تولد زخم‌پوش هوشمند ایرانی از دل نانوسلولز؛ روایت پنج سال صبوری و نوآوری

مظاهر قلی‌پور ملک‌آبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و رئیس شرکت دانش‌بنیان، در گفت‌وگو با خبرنگار دانش و فناوری خبرگزاری دانشجو، از مسیر طولانی و پرفراز و نشیب تولید این محصول سخن می‌گوید: حدود پنج سال پیش، ما نمایندگی محصولی خارجی را داشتیم که از همین جنس نانوسلولز ساخته می‌شد. اما قیمت سرسام‌آور آن، عملاً امکان استفاده در کشورمان را از میان برده بود. همان‌جا بود که تصمیم گرفتیم این فناوری را بومی کنیم و محصولی ایرانی بسازیم که هم کیفیتش در تراز جهانی باشد و هم برای بیماران ایرانی در دسترس.»

او از سال‌هایی می‌گوید که میان آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها گذشت، میان آزمون و خطا، میان امید و تردید، تا سرانجام در اسفندماه ۱۴۰۳، نتیجه سال‌ها پژوهش و تلاش، در قالب تأییدیه رسمی و محصولی آماده عرضه به جامعه پزشکی، به ثمر نشست.

نازک‌تر از پوست، هوشمندتر از درد

مدیر عامل شرکت دانش بنیان گفت: این زخم‌پوش نانوسلولزی، ساختاری فوق‌نازک و شفاف دارد، چنان که با چشم به‌سختی دیده می‌شود، اما در دل خود دنیایی از فناوری را نهفته دارد. بافت آن از رشته‌های ظریف نانوفیبر تشکیل شده که با الهام از ماتریکس خارج سلولی (ECM) بدن طراحی شده است؛ همان بافتی که سلول‌های بدن در آن می‌زیند و رشد می‌کنند.

قلی‌پور افزود: این ساختار نانویی می‌تواند محیطی طبیعی برای بازسازی سلول‌های پوست فراهم کند. از سویی، چون نفوذپذیری انتخابی دارد، اکسیژن را به زخم می‌رساند تا تنفس کند، اما در برابر باکتری‌ها، چون سپری نفوذناپذیر می‌ایستد.»

وی تأکید می‌کند که برخلاف پانسمان‌های متداول که باید چندین بار در طول درمان تعویض شوند، این زخم‌پوش تا ۳۱ روز می‌تواند بدون تعویض روی زخم باقی بماند و در عین حال با جذب مناسب ترشحات زخم، شرایطی بهینه برای ترمیم بافت فراهم آورد.

مرهمی برای زخم‌های انسان امروز

قلی پور ادامه داد: این زخم‌پوش هوشمند برای طیفی از زخم‌ها کاربرد دارد: از زخم‌های سوختگی درجه دو گرفته تا زخم‌های دیابتی و زخم بستر، و حتی زخم‌های ناشی از جراحی یا اعمال زیبایی.

وی به اشاره به تمایز این محصول تصریح کرد: شفافیت بالا، استحکام مکانیکی ویژه، قیمت قابل رقابت و زیست‌سازگاری بالا، از ویژگی‌هایی است که این محصول را در میان نمونه‌های جهانی متمایز می‌کند.

مدیر عامل شرکت دانش بنیان گفت: اما این پایان راه نیست. تیم تحقیقاتی شرکت نوآوران سلامت ژینو اکنون بر روی توسعه مجموعه‌ای از زخم‌پوش‌های تخصصی‌تر کار می‌کند: زخم‌پوش آنتی‌باکتریال برای درمان زخم‌های عفونی، زخم‌پوش مخصوص بیماران مبتلا به بیماری پروانه‌ای (EB)، و زخم‌پوش ویژه جراحی‌های پوستی و زیبایی.

از ایده تا اعتماد

وی اظهار کرد: این شرکت دانش بنیان در سال ۱۴۰۱ بر پایه تجربه‌های عمیق بنیان‌گذاران خود در حوزه مواد پیشرفته و مهندسی بافت شکل گرفت. مأموریت این شرکت از همان آغاز، ارائه راه‌حل‌های فناورانه برای درمان زخم‌ها و آسیب‌های پوستی بود.

قلی پور افزود: در سال ۱۴۰۲، این شرکت موفق به دریافت تأییدیه نانومقیاس از ستاد ویژه توسعه فناوری نانو شد و در ابتدای سال ۱۴۰۳ نیز عنوان دانش‌بنیان را از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری کسب کرد.

مدیر عامل شرکت دانش بنیان تصریح کرد: افزون بر این، استاندارد بین‌المللی ISO ۱۳۴۸۵ در زمینه مدیریت کیفیت تجهیزات پزشکی نیز به این مجموعه اعطا شد — گواهی بر آن‌که محصول ایرانی اکنون در تراز جهانی ایستاده است.

قلی‌پور می‌گوید: در حال حاضر تنها دو شرکت در جهان فناوری مشابهی دارند. هیچ نمونه‌ای از این نوع زخم‌پوش در خاورمیانه تولید نمی‌شود و ما نخستین هستیم. مسیر تولید آن چالش‌های زیادی داشت، اما با پشتکار تیم تحقیق و حمایت نهاد‌های ملی، توانستیم بر موانع فنی غلبه کنیم و هزینه نهایی محصول را به‌طور چشمگیری کاهش دهیم.»

علم، مرهمی بر زخم وابستگی

مدیر عامل شرکت دانش بنیان با بیان اینکه در پس این دستاورد فناورانه، معنایی فراتر از درمان زخم‌ها نهفته است؛ گفت: این زخم‌پوش تنها محصولی پزشکی نیست، بلکه نمادی از خودباوری علمی و قدرت بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته است.

وی افزود: اینجا علم، نه در خدمت نظریه بلکه در خدمت زندگی است؛ جایی که فیبر‌های نانویی بافته‌شده از سلولز، به جای واردات، از دل خاک همین سرزمین برمی‌خیزند تا مرهمی باشند بر تن بیماران ایرانی.

قلی‌پور در پایان می‌گوید: هدف ما تنها تولید یک محصول نبود. ما می‌خواستیم نشان دهیم که می‌توانیم در ایران، محصولی در کلاس جهانی بسازیم؛ محصولی که نه فقط درد بیماران را کاهش دهد، بلکه به کشور نیز افتخار بیافریند. حمایت‌های معاونت علمی ریاست جمهوری در این مسیر بی‌تأثیر نبود. امروز، وقتی می‌بینیم زخم‌پوش نانوسلولزی ایرانی در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، تمام آن سال‌های تلاش و صبوری معنا پیدا می‌کند.»

امروز، زخم پوش نانوسلولزی هوشمند تنها محصولی فناورانه نیست. نمادی است از پیوند دانش و اراده، از همنشینی علم و ایمان به توان ایرانی. این موضوع، نشان می‌دهد که می‌توان در دل تحریم و محدودیت‌ها، به افق‌هایی دست یافت که زمانی دور می‌نمود. آنچه در آزمایشگاه‌های کوچک دانشگاه علوم پزشکی ایران آغاز شد، اکنون در مسیر صنعتی شدن و ورود به بازار درمان کشور گام برمی‌دارد. گامی‌ها که بیماران را از هزینه‌های گزاف محصولات تولیدی رها می‌کند، بلکه درمان‌های تازه به سوی خودکفایی در حوزه تجهیزات پیشرفته پزشکی هستند.

اما فراتر از همه اینها، پیام اصلی این پروژه، ایمان به آینده است. آینده‌ای که در آن علم ایرانی دیگر در تقلید نیست، بلکه خالق راه‌های نو است. زخم‌پوش هوشمند ژینو شاید زخم‌های بدن را درمان کند، اما در معنایی ژرف‌تر، زخم اعتمادبه‌نفس ملی را نیز التیام می‌بخشد. این آغاز راه است، آغازی که نوید می‌دهد هرگاه دانش و عشق به میهن در کنار هم قرار گیرند، حتی از دل سلول و نانوفیبر، می‌توان امیدی انسانی و ایرانی آفرید؛ امیدی که نه‌تنها زخم‌های تن را التیام می‌دهد، بلکه جانِ علم این سرزمین را دوباره زنده می‌کند.