فیلم کوتاه «پیام‌بر»؛ شعار ندارد و زبان تصویری‌اش بر سکوت و تأمل بنا شده

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، فیلم کوتاه «پیام‌بر» به تهیه‌کنندگی علی طادی و نویسندگی و کارگردانی احسان عابدنیا روایتی است ظاهرا ساده از مأموریتی تکراری، اما در بطن خود، سفری معنوی و پرکشمکش را در دل روح انسانی حک می‌کند. اثری که در ۲۰ دقیقه، جهان درون یک روحانی و کارمند بنیاد شهید را به میدان تأملاتی عمیق بدل کرده است. فضایی که در آن اطلاع‌رسانی شهادت، وظیفه‌ای سازمانی و فرایندی دشوار برای عبور از خود است.

در نخستین بعد، فیلم بر مبنای یک موقعیت آشنا پیش می‌رود. کارمند بنیاد شهید و روحانی‌ای مأمور رساندن خبر شهادت جوانی به خانواده او هستند. شاید این موقعیت بار‌ها در ادبیات جنگ و سینمای دفاع مقدس تکرار شده باشد، اما آنچه «پیام‌بر» را از نمونه‌های پیشین متمایز می‌کند، امتناعش از بازنمایی مستقیم عواطف یا قهرمان‌سازی‌های مرسوم است. به‌جای آن، سازندگان اثر با انتخاب نگاهی درون‌نگر، پرده از کشمکش روحانی با مفهوم رسالت برمی‌دارند. گویی او نه فقط پیام‌آور شهادت که حامل بار سنگین ایمان، شک، وظیفه و حتی گناه است.

در مسیر روایت، جنگ دیگر در خطوط مقدم و میان توپ و تفنگ جریان ندارد بلکه در ذهن و ضمیر شخصیت اصلی رخ می‌دهد. هر تماس، هر نگاه و هر مکث، بخشی از نبردی است میان تکلیف الهی و تمنیات نفسانی، میان دل‌بستگی به زندگی و میل به رهایی. روحانی در این مسیر ناخواسته به پیام‌بر معنوی خود بدل می‌شود؛ کسی که مأموریتش رساندن خبر مرگ نیست بلکه درک معنای زندگی است.

فیلم از شعار تهی است و زبان تصویری‌اش بر سکوت و تأمل بنا شده. در نگاه نخست، انتظار می‌رود فیلمی با موضوع شهادت و اطلاع‌رسانی مرگ، لحنی سوگوارانه و اشک‌برانگیز داشته باشد، اما «پیام‌بر» آگاهانه از این مسیر دوری می‌کند. فیلم، غم را به تصویر نمی‌کشد و به‌جای آن سکوت و تأمل را جایگزین اندوه می‌کند. حزن در اینجا نه در هیاهوی گریه و سوگواری که در خلأ کلمات و در تردید لحظه‌ها جریان دارد. فیلم بیننده را با خود به مسیری می‌برد که باید بیش از آنکه حس کند، بیندیشد؛ آن‌هم درباره معنای خبر، مأموریت و نسبت میان مرگ و زندگی. این ویژگی، باعث می‌شود اثر ملودرامی احساسی نباشد و به تجربه‌ای عرفانی و نیازمند به اندیشه بدل شود. جایی که حتی لحظه رویارویی با خانواده شهید نیز با نرمی، وقار و وقفه‌ای از جنس احترام بیان می‌شود، بی‌آنکه از بار عاطفی آن کاسته شود.

اتمسفر فیلم نیز همچون مضمونش، ریشه در واقعیت بومی و اقلیم فرهنگی دارد. سازندگان این اثر کوتاه با شناخت دقیق از زیست‌جهان مردمان اصفهان و مناطق اطراف آن که در دوران دفاع مقدس شهدای فراوانی تقدیم کردند، توانسته لحن، گویش و نشانه‌های بصری را در خدمت مضمون بگیرد. جنگ در این روایت نه در خط مقدم که در زندگی روزمره مردمان جاری است. از همین رو، فضای فیلم به‌رغم آرامش ظاهری‌اش، مملو از نیرویی درونی است؛ نیرویی که از ایمان، تداوم و باور جمعی برمی‌خیزد و «پیام‌بر» را از ترحم و حزن، به تامل و ایمان ارتقا می‌دهد.

در دقایق پایانی، پخش قطعه و موسیقی، انتخابی هوشمندانه و غیرمتعارف برای اثری در این ژانر است. این موسیقی نه تزئین که امتداد مفهوم رهایی است و روح اثر را کامل می‌کند.

«پیام‌بر» تلاشی است برای بازتعریف سینمای دفاع مقدس در افق انسان‌شناسانه آن. اینجا شهید، قهرمان جبهه نیست چراکه آینه‌ای است که روحانی در آن ضعف‌ها و آرزو‌های خاموش خود را می‌بیند. پیام فیلم، شهادت دیگری نیست، مرگ خویشتن کاذب و تولد ایمان راستین است. این کار بیش از آن‌که فیلمی درباره رساندن خبر باشد، روایتی از رسالت انسان در مواجهه با معنای هستی است. سفری از بیرون به درون، از جنگ به صلح و از تکلیف به عشق.

عوامل این فیلم عبارتند از بازیگران: جواد مدنی، ایمان نظیفی، رحیم ملکی، علی چایچی، مدیر فیلمبرداری: رامین راستجو، مدیر صدابرداری: بهروز عابدینی، چهره‌پرداز: مسعود طرقبی، تدوین: احسان عابدنیا، اصلاح رنگ و نور: یحیی محمدعلی، موسیقی: غزل راکی، عکاس: جواد اسماعیلی، صداگذار: مجید آقایی.