سمينار «نقد ادبي، منتقدان و روش تحقيق» در دانشگاه دهلي نو برگزار شد

به گزارش گروه فرهنگي «شبكه خبر دانشجو»، در اين همايش كه استادان و دانشجويان دوره دکتري زبان فارسي، اردو و عربي حضور داشتند، استادان هندي، افغاني و ايراني سخنراني کردند.

در اين همايش پروفسور چهندرشکهر، رئيس دپارتمان زبان فارسي دانشگاه دهلي در مورد جايگاه نقد در دروس دانشگاهي زبان فارسي اظهار داشت: با وجود آن که اين دانشگاه نود سال سابقه دارد، متاسفانه در حال حاضر درس نقد ادبي در دانشکده ما وجود ندارد و اين نخستين بار است که ما با همکاري مرکز تحقيقات فارسي دهلي نو سمينار نقد ادبي را راه اندازي کرده ايم.

وي در ادامه سخنانش از نقد ادبي در دوره تيموري هند نيز سخن گفت و آن را دوره اي درخشان در ادبيات و نقد فارسي زبانان دانست.

رييس دپارتمان زبان فارسي اين دانشگاه دهلي نيز در سخنان خود بر ضرورت تشکيل و تاسيس اين واحد درسي تاکيد کرد.

در ادامه اين مراسم، استاد شريف حسين قاسمي، شاعر در باره سابقه نقد ادبي در هند در سخناني نقد ادبي در هند در دوره بابريان را سرآغاز دوره نقد جدي ادبي براي فارسي زبانان دانست و تاکيد کرد: کرسي نقد ادبي در دانشگاه دهلي هرچه زودتر تاسيس شود.

وي همچنين به خاطر فعاليت هاي بيدل پژوهي و نقد ادبي در انجمن ادبي بيدل از مدير مرکز تحقيقات فارسي دهلي نو تشکر کرد.

در ادامه علي رضا قزوه، مدير مرکز تحقيقات فارسي دهلي نو  ضمن برشمردن تاريخچه نقد در جهان و ايران و دسته بندي نقد به نقد سنتي و مدرن و پست مدرن در باره ويژگي هر يک سخن گفت و افلاطون را بزرگترين منتقد سياسي سنتي در جهان دانست و در ادب فارسي نيز ناصرخسرو را به عنوان آغازگر جدي نقد ادبي سنتي ايران برشمرد و ضمن اشاره به آياتي در قرآن مجيد که به موضوع نقد پرداخته است ريشه هاي نقد را در قرآن بازگو کرد.

وي ضمنا از اديبان بزرگ ايران از فردوسي و سعدي و شمس تبريزي تا شمس قيس رازي فرازهايي را خواند که با موضوع نقد ادبي ارتباط داشت.

قزوه ضمن اشاره به جريان هاي کلامي و فلسفي و ديني با اشاره به آراء امام محمد غزالي و ابن رشد و شيخ طوسي و ابن تيميه و علامه حلي و ابن عربي و ... يکي از بزرگترين شعبه هاي نقد در ايران را متعلق به جريان کلامي و فلسفي دانست که آراء شان در انديشه شاعران و عارفان بزرگ بي تاثير نبود.

مدير مرکز تحقيقات فارسي دهلي نو  ضمن خواندن بخش‌هايي از سخنان شمس تبريزي و بيدل دهلوي از اين دو اديب عارف به عنوان دو منتقد اجتماعي و دو عارف مصلح اجتماعي و منتقد نام برد، ضمن آن که به نحله هاي ديگري چون کتابشناسان و فهرست نگاراني چون ابن نديم و صاحب کشف الظنون (حاجي خليفه بغدادي) و صاحب الذريعه (شيخ آقابزرگ تهراني) و ... نيز به عنوان گروه هاي ديگر منتقد کتاب نام برد و از جريان نقد در تذکره نگاري در هند دوره تيموري تا منتقداني چون خان آرزو و صهبايي و غالب و قتيل اشعاري برخواند و آراء آنان را مورد نقد قرار داد.

وي از نقد معاصر ايران سخن گفت و جريان هاي نقد معاصر را با شرح آثارشان معرفي کرد و يادآور شد که اگر نقد ادبي بخواهد دوباره در هند نضج بگيرد و رشد کند بايد بين جريان هاي مختلف نقد ادبي چه در رسانه ها و چه در دانشگاه و چه در انجمن ادبي پل پيوند و ارتباط برقرار شود.

در ادامه پروفسور عبدالخالق رشيد از استادان دانشگاه و رايزن فرهنگي افغانستان ضمن معرفي جريان هاي نقد ادبي در افغانستان از بيدل پژوهي در افغانستان به عنوان يک جريان نقد ادبي نيرومند سخن گفت و ضمن معرفي منتقداني چون صلاح‌الدين سلجوقي و قاري عبدالله و لطيف ناظمي و ... بر اين نتيجه آمد که نقد ادبي در حوزه افغانستان را نيز بايد يکي از جريان‌هاي عمده نقد فارسي زبانان به حساب آورد.

دکتر کريم نجفي برزگر، رايزن فرهنگي كشورمان که رياست اين جلسه را نيز عهده دار بود در بخشي از اين برنامه از دو کتاب «تاريخ ادبيات هند و ايران» به زبان انگليسي تاليف پروفسور شريف حسين قاسمي و تازه ترين شماره «مجله تحقيقات فارسي دانشگاه دهلي» رونمايي کرد و سپس در باره ويژگي هاي منتقد سخن گفت.

وي يادآور شد که منتقد بايد عيب ها را در کنار هنرها و برجستگي ها بازگو کند و بهتر آن است که در شروع از حسن هاي کار بگويد.

برزگر عباراتي چون معيار، ارزيابي، آسيب شناسي و آفت شناسي را مطرح کرد و فهم اين کلمات را در حوزه نقد ادبي داراي اهميت و مترادف با نقد دانست.

رايزن فرهنگي كشورمان افزود: شخصي كه نقد مي كند بايد متخصص باشد و اخيرا کتابي به نام «سرمه بصيرت» را خواندم نوشته امير بنائي که در زمينه نقد لغت شناسي است و کتاب بسيار ارزنده اي مي باشد.

وي تصريح كرد: منتقد بايد با زبان پيراسته سخن بگويد تا تاثيرگذار باشد وگرنه سخن همراه با مزاح و شوخي چندان اثرگذار نيست.

برزگر يادآور شد که در قرآن مجيد هم از واژه احسن استفاده شده نه از کلمه حسن و زبان احسن همين سخن پيراسته و با نقد و معيار است.

رايزن فرهنگي كشورمان از سلوک استادان نيز به عنوان راهگشاي جدي در عرصه ادب و نقد نام برد و با اشاره به انجمن معيار ادب لکنهو در گذشته اي نه چندان دور با حضور استادان شعر و ادبي چون انيس و عزيز لکنهوي و ... اين انجمن را انجمن استادان با سلوک دانست.

وي يادآور شد که ما در سال آينده تلاش مي کنيم تا از علامه شبلي نعماني يکي از ادبا و منتقدان بزرگ هند تجليل و در سميناري در اصفهان از حضور استاداني از کشورهاي فارسي زبان از جمله هند نيز دعوت کنيم.

در ادامه اين مراسم پروفسور بلقيس فاطمه حسيني، استاد فارسي دانشگاه دهلي نيز سخناني در باره نقد بيان داشت.

لازم به ذکر است، در اين سمينار استاداني از دانشگاه هاي ديگر هند از جمله دانشگاه اسلامي غليگر، دانشگاه جواهر لعل نهرو، جامعه مليه اسلاميه و کالج ذاکر حسين نيز حضور داشتند و مقالاتي ارائه کردند، همچنين پروفسور اخترحسين کاظمي، پروفسور عراق رضا زيدي، دکتر شميم الحق صديقي، دکتر عليم اشرف خان،  دکتر شهناز پروين و ... از سخنرانان ديگر اين سمينار بودند./انتهاي پيام/