آشنایی با چهره‌های تاثیرگذار اصلاحات: سعید حجاریان

گروه سیاسی «خبرگزاری دانشجو»؛ در اولین بخش از مرور تاریخ اصلاحات، با یکی از تاثیرگذار ترین چهره های این جریان آشنا می شویم.

سعید حجاریان، مدرک مهندسی مکانیک از دانشگاه تهران و دکترای علوم سیاسی از دانشکده حقوق دانشگاه تهران دارد.

گزارشی مبنی بر مبارزات سیاسی حجاریان در دوره قبل از انقلاب و یا دستگیری وی در زمان رژیم طاغوت وجود ندارد.

حجاریان، فعالیت سیاسی خود را از نهاد اطلاعات و تحقیقات نخست وزیری آغاز کرد. وی در عملیات ضد کودتای نوژه با کشمیری همکاری نزدیک داشته و در یک اتاق فعالیت داشته اند. (کشمیری همان عامل بمب گذاری در ساختمان نخست وزیری بود که منجر به شهادت رجایی و باهنر شد.) وی همچنین در دفتر اطلاعات و تحقیقات نخست وزیری در سمت معاون خسرو تهرانی در امور ضد جاسوسی فعالیت نموده است.

وجیهه مرصوصی همسر سعید، سابقه عضویت در سازمان مجاهدین خلق را داشته است.

حجاریان در تأسیس وزارت اطلاعات نقشی اساسی داشته و در دوران وزارت ری شهری مدیرکل آن وزارتخانه بوده است. روح الله حسینیان درباره آن دوره می گوید: «من و آقای محسنی اژه ای به خاطر عملکردهای خشونت آمیز سعید حجاریان و ربیعی نتوانستیم آنجا بمانیم. چطور شده که یکمرتبه در جامعه همه چیز برعکس شده و ما مبدل به چهره های خشن شده ایم و آن ها چهره های ملایم و ضد خشونت شده اند؟!»

حجاریان پس از دولت میرحسین موسوی، از وزارت اطلاعات جدا شد و با سمت معاون سیاسی، به مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری پیوست. در آن زمان، موسوی خوئینی ها رئیس آنجا بود.

از این زمان است که چرخش فکری حجاریان آغاز می شود. وی به دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تردد می کرد تا بتواند با بورسیه ای که مسئولان آن روز در اختیارش گذاشتند دروس علوم سیاسی را فرا بگیرد.

به عقیده برخی، حسین بشیریه، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، نقش مهمی در تحول فکری حجاریان و جذب وی به تئوری های سیاسی غرب داشته و او را اسیر علوم انسانی غرب نموده است.

حجاریان و موسوی خوئینی ها در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری، پروژه «توسعه سیاسی» را دنبال می کردند که هدف آن دموکراتیزاسیون یا نوسازی سیاسی بود.

وی در همین دوران، در نشریه کیان، قرائت جدیدی از ولایت فقیه را ارائه می کرد که مورد انتقاد بسیاری از اندیشمندان قرار گفت. آن ها معتقد بودند «حجاریان می خواهد پنبه ولایت فقیه را بزند.»

سعید حجاریان پس از خرداد 76، به عنوان مشاور سیاسی خاتمی انتخاب شد و آخرین مسئولیت اجرایی او عضویت در شورای شهر تهران بود.

وی در دوران اصلاحات به صورت جدی وارد عرصه مطبوعات شد و روزنامه «صبح امروز» را منتشر کرد.

حجاریان، نظریه پرداز و تئوریسین حزب مشارکت محسوب می شود و تئوری های «فشار از پائین و چانه زنی در بالا» و «فتح سنگر به سنگر» از جانب وی مطرح شده است.

وی همچنین در جنگ روانی تبحر خاصی دارد و چند بار در مراکز آموزشی امنیتی به تدریس جنگ روانی پرداخته است.

اما یکی از مهم ترین اتفاقات زندگی سعید در بيست و دوم اسفند ماه سال 1378 رخ داد. در نخستین ساعات آن روز، در حالي كه وی قصد ورود به ساختمان شوراي شهر را داشت، مورد سوء قصد قرار گرفت و به شدت از ناحيه سر، صورت و گردن، مجروح شد.

ماجرای ترور حجاریان مانند بسیاری از مسائل مربوط به وی دارای پیچیدگی های فراوان بود. شاید خالی از لطف نباشد که بدانیم سعید عسگر، ضارب حجاریان در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال 88، با راه انداختن ستادی در شهرری به نفع میرحسین موسوی فعالیت می کرد.

در یکی از مصاحبه های تلویزیونی میر حسین موسوی در جریان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری، سعید عسگر، سعید حجاریان و بازجوی عسگر در وزارت اطلاعات، موسوی را همراهی می کردند.

همچنین پدر سعید عسگر در دوران اصلاحات رئیس آموزش و پرورش شهرری بوده است؛ وی در مقطعی عضو اصلی و موثر انجمن اسلامی معلمان (از احزاب عضو جبهه اصلاحات و حامی موسوی) بوده است.

در آشوب های خیابانی پس از انتخابات 88، سعید عسگر با ساماندهی چند تیم، در جهت کمک به اغتشاشگران فعالیت می کرد و در جریان پیگیری نهادهای امنیتی برای شناسایی اغتشاشگران، وی نیز شناسایی شد.

در سال 1382 نیز عسگر در جریان حمله به خوابگاه طرشت دستگیر شد اما با وساطت دفتر خاتمی و رئیس وقت دانشگاه علامه طباطبايي، آزاد شد.

لازم به ذکر است، سعيد حجاريان پس از ترور در اقدامي که تردیدها را درباره این ترور افزایش می داد ضارب خود را بخشيد.

در بحران های مختلفی که در دهه های اخیر در ایران به وجود آمده، سعید حجاریان همواره جزو چهره های شاخص پشت پرده بحران بوده است و در آخرین مورد نیز پس از اغتشاشات سال 88 وی دستگیر شد اما با اظهار ندامت آزاد شد.