توليد علوم انساني بومي نياز عصر امروز است

به گزارش خبرنگار فرهنگي «شبكه خبر دانشجو»، حجت الاسلام دكتر عبدالحسين خسروپناه عصر ديروز در دومين همايش نوانديشي ديني كه در تالار شهيد بهشتي دانشكده اقتصاد و علوم سياسي دانشگاه شهيد بهشتي برگزار شد، با اشاره به روشنفكران قرن 18 در اروپا گفت: در آن زمان طبيعت را همچون مكانيزم جبري مي دانستند و انسان را موجودي قلمداد مي كردند كه به مدد عقل كمال پذير است.

وي در ادامه با اشاره به شروع نهضت روشنفكري در ايران گفت: تفكر روشنفكري در ايران با اصطلاح منورالفكر و منورالعقول نمود پيدا كرد و از سال 1320 اصطلاح روشنفكري به تصويب رسيد كه پس از آن اين اصطلاح به روشنفكر ديني و روشنفكر سكولار تبديل شد.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در ادامه با بيان اين مطلب كه در ابتدا افرادي همچون بازرگان و شريعتي جريان روشنفكري ديني را دنبال كردند، گفت: اين جريان از دهه 30 به بعد شكل ديگري يافت.

خسروپناه در ادامه افزود: روشنفكر قبل از دهه 70 معتقد بود دين اسلام حضور اجتماعي، و روشنفكري نقش پررنگي دارد و در آن زمان به روحانيت خرده مي گرفتند چرا آخرت را بيش از موارد ديگر موجود در اسلام معرفي مي كنند.

وي در ادامه با اشاره به اينكه اسلام سكولار در روشنفكري ديني از دهه 30 و 40 و بعد از آن مطرح شد، گفت: بعد از دهه 70 و پايان جنگ، جريان روشنفكري زاويه اي متفاوت از گذشته خود يافت و بر اين باور بود كه تجربه ديني در اسلام بايد در حداقل قرار گيرد.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي با اشاره به آسيب هاي مدل روشنفكري دهه 70 گفت: مدل نوانديشي دهه 70 غفلت از روشنفكري بود و همه به اين فكر مي كردند كه علل انحطاط مسلمانان چه بوده است.

خسروپناه در ادامه با اشاره به اينكه در حال حاضر به مسئله انحطاط مسلمانان توجهي نمي شود؛ به نحوي كه انگار انحطاطي وجود ندارد، گفت: در حال حاضر مسئله انحطاط و تمدن نوبنياد براي مسئله روشنفكري ديني مطرح نيست، بلكه طبق فرمايش مقام معظم رهبري بحث توليد علم، علل عقب ماندگي و بالندگي مطرح است.

وي در ادامه با اشاره به اينكه بي مهري به روايات از آسيب هاي ديگر روشنفكري ديني است، گفت: در حال حاضر مباحثي كه مطرح مي شود از بعد برون ديني مورد پردازش قرار مي گيرد، در حالي كه فرد بايد با روش عقلي و حجيت از قرآن استدلال و بحث كند.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي با اشاره به جريان غربزدگي حداكثري و مقابله شديد با جريان سنتي جامعه كه گريبانگير جامعه روشنفكر است، گفت: اين مسئله اي است كه افرادي مانند جلال آل احمد به آن پرداخته و جاي طرح و بحث دارد.

خسروپناه در ادامه با بيان اينكه متاسفانه روشنفكران دو دهه اخير با وجود مشكلات فراوان جامعه امروز بشدت تحت تاثير روشنفكران غربي هستند، افزود: وقتي روشنفكران اروپايي دردي احساس مي كنند روشنفكران ما آه و ناله اش را سرمي‌دهند كه اين موضوع آسيبي جدي است.

وي در ادامه افزود: هنوز در جامعه روشنفكر ما به گونه اي نسبي گرايي نظريه هاي كانت مطرح مي شود؛ به نحوي كه تصور مي شود هيچ منتقدي در غرب به نظريات كانت انتقاد نداشته است.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در ادامه افزود: آنچه امروز نيازمند آن هستيم توليد علوم انساني بومي است و نبايد به تفكيك و گردآوري در فلسفه علم پرداخت.

خسروپناه افزود: روشنفكر امروز ما بايد بتواند روش شناسي براي علوم انساني ارائه دهد.

وي در ادامه تصريح كرد: نقد به مدل معرفت شناختي روشنفكران دو دهه اخير در نسبي گرايي و نفي معيار شناخت خلاصه مي شود؛ چرا كه اين نسبي گرايي سبب شده تا هيچ مسئله اي معيار مشخصي نداشته باشد.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي با اشاره به اينكه جامعه اي كه گرفتار نسبي گرايي معرفت باشد نمي تواند جلو برود و پيشرفت كند، گفت: از آسيب هاي ديگر به ديدگاه هاي روشنفكران امروز، نگاه جزئي نگرانه آنها به جاي نگرش كلي نگرانه است.

خسروپناه در ادامه با اشاره به اينكه نمي توان فرم را از محتوا تفكيك كرد، گفت: از بدترين مغالطات روشنفكران امروز اين است كه بر اين اساس مي خواهند بسياري از مسائل موجود در اسلام را تعطيل كنند.

وي در ادامه با اشاره به تفسير تطبيقي اسلام با مكاتب غربي گفت: اينكه شناختي از مكتب غربي مانند اگزيستانسياليسم، ليبراليسم و فمينيسم را به آيات و روايات چسبانده شود از ديگر آسيب هاي جدي روشنفكري نوين است و كسي كه متودولوژي فهم دين را ندارد نمي تواند در مورد دين نظر دهد.

دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در پايان تصريح كرد: بايد نخست رويكرد معرفت شناسي دين مورد بررسي قرار گيرد و بعد از آن به رويكرد كاركردگرايانه آن پرداخته شود./انتهاي پيام/