پروفسور معتمدنژاد؛ پدر علم ارتباطات و روزنامه‌نگاری ایران

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ پروفسور كاظم معتمدنژاد در سال 1313 در روستاي مود از بخش مركزی شهرستان بيرجند متولد شد.

 

وی تحصيلات ابتدايی و قسمتی از تحصيلات متوسطه خود را در زادگاهش و قسمت ديگر را در بيرجند سپری کرد و سپس به تهران رفت و سال ششم ادبی را در دبيرستان مروی تهران گذراند.

 

آن روزها كه در دبيرستان بيرجند درس مى خواند، مى‌خواست معلم شود؛ زیرا شغل پدر، خاله و دايى‌هايش معلمي بود، اما در دانشگاه حقوق خواند و زمانى كه ليسانس حقوق را گرفت چون به 25 سال نرسيده بود، نتوانست پروانه وكالت بگيرد.

 

در همان دوره کارشناسی بود که با مدير وقت روزنامه‌ كيهان كه استاد ايشان نيز بود، رابطه دوستانه ای برقرار كرد. وقتی استاد از دانشجويان دوره دكتری براي همكاری در كيهان دعوت كرد، دكتر معتمدنژاد فرصت را غنيمت شمرده و به محيط روزنامه وارد شد و ديری نپاييد كه از مترجمی زبان فرانسه، به مسئوليت گروه خارجي و مقالات ارتقاء يافت.

 

روزنامه كيهان كه به روزنامه نگاران تحصيل‌كرده نياز داشت، برای وی بورسيه ای از دولت فرانسه دريافت كرد و دكتر معتمدنژاد در دانشگاه سوربن فرانسه موفق به اخذ دكترای حقوق، علوم سياسی و نيز دكترای تخصصی روزنامه‌نگاری از انستيتوی مطبوعات و علوم نظري دانشگاه پاريس شد و در سال 1343 با كوله باری از دانش روزنامه نگاری، ارتباطات، حقوق و علوم سياسی و با انديشه تاسيس نخستين دانشكده روزنامه‌نگاری به ميهن بازگشت.

 

خدمات دانشگاهی ايشان از سال ‌1344 در سمت استادياری در دانشكده حقوق و علوم سياسی دانشگاه تهران آغاز شد، ضمن اينكه همكاری خود را از آغاز ورود به ايران با موسسه كيهان حفظ كرد و در سال ‌1343 موسسه كيهان پيشنهاد وی را براي يک دوره عالی روزنامه نگاری پذيرفت و براي اين منظور از بين داوطلبان ديپلم، ‌25 نفر انتخاب شدند و در پايان دوره ‌دو ساله، اسم اين دوره‌ عالی به موسسه عالی مطبوعات و روابط عمومی تغيير كرد.

 

در سال 1350 اسم موسسه به دانشكده علوم ارتباطات اجتماعی تغيير يافت. در اين موقع وی از دانش ياري دانشكده حقوق دانشگاه تهران استعفا كرد و در دانشكده علوم ارتباطات اجتماعی در سمت معاونت دانشكده مشغول به كار شد.

 

از سال 1356 تا 1359 نيز سمت رياست دانشكده را عهده دار بود، اما پیروزی انقلاب این دانشكده تعطيل و در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبايي بعنوان يک گرايش ادغام شد. با تعطيل شدن دانشگاه ها، دكتر معتمدنژاد به پاريس رفت و در آنجا به تدريس و تحقيق پرداخت.

 

وي بعد از انقلاب هم ميدان را خالی نكرد و در سال ‌1368 به ايران بازگشت و براى زنده نگه داشتن رشته علوم ارتباطات به صورتی خستگى ناپذير تا احياى كامل آن پيش رفت.

 

وی ضمن مشاركت فعال در تاسيس دانشكده علوم ارتباطات اجتماعی و راه ‌اندازی دوره های كارشناسی ارشد و دكتری، پيش گام توسعه همه جانبه‌ دانش ارتباطات در كشور به شمار رفته و از طريق تاليف آثار گران بها در زمينه‌ وسايل ارتباط جمعی، روزنامه‌نگاری و حقوق مطبوعات، تدريس در دانشگاه ها و برگزاری همايش‌ های ملی و منطقه‌ ای در جهت تعميق فرهنگ و گسترش دانش ارتباطات كوشيده است.

 

دكتر معتمدنژاد در حال حاضر استاد تمام وقت دانشكده‌ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبايی است.

 

معتمد نژاد در تشکيل و عضويت انجمن های مختلف از قبيل انجمن دفاع از آزادی مطبوعات، انجمن بين المللي تحقيق در ارتباطات جمعی، انجمن بين المللی حقوق فضا، انستيتوی بين المللی ارتباطات، انجمن فرانسوی علوم ارتباطات و اطلاعات نقش عمده داشته است.

 

افتخارات پدر ارتباطات ایران، معتمدنژاد بيش از 70 مقاله علمي به مجامع بين المللي و يا مجلات ارائه داده و يا خود در تشکيل سمينارها و کنفرانس هاي علمي نقش مهمي داشته است.

 

دكتر معتمدنژاد در سال تحصيلی 74 ـ 73 بعنوان استاد نمونه‌ دانشگاه های كشور از دست رياست جمهوری وقت لوح تقدير دريافت كرده است، همچنين در سال 1384 و بر اساس مصوبه‌ هيئت دولت نشان درجه يک دانش را از دستان رئيس‌جمهوری وقت دريافت کرد.

 

دكتر كاظم معتمدنژاد علاوه بر ارائه مقالات متعدد علمی پژوهشی به مجامع بين المللی و مجلات داخلی و خارجی، تاكنون 29 عنوان كتاب نگاشته است كه از ميان آنها تعدادی به چاپ رسیده است و تعدادی نیز در دست چاپ است.

 

از جمله تالیفات استاد دکتر کاظم معتمد نژاد می توان به روزنامه نگاری، روش تحقيق در محتواي مطبوعات، وسايل ارتباط جمعي، مباني حقوقي بين‌المللي گزارشگري براي صلح، اجلاس جهاني سران درباره جامعه اطلاعاتي، حقوق مطبوعات اشاره کرد.

 

دکتر معتمدنژاد در حال حاضر عضو هيئت مؤسس بخش ارتباطات بين‌المللي «انجمن بين‌المللي تحقيق در ارتباط جمعي» سال 1355، عضو هيئت مؤسس «مرکز مطالعات فراملي ارتباطات واطلاعات در کشورهاي آسيا،آفريقا و آمريکاي لاتين، پاريس» سال1371، عضو مؤسس دوره دکتري علوم ارتباطات در دانشگاه علامه طباطبايي در سال 1375 ، عضو مؤسس «مرکز پژوهش‌هاي ارتباطات» وابسته به دانشگاه علامه طباطبايي و وزارت پست و تلگراف و تلفن سال 1375 و پيشنهاد دهنده تاسيس «مرکز مطالعات و تحقيقات ارتباطات در آسياي مرکزي» با همکاري يونسکو در تهران، از طريق کميسيون ملي يونسکو در ايران در سال 1374 است. ‏

 

حالا درست است كه سال هاست بازنشسته شده است و نخستين فارغ‌التحصيلان رشته ارتباطات ايران و دانشجويان مؤسسه‌اى كه وي راه انداخته، كلاس‌هايش را اداره مى كنند، اما وي هنوز هم به انديشه در زمينه‌هاى مهم و متعالي در زمينه ارتباطات مشغول است؛ هنوز هم مانند سال هاى كار در روزنامه كيهان ساعت شش صبح بيدار مى شود و زودتر از 12 نمى خوابد، تمام اين نيم قرن را چنين زيسته و كار كرده است اما كارهايش را «مثل سمفونى ناتمام بتهوون» مي‌داند و مي‌گويد اين ناتمام در مورد كارهاى من مصداق دارد.

 

با اينكه كتاب هايش بارها تجديد چاپ شده، اما به نظر خودش هيچكدام كامل نيست. دکتر کاظم معتمدنژاد می گوید: از بچگى دوست داشتم معلم شوم، مثل پدرم كه مدير دبيرستان بيرجند بود، آخر هم معلم شدم، البته در دانشگاه.