مذاکرات اوکراین و روسیه؛ آیا توافق صلح در ژنو حاصل می‌شود؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ همزمان با نزدیک شدن به دور جدید مذاکرات روسیه و اوکراین در ژنو، صحنه جنگ همچنان پیچیده و پرتنش است، اما برای مسکو این دور، فرصتی استثنایی برای تثبیت دستاوردهای میدانی و فشار بر کی‌یف به شمار می‌رود.

در هفته‌های اخیر، روسیه موفق شده بخش‌هایی از دونباس و مناطق کلیدی جنوب شرقی اوکراین را تحت کنترل خود درآورد و توان نظامی قابل توجهی به نمایش بگذارد. این دستاوردها، به همراه حملات هدفمند موشکی و پهپادی، نشان می‌دهد که موازنه قدرت به نفع مسکو در حال شکل‌گیری است.

در چنین شرایطی، دیپلماسی تقریباً ناتوان به نظر می‌رسد، زیرا اصرار کی‌یف بر حفظ کنترل بخش‌هایی از دونباس که هنوز در اختیار دارد، راه حل نظامی و سیاسی را به هم پیوند داده است. با این حال، طرف‌های مذاکره (اوکراین، روسیه و ایالات متحده به عنوان میانجی) دور پیشین مذاکرات در ابوظبی را «سازنده و ثمربخش» توصیف کردند، اما این بار ژنو فرصتی است تا روسیه دستاوردهای میدانی خود را به دستاوردهای سیاسی تبدیل کند.

پیش از شروع مذاکرات، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد که کشورش «تضمین‌های زیادی» برای دستیابی به صلح ارائه کرده است، اما جزئیات آن را فاش نکرد و تأکید کرد که روس‌ها «به دنبال جنگ هستند».

دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین به احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام درباره هر توافق احتمالی با روسیه اشاره کرده، مشروط بر اینکه امنیت لازم تضمین شود، به ویژه از سوی واشنگتن.

در عمل، فشار اصلی بر واشنگتن است تا روند مذاکرات را به سمت راه‌حل پیش ببرد. میكولا بیلیسكوف، کارشناس مؤسسه مطالعات استراتژیک، می‌گوید: «روسی‌ها نمی‌خواهند و زلنسکی هم نمی‌خواهد با تسلیم به خواسته‌های آنها خود را از لحاظ سیاسی نابود کند. او می‌داند که ترامپ و متحدانش نیاز شدیدی به موفقیت دیپلماتیک قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره دارند، و به همین دلیل بر تضمین‌های امنیتی قابل اعتماد پافشاری می‌کند.»همچنین، دولت آمریکا اخیراً فشار بر «ناوگان سایه روسیه» را افزایش داده و پیش شرط دادن تضمین‌های امنیتی به اوکراین را برای پذیرش هرگونه تنازل سرزمینی ضروری می‌داند.

اوکراین همچنان چشم انتظار توافق آتش بس

نتایج نظرسنجی مؤسسه کی‌یف برای امنیت نشان داد که تنها ۳.۷٪ از اوکراینی‌ها با عقب‌نشینی کامل از دونباس موافق هستند .

با وجود برتری نظامی روسیه در تعداد و تجهیزات، تحلیل‌گران می‌گویند کی‌یف امیدوار است با تحمیل خسارات بیشتر به نیروهای روس، آنها را به پذیرش صلح مجبور کند.

ویكتور یاگون، سرلشگر سابق دستگاه امنیتی اوکراین (SBU) می‌گوید: «اگرچه روس‌ها برتری دارند، اما از ابتدای ۲۰۲۴ تنها کمتر از ۱.۵٪ از خاک اوکراین را اشغال کرده‌اند و هزینه‌های سنگینی متحمل شده‌اند که با دستاوردهایشان متناسب نیست.»

روسیه همچنان کنترل بخش‌های کلیدی و برتری تاکتیکی را در دست دارد و تحلیل‌گران معتقدند ادامه جنگ به نفع مسکوست، زیرا می‌تواند از توان میدانی خود برای فشار سیاسی استفاده کند.

بازگشت ولودیمیر مدینسکی به هیئت روسیه، نشان‌دهنده آمادگی مسکو برای بحث درباره مسائل سیاسی و شروط اصلی صلح است. روسیه همچنان بر موارد زیر تأکید دارد:

• به رسمیت شناختن کنترل بر دونتسک، لوگانسک، خرسون و زاپوروژیا.

• بازپس‌گیری بخش‌هایی که هنوز تحت کنترل اوکراین است.

• توقف برنامه‌های اوکراین برای پیوستن به ناتو و محدود کردن توان نظامی کشور.

روسیه با این رویکرد، هم دستاوردهای میدانی خود را تثبیت می‌کند و هم کی‌یف را برای ارائه حداقل امتیازات مجبور می‌سازد.

توازن میدانی و فشارهای عملی

حملات هدفمند روسیه به زیرساخت‌ها و انرژی، ابزار فشار مؤثر برای مجبور کردن کی‌یف به ارائه امتیازات محدود است.استفاده از پهپادها و موشک‌های دقیق، حتی در طول مذاکرات، توان روسیه در میدان را نشان می‌دهد و موقعیت مذاکره‌ای کی‌یف را تضعیف می‌کند.

فرسایش نیروهای اوکراینی، افزایش هزینه‌های اقتصادی و روانی، و محدودیت منابع غربی، قدرت مانور روسیه را بیشتر کرده است.

با ترکیب قدرت نظامی، برتری میدانی و دیپلماسی هوشمندانه، روسیه در ژنو فرصت دارد دستاوردهای خود را تثبیت کرده و شرایط سیاسی و امنیتی آینده اوکراین را به نفع خود رقم بزند. کارشناسان معتقدند که این دور از مذاکرات، تأثیر مستقیم بر سیاست داخلی اوکراین و فشار بر ناتو و آمریکا خواهد داشت و مسیر توافق احتمالی را به نفع مسکو تغییر خواهد داد.

مسکو اکنون با ابزارهای متعدد می‌تواند نتیجه مذاکرات را کنترل کرده و کی‌یف را به پذیرش محدودترین امتیازات وادار کند، در حالی که دستاوردهای نظامی خود را نیز مستحکم نگاه دارد.