هنوز اثري براي «راشل کوری» نساخته‌ایم

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ ارديبهشت ماه امسال، دانشگاه تهران ميزبان برگزاري اولين همايش «دبيرخانه دائمي رصد و نقد رسانه ملي» بود كه طي دو روز با حضور اساتيد و فعالان جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي، به بررسي و نقد عملكرد رسانه ملي پرداخت. متن پيش رو  متن سخنراني حجت الاسلام عليرضا پناهيان است كه در روز اول اين نشست با عنوان «مولفه ها و چارچوب هاي نقد رسانه» ايراد شده است، كه متن كامل سخنان ايشان در ذيل آمده است:

اگر ما بخواهیم محتوای يك اثر را بدون نگاه به مخاطب نقد كنيم، کار فنی می خواهد. مانند همین سریالی که در ماه رمضان چند سال قبل پخش شد؛ چرا مرگ را در کویر نشان دادید؟ اگر اثر خوبی هم روی مخاطب می گذارد اين کار اشتباه است.

یا در سریال اغما، طرف باور کرده که الیاس ابلیس است. می گوییم چرا ایشان موفق شد ابلیس را ببیند می گویند بعضی از اولیای خدا موفق می شوند ابلیس را ببینند.

ما روایت داریم خدا به مومن معمولی هم اجازه نمی دهد یقین به باطل پیدا کند. یعنی اين سريال از نظر فنی ایراد دارد. اين فرد نباید به باطل یقین پیدا می کرد، او باید تا انتها مردد می ماند. اين سريال یکی از اصولی ترین نکات کلیدی هدایت را مخدوش کرده است.

این ها نمونه هایی است از نقد محتوا. در اين نوع نقد ما در باب اين كه نويسنده چه قصدی داشته صحبت نمي كنيم؛ به اثري كه روي مخاطب داشته نيز كاري نداريم، خود اثر را بررسي مي كنيم.

هر فیلم ساز و هر فیلمنامه‌نویسی یک متفکر است،‌ هر چند تفکر خودش را تئوریزه نکرده باشد. هر چند تعیین نکرده باشد دارد از چه نحله فکری تغذیه می کند؛ ولی هر کس نمي تواند در فلسفه اخلاق انتخابی نداشته باشد.

ما می توانیم به مرور زمان شخصیت این آدم را مورد بررسی و مطالعه قرار بدهیم. چه اشکالی دارد خود کارگردان یا نویسنده فیلمنامه هم کم کم خودش را ببیند. سبک نگاه شما این طوری است. این وجه در شما غلبه دارد. این وجه ضعیف است. چه اشکالی دارد خودش را ببیند.

شخصیت هر کسی پشت زبانش، نوشتش، فیلمش پنهان شده است. هم شخصیت فکری و هم شخصیت روحی او. این را راحت می شود نشان داد. هر سه نقد مهم هستند ولی آداب خاص خودشان را دارند.

من امیدوارم یک روزی بتوانیم هم رسانه را نقد کنیم و هم محصولات رسانه را. هم از این جهت که چه اثری در مخاطب می گذارد، هم از این جهت که چه رابطه ای با تولید کننده اثر داشته است.

هم از این جهت که محصولات رسانه ای چه رابطه ای با محتوا برقرار کرده اند. آیا آن رابطه دقیق را با محتوا برقرار کردند یا نکردند. آنقدر حرف های شیرین و حقایق ناب در معارف دینی ما وجود دارند که اگر اهالی رسانه ما دست ببرند به تولید آثاری که این حقایق را منتقل می کند کارهایشان دارای جذابیتی خواهد شد که قابل تصور نیست.

کاش ما بعد از یکی دو سال حضور آمریکا در افغانستان توانسته بودیم یکی دو تا فیلم سینمایی درست و سریال های قوی درباره حضور نکبت بار آمریکا در افغانستان برای مردم جهان تولید بکنیم. در اين صورت جلوی قتل ها و جنایات زیادی گرفته می شد و ما این کار را می توانستیم بکنیم اما نکردیم. دشمنان ما با محصولات ویژه تا آن جایی که می توانستند مردم افغانستان را زیر یوغ استکبار نگه داشتند.

ما هیچ فیلمی از مظلومیت مردم عراق که آمریکا بيشتر از صدام به آنها ستم کرد نساختیم. ما سربازان خودمان را در این عرصه به میدان نفرستادیم.

ماه ها است از وقایع بحرین می گذرد. داستان ها ی مختلفی در آن جا اتفاق می افتد که به سهولت می شد طی یک هفته فیلم نامه اش را جمع کرد و طی یک ماه آن را ساخت تا بحرین روی پرده های سینما های جهان برود. می دانم محدودیت هایی برای پخش آن وجود دارد؛ ولی هر چه محدود تر كنند طرفدارانش بیشتر می شوند و این تنها کمکی بود که می توانستیم به مردم بحرین بکنیم، بقیه کمک ها در مقابل این کمک ناچیز بود.

اما دانشجویان محترم! ما برای این جبهه ها سرباز به تعداد کافی نداریم. من خیلی آدم مثبت نگری هستم كه نمی گویم سرباز نداریم.

در بوسنی و هرزه گوین فاجعه انسانی بزرگی رخ داد. حدود 15 سال از آن فاجعه می گذرد و آن واقعه دست مایه هیچ داستانی نشد و ما محرم ها حسین حسین میگوییم اما چقدر رفتار های عجیب و غریبی داریم.

حکایت ما حکایت آن گروهی است که نزدیک های عاشورای اباعبدالله الحسین رفتند بالای تپه برای امام حسین(ع)گریه می کردند، می گفتند ای خدا امام حسین را حفظ کن.

ما برای مردم بوسنی هیچ کاری نکردیم. ما برای دخترکان مظلوم فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، استرالیا هیچ کاری نکردیم و آن ها را تنها گذاشتیم.

گذاشتیم این نظام منحط استکباری غرب کماکان ستمش را بر مردم روا بدارد. ما برای مظلومیت مردم خودمان انقلاب خودمان در جهان هیچ کاری نکردیم.ما برای معرفی رزمندگان دفاع مقدس در جهان هنوز هیچ کاری نکرده یکی از کارگردانان دفاع مقدس پیش مقام معظم رهبری می گوید ما دیگر چه کار کنیم برای دفاع مقدس؟چی بسازیم؟!آن کسی که بهترین فیلمش بدترین چهره را ازیک رزمنده نشان می دهد.

این عرصه عرصه بسیار غریبی است.ما هنوز برای «راشل کوری» هیچ اثری نساختیم و سی سال است داریم مرگ بر اسرائیل می گوییم. یک دختری زیر چرخ دنده های لودر اسرائیلی له می شود و اين واقعه به شدت در جهان سانسور می شود. ما می توانستیم درباره اش فیلم بسازیم ولی نساختیم.

 ما اگر برای رزمنده های خودمان فیلم درست ساخته بودیم بدل رزمندگان را در شخصیت های بن لادن و طالبان برای مردم جهان درست نمی کردند. با آن وضعیت وحشیگیری و رفتار های غیر انسانی.

شهادت ما را با عملیات انتحاری عوض نمی کردند. الله اکبر رزمندگان ما را که با آن پیروز شدند در فیلم ها سرزبان تروریست ها نمي انداختند. ما اگر این کار ها را کرده بودیم دشمن ما را اینگونه محاصره نمی کرد.

من در عملیات والفجر یک در محاصره دشمن بوده ام. احساسی که آن زمان در مورد محاصره و کمبود نفر داشتم خیلی خوشایند تر از احساسي بود كه در حال حاضر دارم.

آن جا فکر می کردم خبری نیست و محاصره به زودي رفع مي شود؛ ولی الان خیلی احساس بدتری دارم. محاصره ظالمانه ای است؛ ما بدجوری محاصره ایم.

دشمن بي جهت دارد خاک ریز های ما را می گیرد. درحالی که ما قوی تر هستیم.

ما موشک هایی داریم که فقط کافی است دست بگذاریم روی شاسی شلیک کنیم. ما در دوران دفاع مقدس مظلومیت را می پذیرفتیم چون اسلحه نداشتیم، انواع و اقسام موشک ها و..می آمد و ما آن ها را نداشتیم.

اما الان من برای هیمنه رسانه های غربی ارزشی قائل نیستم. ما می خواهیم راست بگوییم اما آن ها باید خیلی زحمت بکشند تا دروغ بگویند. ما باید به هر قیمتی شده این راست را بگوییم. همه كمبودهاي ما  به اين دليل است که این عرصه آن چنان که باید از سربازان مناسب خودش پر نیست.

اگر قرار باشد فیلم نامه ای درباره ي حوادث سطحی زندگی نوشته شود هر کسی می تواند آن را بنویسد؛ اما اگر بنا باشد فیلمنامه ای درباره ي حقایق عمیق نوشته شود یقینا باید کسی که از آن حقایق آگاه است آن را بنویسد و الا هیچ راهی برای نجات از این محاصره نخواهیم داشت.