرهنگی اجتماعی شود که برای کنترل آن مجبور شویم که از عواملی همچون گشت ارشاد استفاده کنیم، آیا بهتر نیست به وسیله رسانه و هنر شروع به بستر سازی برای کنترل و حل این مشکل داشته باشیم؟

بی شک ساخت برنامه های فرهنگی با رویکرد اجتماعی از جمله مستندها امری نیست که در یک ماه و دو ماه بازدهی داشته باشد و در زمانی کوتاه تاثیری مستقیم بر تفکرات مردم و رفتارهای آنان داشته باشد، بنابراین می توان گفت که برنامه ریزی های فرهنگی و ساخت محصولات امری دیر بازده هستد، لذا بر مسئولان و متصدیان فرهنگی فرض است که قبل از دست رفتن زمان به فكر برنامه ریزی برای ساخت مستندات اجتماعی و فرهنگی باشند که رفتارهای ناهنجار را به مثابه آیینه ای به مردم نشان می دهد و آنان را از خطرات آگاه می کند.