از تحریم تا تهدید/ سیاست‌های ترامپ علیه ونزوئلا کدام قوانین بین‌الملل را نقض می‌کند؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ در روزهای اخیر روابط ایالات متحده و ونزوئلا به نقطه اوج تنش رسیده است. رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، با تهدیدهای مکرر نظامی و فشار اقتصادی شدید، تلاش کرد حکومت نیکلاس مادورو را تحت فشار قرار دهد و مقدمات سقوط آن را فراهم کند. او حتی گفته بود که ونزوئلا باید "نفت، زمین و سایر دارایی‌هایی را که قبلاً از ما دزدیده‌اند، به آمریکا بازگرداند.

تحریم‌های اقتصادی؛ از فشار تا جنگ

اعلام ترامپ مبنی بر "تحریم کامل و همه‌جانبه" ونزوئلا، یک گام خطرناک از فشار اقتصادی به سمت جنگ به شمار می‌رود. او تحریم‌ها را به عنوان ابزاری برای مقابله با تهدیدات امنیت ملی آمریکا توجیه می‌کرد؛ از مبارزه با قاچاق مواد مخدر گرفته تا جلوگیری از استفاده درآمدهای نفتی در فعالیت‌های مجرمانه.

اما از منظر حقوق بین‌الملل، چنین تحریمی می‌تواند به عنوان اقدامی تجاوزکارانه تلقی شود. بر اساس تصمیم شماره ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل (۱۹۷۴)، "محاصره بنادر یا سواحل یک کشور توسط نیروی مسلح کشور دیگر" به عنوان تجاوز شناخته می‌شود.

ترامپ همچنین نفت ونزوئلا را به عنوان وسیله‌ای برای بازپرداخت بدهی‌های فرضی مطرح کرد. در دولت‌های هوگو چاوز و نیکلاس مادورو، بخش نفتی ونزوئلا ملی شد و دولت کنترل منابع طبیعی را در دست گرفت. در نتیجه، شرکت‌های بزرگ نفتی از جمله ExxonMobil و ConocoPhillips به شکایات بین‌المللی روی آوردند و خواستار جبران خسارات شدند.

ونزوئلا بخشی از این خسارت‌ها را پرداخت کرد، اما نه کامل، به دلیل تحریم‌ها و بحران اقتصادی و اختلاف بر سر میزان جبران. با این حال، ترامپ از این داستان برای توجیه مصادره محموله‌های نفتی ونزوئلا بهره برد.

از نظر حقوق بین‌الملل، اقدام به مصادره منابع یک کشور بدون مجوز یا حکم بین‌المللی، حتی اگر ادعا شود برای جبران خسارت است، نقض قوانین بین‌الملل محسوب می‌شود.

بهانه واهی مبارزه با مواد مخدر

ترامپ دولت ونزوئلا را به عنوان "سازمان تروریستی خارجی" معرفی کرد و ادعا کرد که مادورو در قاچاق مواد مخدر و حمایت از گروه‌های مجرمانه دست دارد. این برچسب در داخل آمریکا ابزار قانونی گسترده‌ای برای مسدود کردن دارایی‌ها و مجازات مالی ایجاد می‌کند، اما از نظر حقوق بین‌الملل هیچ مشروعیت قانونی ندارد. هیچ معاهده یا عرف بین‌المللی وجود ندارد که به یک کشور اجازه دهد کشور دیگری را به طور یکجانبه "تروریستی" معرفی کند و دارایی‌هایش را مصادره کند.

بنابراین، اقدامات آمریکا علیه ونزوئلا شامل تهدید نظامی و تحریم‌های اقتصادی، بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل و خارج از چارچوب حقوق بین‌الملل است.

دفاع از خود یا تجاوز پیش‌دستانه؟

یکی از توجیهات احتمالی آمریکا برای اقدامات خود، دفاع از خود در مقابل تهدید یا تروریسم است. از منظر حقوق بین‌الملل، معیار "کارولاین" (۱۸۳۷) مرجع اصلی برای تعیین مشروعیت دفاع پیش‌دستانه است:دفاع پیش‌دستانه تنها زمانی قانونی است که تهدید فوری و جدی باشد، هیچ جایگزین صلح‌آمیز موجود نباشد و واکنش متناسب باشد.

هیچ یک از این شرایط در مورد ونزوئلا وجود ندارد. اقدامات ترامپ بیشتر شبیه یک جنگ پیشگیرانه است تا دفاع مشروع، مشابه حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ که توسط شورای امنیت سازمان ملل مجوز نداشت.

فشار به مردم برای تغییر حکومت

هدف نهایی آمریکا، به گفته بسیاری از تحلیل‌گران، تشدید فشار بر اقتصاد ونزوئلا و تحریک مردم علیه دولت است. این رویکرد نوعی بازگشت به سیاست تغییر رژیم با زور و تهدید است که سابقه طولانی در تاریخ سیاست خارجی آمریکا دارد. حتی جو بایدن نیز به طور غیرمستقیم سیاست‌های ترامپ را ادامه داده و فشار اقتصادی و تحریم‌ها علیه ونزوئلا را حفظ کرده است.

این سیاست‌ها نه تنها باعث تشدید بحران انسانی در ونزوئلا شده، بلکه پیامدهای گسترده‌ای برای حقوق بین‌الملل دارد. مصادره دارایی‌های یک کشور بدون حکم بین‌المللی، تهدید نظامی و برچسب تروریستی، می‌تواند به سستی احترام به اصول اساسی حاکمیت ملی و حق مردم برای تعیین سرنوشت منجر شود.