ایمان ابوذرگونه؛ رستاخیزِ عدالت در برابر فرعون‌های کراوات‌پوش و جاهلیت مدرن

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، آیا جهان امروز با وجود پیشرفت‌های شگرف تکنولوژیک، همچنان در بند جاهلیت است؟ رهبر انقلاب با بازخوانی واقعه بعثت، ادعای تکان‌دهنده‌ای را مطرح می‌کنند: «فرعون‌ها و ابوجهل‌های امروز، تنها لباس عوض کرده‌اند.» این گزارش به بررسی قدرت تحول‌آفرین «ایمان ابوذرگونه» می‌پردازد؛ ایمانی که توانست از دل سیاه‌ترین دوران تاریخ، درخشان‌ترین انسان‌ها را بسازد و امروز نیز تنها کلید خروج بشریت از بن‌بست فساد و ظلم است. 

تاریخ همواره شاهد تقابل نور و ظلمت بوده است، اما سخت‌ترینِ این تقابل‌ها در لحظه بعثت رقم خورد؛ جایی که مشعل هدایت در فضایی خاموش شد که «کوری» صفت عمومی جامعه بود. پیامبر اسلام (ص) در ماموریتی اعجازگونه، از انسان‌هایی لجوج، متعصب و ظالم، شخصیتی چون «ابوذر» تراشید. اما سوال اینجاست: آیا آن نسخه شفابخش، برای دنیایِ غرق در ادکلن، کراوات و ساختارهای پیچیده استثمار در سال ۲۰۲۶ میلادی نیز کارایی دارد؟ برای پاسخ به این پرسش، باید مرزهای ایمان فردی را شکسته و به دنبال بازآفرینی «شرافت‌های بی‌نظیر» در کالبد جامعه بود.

برای درک عمیق‌تر مفهوم «ایمان ابوذرگونه» در اندیشه رهبر انقلاب، باید به فرازهایی اشاره کرد که پیوند میان «ایمان قلبی»، «عمل انقلابی» و «اصلاح اجتماعی» را تبیین می‌کنند. 

رهبر انقلاب بر این باورند که قدرت دین در تغییرِ «ماهیت انسان» است، نه فقط تغییر رفتار ظاهری:

«پیغمبر... توانست در طول مدّت سیزده سال ــ که سیزده سال زمانی [طولانی] نیست ــ از بین همین مردم، عمّار درست کند، ابوذر درست کند، مقداد درست کند؛ از بین همین مردم! این را شما در نظر بگیرید، این را هزاران برابر کنید، میشود وضع بعثت پیغمبر.»

۲. ایمان ابوذرگونه؛ فراتر از یک باور شخصی

ایشان تفاوت میان ایمان معمولی و ایمان تراز بعثت را در قدرت اثرگذاری آن می‌دانند:

«خب من و شما یک ایمانی داریم الحمدلله، امّا این ایمان، ایمان ابوذر نیست؛ عملمان را باید درست کنیم، کارمان را باید درست کنیم، دلمان را باید درست کنیم. اگر توانستیم این کارها را بکنیم... ما هم همان چیزی را خواهیم داشت که آن روز پیغمبر داشت.»

۳. تقابل ایمان با جاهلیت مدرن (ابوذرهای زمانه)

رهبری معتقدند که ایمان ابوذرگونه، امروز در مقابله با ساختارهای قدرت جهانی معنا پیدا می‌کند:

«همان ابوجهل امروز هم هست، همان ابن‌مغیره‌ی‌ مخزومی امروز هم هست... امروز هم همانها هستند که دارند بر میلیون‌ها انسان حکومت میکنند. ایمان امروز ما ایمان ابوذرساز نیست. البتّه خوشبختانه در جمهوری اسلامی، به صورت فردی، افراد ابوذرگونه داشته‌ایم؛ [از قبیل] همین شهدای بزرگ.»

۴. شرطِ «اَنتُمُ الاَعلَون» (سیادت و برتری اجتماعی)

در این فراز، ایشان ایمان را کلیدِ رهبریِ دنیا و خروج از بن‌بست‌های فعلی معرفی می‌کنند:

«این ایمان، میتواند دنیای امروز را از این رو به آن رو کند... میتواند دنیا را پشت‌ سر خودتان راه بیندازید؛ امّا کِی؟ «اِن کُنتُم مُؤمِنین»؛ ایمان لازم است.»

تحلیل و بازخوانی بیانات رهبر انقلاب در خصوص «بعثت و جاهلیت مدرن» نشان‌دهنده یک نگاه راهبردی به تحولات اجتماعی است. در ادامه، این سخنان در قالب یک گزارش تحلیلی تدوین شده و سپس نسخه‌ای به‌روز برای شرایط فعلی ایران و جهان ارائه می‌گردد.

گزارش تحلیلی: بعثت؛ الگوی تحول از «ضدیّت» به «کمال»

بازخوانی موقعیت بعثت

بعثت پیامبر اکرم (ص) در تاریک‌ترین نقطه تاریخ بشری (از نظر اخلاقی و فکری) رخ داد. ویژگی‌های آن دوران عبارت بودند از:

• خمودگی هدایت و فراگیری کوری: فقدان هرگونه مسیر روشن برای تعالی.

• تضاد شخصیتی: وجود صفات متناقضی چون جهل و تکبر، یا ظلم و لجاجت در یک کالبد.

• معجزه انسان‌سازی: اسلام توانست در ۱۳ سال، از دل چنان جامعه‌ای، شخصیت‌های تراز بشری مانند ابوذر، عمار و مقداد تربیت کند. این نشان‌دهنده «قدرت تحول‌آفرینی» دین است.
  
  
  

  تطبیق تاریخی: جاهلیت مدرن

  ادعای اصلی این است که بشریت امروز (به‌ویژه در جوامع غربی) دچار همان آفات است، اما با ظاهری آراسته (کت‌وشلوار و ادکلن).

  • فساد ساختارمند: اشاره به «جزایر فساد» و استثمار سیستماتیک.

  • فرعون‌های معاصر: رهبرانی که خود در مسیر جهنم هستند و ملت‌هایشان را نیز به همان سو می‌برند.

  • شباهت رفتاری: حق‌کشی و ضعیف‌کشی مدرن، فرقی با رفتار «ابوجهل» و «ابن‌مغیره» ندارد.

     شرط بازگشت به اقتدار بعثت

رهبری کلید تغییر جهان امروز را در آیه وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ می‌دانند.

      نقد ایمان فعلی: ایمان موجود برای تحول جهانی کافی نیست؛ زیرا «ایمانِ ابوذرساز» نیست.

     راهکار: عبور از ایمان فردی به سمت صلاح اجتماعی و عمل دقیق به معارف نهج‌البلاغه.

 نسخه به‌روز برای شرایط امروز (ایران و جهان)

برای پیاده‌سازی این نگاه در سال ۲۰۲۶ و مقابله با چالش‌های معاصر، می‌توان نسخه عملیاتی زیر را پیشنهاد داد:

الف) در سطح فردی و تربیتی (مدل ابوذر)

1. تقویت «ایمانِ آگاهانه»: ایمان نباید صرفاً موروثی باشد. در عصر هوش مصنوعی و بمباران اطلاعاتی، ایمان باید بر پایه «عقلانیت» و «تبیین» بنا شود تا در برابر لجاجت‌های مدرن فرو نریزد.

2. عدالت‌خواهیِ بی‌لکنت: صفت بارز ابوذر، صراحت در برابر انحراف مالی و اشرافی‌گری بود. نسخه امروز، تربیت جوانانی است که در برابر رانت و فساد داخلی حساس باشند.

ب) در سطح اجتماعی و ملی (مدل مدینةالنبی)

1. شکستن ساختار طبقاتی: سخنان رهبری بر «اختلاف طبقاتی» در دوران جاهلیت تاکید دارد. نسخه امروز ایران، بازگشت به اقتصاد عدالت‌محور و کاهش شکاف بین «بالا‌نشینان» و «مستضعفین» است.

2. استفاده از ابزارهای مدرن برای پیام بعثت: اگر جاهلیت امروز با ادکلن و کراوات (ابزار لوکس) می‌آید، جبهه حق باید با هنر متعالی، رسانه هوشمند و تکنولوژی بومی، محتوای غنی اسلام را عرضه کند.

ج) در سطح جهانی (دیپلماسی بعثت)

1. ائتلاف علیه «فرعون‌های مدرن»: شناسایی کانون‌های قدرت که بشریت را به سمت جهنم (جنگ، نابودی خانواده، فقر عمومی) می‌برند و ایجاد یک جبهه واحد از «مؤمنان» (فارغ از مذهب) برای ایستادگی.

2. ارائه الگوی زیست جایگزین: جهان امروز از پوچی و فساد خسته است. ایران باید «الگوی موفق زندگی با برنامه بعثت» را در عمل نشان دهد تا جذابیت ایجاد کند.