گامی جهانی برای سنجش ایمنی ماسک‌های نانولیفی

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ سیزدهمین استاندارد بین‌المللی در حوزه فناوری نانو با عنوان ISO/TS ۱۱۳۵۳ با موضوع «فناوری نانو ـ روش آزمون برای تشخیص نانو‌اشیای رهایش‌یافته از ماسک‌های تنفسی» منتشر شد؛ استانداردی که برای نخستین‌بار امکان ارزیابی احتمال آزاد شدن نانوذرات از ماسک‌های نانولیفی را فراهم می‌کند.

فریده گل‌بابایی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران در نشستی تخصصی با محوریت استانداردسازی  اشاره به اهمیت این دستاورد گفت: با توسعه ماسک‌های نانولیفی و استفاده از نانومواد برای افزایش کارایی فیلتراسیون، این نگرانی شکل گرفت که آیا احتمال رهایش نانوذرات از ساختار ماسک و ورود آن به سیستم تنفسی وجود دارد یا خیر؛ موضوعی که تاکنون استاندارد مشخصی برای ارزیابی آن در دنیا وجود نداشت.

او افزود: پس از بررسی مقالات و استاندارد‌های موجود، مشخص شد خلأ جدی در این زمینه وجود دارد. از همین رو، پیشنهاد تدوین یک استاندارد جدید به سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) ارائه شد که با رأی مثبت اعضای کمیته تخصصی مواجه شد و فرایند تدوین آن آغاز شد.

گل‌بابایی با بیان اینکه روند تدوین این استاندارد حدود چهار سال به طول انجامید، تصریح کرد: در این مدت بیش از ۱۰۰ نظر فنی از سوی کشور‌های عضو دریافت شد که پاسخ‌گویی به آنها نیازمند برگزاری جلسات تخصصی متعدد و همکاری با متخصصان حوزه‌های مختلف بود. برخی نظرات صرفاً ویرایشی بودند، اما بخش مهمی از آنها ماهیت فنی داشت و مستلزم ارائه مستندات علمی و اقناع اعضای کمیته بود.

به گفته وی، توسعه فناوری ماسک‌های تنفسی از منسوجات بافته با راندمان پایین آغاز شد و با پیشرفت فناوری به سمت منسوجات الیافی و سپس نانوالیاف حرکت کرد؛ ساختار‌هایی که توانایی بالاتری در جذب ذرات ریز و فوق‌ریز دارند و در عین حال افت فشار و مقاومت تنفسی کمتری ایجاد می‌کنند. این ویژگی به‌ویژه در دوران همه‌گیری کرونا اهمیت دوچندان یافت.

او تأکید کرد: هر ماسک تنفسی دارای یک بخش کلیدی به‌عنوان «قلب ماسک» یعنی مدیا یا فیلتر است که وظیفه پالایش هوا را بر عهده دارد. تلاش‌های فناورانه همواره بر افزایش راندمان جذب ذرات بسیار ریز و همزمان کاهش مقاومت تنفسی متمرکز بوده است، چراکه ذرات ریز قابلیت نفوذ به بخش‌های انتهایی ریه و حتی ورود به جریان خون را دارند.

گل‌بابایی همچنین به چالش‌های حضور مجازی در جلسات تدوین استاندارد اشاره کرد و گفت: محدودیت شرکت حضوری، اختلاف ساعت و مشکلات ارتباط آنلاین از جمله دشواری‌های این مسیر بود؛ با این حال، این استاندارد در نهایت با رأی مثبت منتشر شد و اکنون به‌عنوان مرجع بین‌المللی قابل استفاده است.

استاندارد ISO/TS ۱۱۳۵۳ می‌تواند مبنای ارزیابی ایمنی ماسک‌های نانویی در سطح جهانی قرار گیرد و گامی مهم در هم‌راستاسازی نوآوری‌های فناورانه با الزامات سلامت و ایمنی باشد.