چگونه شی گوی برتری را از ترامپ ربود؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ مجله «فارن افیرز» مقاله‌ای منتشر کرده که مسیر روابط آمریکا و چین در سال اول دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ را بررسی می‌کند و تمرکز آن بر نحوه مقابله پکن با فشارهای واشنگتن و چگونگی بهره‌برداری چین از سردرگمی آمریکا برای تقویت موقعیت استراتژیک، دیپلماتیک و فناوری خود است.

با وجود وعده ترامپ برای اعمال موجی از تحریم‌های اقتصادی علیه چین پس از بازگشت به ریاست‌جمهوری، پکن سال نسبتاً قوی از لحاظ دیپلماتیک را تجربه کرد، در حالی که دولت ترامپ جنگ تجاری خود با چین را ادامه داد و توسعه داد و مدعی شد که از مذاکرات تجاری با دیگر کشورها برای فشار بر چین استفاده خواهد کرد. با این حال، چین از نظر بین‌المللی منزوی نبود و در ماه‌های پیش از دیدار با ترامپ در اکتبر در کره جنوبی، شی جین‌پینگ میزبان گروهی از رؤسای کشورها در اجلاس سازمان همکاری شانگهای و نمایش نظامی بود.

چین در مواجهه با تهدیدهای آمریکا تسلیم نشد و پس از صرف بیشتر سال برای پاسخ به سیاست‌های آمریکا، به حالت تهاجمی رفت و سیستم گسترده‌ای برای کنترل صادرات مواد معدنی کمیاب ایجاد کرد، تنها چند هفته پیش از دیدار با ترامپ. علیرغم اینکه دولت ترامپ از پکن خواست اصلاحات ساختاری اساسی در اقتصاد خود انجام دهد، شی جین‌پینگ جاه‌طلبی‌های اقتصادی، صنعتی و فناورانه کشورش را در برنامه پنج‌ساله بعدی تقویت کرد، که تحلیلگران می‌گویند این امر ممکن است سهم چین در تولید جهانی را افزایش دهد و تعادل تجاری جهانی را بر هم زند. در حالی که اکثر کشورهایی که با تعرفه‌های ترامپ هدف قرار گرفته بودند، به میز مذاکره بازگشتند، چین به موضع خود پایبند ماند.

چین از این سرسختی بهره برد و رئیس‌جمهور شی تضمین کرد که ترامپ در سال 2026 چندین دیدار داشته باشد و همچنین از دولت آمریکا امتیازاتی در مسائل بسیار حساس مانند تایوان و کنترل‌های صادرات دریافت کند. از هر نظر، چین از نظر دیپلماتیک، استراتژیک و تکنولوژیکی در موقعیت بهتری نسبت به قبل از سال ترامپ قرار دارد، در حالی که استراتژی ترامپ، که هدف آن سرکوب اقتصادی چین از طریق تعرفه‌ها بود، به تلاش برای آرام کردن چین با امتیازات محدود تغییر یافته است و نه تنها چین را نترساند بلکه آن را آرام هم نکرد.

این تصمیم چین برای پاسخ دادن به جای تسلیم شدن، تفاوت اساسی میان شی و ترامپ را نشان می‌دهد. برخلاف ترامپ که مهارتش در معاملات بخش مرکزی هویت سیاسی اوست، شی به دنبال معامله بزرگ نیست. در نتیجه، پکن آمریکا را مجبور کرد در مذاکرات تجاری حاشیه‌ای شرکت کند، جایی که رئیس‌جمهور چین از طول دادن مذاکرات ترامپ رضایت داشت، در حالی که سعی داشت فشارهای آمریکا بر مسائل مهم را منحرف کند.

تاکتیک صبر و وقت‌کشی

در دوره‌های مدیریت بایدن و اولین دوره ترامپ، واکنش چین نسبت به تعرفه‌ها و کنترل‌های صادرات آمریکا و هماهنگی واشنگتن با متحدان، نسبتا محتاط بود تا اواخر 2024، زمانی که پکن شروع به پاسخ به اقدامات آمریکا علیه فناوری‌هایش با اقدامات متقابل کرد، احتمالاً در آماده‌سازی برای جنگ تجاری دیگری با دوره دوم ترامپ.

از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، سیاست او نسبت به چین بین خصومت و تعامل نوسان داشت. دولت اعلام کرد که تعرفه‌ها را در روز آزادسازی آوریل اعمال می‌کند، که در نهایت به جریمه 145 درصدی برای کالاهای چینی رسید و منجر به محدودیت‌های تجاری شد. سپس، پس از تقریباً یک ماه توافق برای آرام کردن جنگ تجاری، واشنگتن اقداماتی محدود در حوزه رقابت انجام داد و پس از مذاکرات ژوئن، تعدادی امتیاز مهم به پکن داد.

در نهایت، واشنگتن محدودیت‌ها بر صادرات تراشه‌های پیشرفته را کاهش داد و فروش برخی تراشه‌ها به چین را مجدداً ممکن ساخت. این امر نشان‌دهنده تاکتیک چین برای محدود کردن حوزه مذاکرات ترامپ به موضوعات تجاری کم‌اهمیت و دور نگه داشتن مسائل استراتژیک اصلی است.

چین همچنین با دادن وعده خرید سویا از آمریکا، ترامپ را به فکر پیروزی تجاری واداشت، در حالی که عملاً پکن کنترل و قدرت بیشتری در مذاکرات داشت.