مرمت خوابگاه‌ها برای میزبانی دانشجویان خوابگاهی/ ۱۷۰ خوابگاه دانشجویی نوسازی شد

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در راستای بهبود شرایط اسکان دانشجویان و ارتقاء استاندارد‌های رفاهی، بیش از ۱۷۰ بلوک خوابگاهی در دانشگاه‌های سراسر کشور طی سال ۱۴۰۴ بازسازی و بهسازی شد. این اقدام در قالب طرح ارتقاء خوابگاه‌های دانشجویی و با مشارکت دانشگاه‌ها و صندوق رفاه دانشجویان به اجرا درآمده است. بر اساس اعلام رسمی،۹۰ دانشگاه کشور با انعقاد تفاهم‌نامه، عملیات بازسازی خوابگاه‌های خود را آغاز کردند. تأمین مالی پروژه‌ها عمدتاً در قالب الگوی مشارکتی ۵۰-۵۰ میان صندوق رفاه و دانشگاه‌ها انجام شد. همچنین در بخشی از پروژه‌ها، مشارکت خیرین نیز مورد استفاده قرار گرفت و طرح به صورت ۴۰-۳۰-۳۰ (۴۰ درصد صندوق، ۳۰ درصد خیرین و ۳۰ درصد دانشگاه) اجرا شد.

تمرکز بر ایمنی، بهره‌وری انرژی و استانداردسازی

اقدامات انجام‌شده در این طرح طیف گسترده‌ای از نیاز‌های زیرساختی خوابگاه‌ها را پوشش می‌دهد. مهم‌ترین این اقدامات شامل نوسازی سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی و تأسیسات برقی، ارتقاء استاندارد‌های ایمنی و تجهیز به سیستم‌های اطفای حریق، اصلاح شبکه‌های لوله‌کشی آب و فاضلاب، بازسازی آشپزخانه‌ها، حمام‌ها و سرویس‌های بهداشتی، رنگ‌آمیزی و بهسازی فضا‌های داخلی، نصب پنجره‌های دوجداره با هدف کاهش مصرف انرژی و همچنین تجهیز و به‌روزرسانی سالن‌های مطالعه است. کارشناسان حوزه آموزش عالی معتقدند استفاده از تجهیزات کم‌مصرف و اجرای عایق‌بندی مناسب می‌تواند مصرف انرژی در خوابگاه‌ها را بین ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهد و در عین حال، در بلندمدت موجب کاهش قابل توجه هزینه‌های نگهداری و افزایش عمر مفید ساختمان‌ها شود.

پاسخ به نیاز رو به رشد اسکان دانشجویی

طبق برآوردها، سالانه صد‌ها هزار دانشجو در دانشگاه‌های کشور نیازمند خدمات خوابگاهی هستند. بخش قابل توجهی از ساختمان‌های خوابگاهی نیز مربوط به دهه‌های گذشته بوده و به دلیل فرسودگی، نیازمند بازسازی اساسی هستند. افزایش پذیرش در برخی مقاطع و تمرکز دانشگاه‌های بزرگ در کلان‌شهرها، فشار بر ظرفیت خوابگاه‌ها را بیشتر کرده است. در سال‌های اخیر، سیاست‌های حوزه رفاه دانشجویی علاوه بر افزایش ظرفیت، بر ارتقاء کیفیت فضا‌های موجود، ایجاد محیط‌های امن و استاندارد، و بهبود شرایط مطالعه و زندگی دانشجویان متمرکز شده است.

نقش مشارکت‌های مردمی و دانشگاه‌ها

محدودیت منابع دولتی باعث شده استفاده از مدل‌های مشارکتی به یکی از راهکار‌های اصلی توسعه زیرساخت‌های رفاهی تبدیل شود. مشارکت خیرین آموزش عالی در تأمین بخشی از هزینه‌ها، علاوه بر تسریع روند نوسازی، امکان اجرای پروژه‌های تکمیلی مانند تجهیز فضا‌های فرهنگی و مطالعاتی را نیز فراهم کرده است.

گامی در مسیر ارتقاء کیفیت آموزش عالی

بهبود شرایط سکونت دانشجویان، علاوه بر افزایش رضایتمندی، می‌تواند بر سلامت روان، تمرکز تحصیلی و کاهش دغدغه‌های معیشتی آنان تأثیر مثبت بگذارد. کارشناسان معتقدند توسعه و نوسازی زیرساخت‌های رفاهی، یکی از الزامات ارتقاء کیفیت نظام آموزش عالی و ایجاد عدالت آموزشی در کشور به شمار می‌رود. برنامه‌ریزی‌ها نشان می‌دهد در صورت تأمین منابع مالی، اجرای طرح‌های مشابه در سال‌های آینده نیز ادامه خواهد یافت تا بخشی از عقب‌ماندگی‌های زیرساختی در حوزه خوابگاه‌های دانشجویی جبران شود.

نوسازی و بازسازی بیش از ۱۷۰ بلوک خوابگاهی در دانشگاه‌های کشور را می‌توان یکی از اقدامات زیرساختی مهم در حوزه رفاه دانشجویی در سال‌های اخیر دانست. این طرح که با مشارکت دانشگاه‌ها، خیرین و صندوق رفاه دانشجویان اجرا شده، نشان‌دهنده تغییر رویکرد از مدیریت صرف کمبود ظرفیت به ارتقاء کیفیت زندگی دانشجویی است؛ رویکردی که در بسیاری از نظام‌های آموزش عالی پیشرفته نیز به عنوان یک اصل کلیدی شناخته می‌شود.

اهمیت این اقدامات زمانی بیشتر نمایان می‌شود که به نقش محیط زندگی در عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانشجویان توجه کنیم. خوابگاه برای بخش بزرگی از دانشجویان نه‌تنها محل سکونت، بلکه فضای اصلی مطالعه، استراحت و تعامل اجتماعی است. فرسودگی ساختمان‌ها، ضعف تأسیسات، مشکلات ایمنی یا کمبود امکانات مطالعاتی می‌تواند به طور مستقیم بر تمرکز، آرامش و حتی انگیزه تحصیلی دانشجویان تأثیر منفی بگذارد. از این منظر، بهسازی زیرساخت‌های خوابگاهی را باید بخشی از فرآیند ارتقاء کیفیت آموزش عالی دانست، نه صرفاً یک اقدام عمرانی.

از سوی دیگر، تمرکز این طرح بر نوسازی سیستم‌های تأسیساتی، بهینه‌سازی مصرف انرژی، افزایش ایمنی و استانداردسازی فضاها، نشان می‌دهد که نگاه اجراکنندگان تنها به بهبود ظاهری محدود نبوده است. کاهش مصرف انرژی، افزایش عمر مفید ساختمان‌ها، کاهش هزینه‌های نگهداری و پیشگیری از حوادث احتمالی، از جمله مزایای بلندمدتی است که می‌تواند بار مالی دانشگاه‌ها را در سال‌های آینده کاهش دهد و امکان تخصیص منابع به سایر حوزه‌های آموزشی و پژوهشی را فراهم کند.

نکته قابل توجه دیگر، استفاده از مدل‌های تأمین مالی مشارکتی است. محدودیت منابع دولتی در سال‌های اخیر، ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و مشارکت خیرین را بیش از پیش نمایان کرده است. تجربه اجرای الگو‌های ۵۰-۵۰ و ۴۰-۳۰-۳۰ نشان می‌دهد که همکاری چندجانبه می‌تواند روند توسعه زیرساخت‌های رفاهی را تسریع کرده و از توقف پروژه‌ها به دلیل کمبود بودجه جلوگیری کند. این الگو در صورت تداوم و تقویت، می‌تواند به یک مدل پایدار برای توسعه سایر بخش‌های رفاهی دانشجویی نیز تبدیل شود.

با این حال، حجم نیاز‌های موجود در حوزه خوابگاه‌های دانشجویی همچنان قابل توجه است. بخش زیادی از ساختمان‌های خوابگاهی کشور قدمتی چند دهه‌ای دارند و علاوه بر بازسازی، در برخی موارد نیازمند نوسازی اساسی یا جایگزینی هستند. همچنین رشد جمعیت دانشجویی در برخی مناطق و تمرکز دانشگاه‌های بزرگ در کلان‌شهرها، فشار بر ظرفیت موجود را افزایش داده است؛ بنابراین تداوم این طرح‌ها، برنامه‌ریزی بلندمدت و تأمین منابع پایدار، شرط اصلی موفقیت در جبران عقب‌ماندگی‌های زیرساختی خواهد بود.

در مجموع، اجرای طرح گسترده بازسازی خوابگاه‌ها را می‌توان گامی مؤثر در مسیر ایجاد محیطی ایمن، استاندارد و مناسب برای زندگی و تحصیل دانشجویان دانست. استمرار این روند، همراه با توسعه ظرفیت‌های جدید، تقویت مشارکت‌های مردمی و توجه به کیفیت فضا‌های فرهنگی و مطالعاتی، می‌تواند به افزایش رضایتمندی دانشجویان، کاهش دغدغه‌های رفاهی و در نهایت ارتقاء بهره‌وری علمی در نظام آموزش عالی کشور منجر شود. چنین اقداماتی، سرمایه‌گذاری بلندمدتی است که آثار آن نه‌تنها در دوران تحصیل، بلکه در کیفیت نیروی انسانی آینده کشور نیز نمایان خواهد شد.