دانشگاه در خط مقدم جنگ روایت‌ها؛ نقد روایت دشمن در اتاق فکر

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از دانشگاه علامه طباطبایی، شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبائی، در نشست «الزامات ارتباطی دولت، دانشگاه و رسانه در دوره جنگ و پساجنگ» که با تمرکز بر نسبت میان دانشگاه، رسانه و حاکمیت، از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد، سه نقش محوری را برای دانشگاهیان در مواجهه با بحران‌های نظامی و امنیتی برشمرد.

وی از دانشگاهیان به‌مثابه «مورخان لحظه‌ای» یاد کرد و افزود: دانشگاهیان باید در شبکه‌های اجتماعی و جمع‌های تخصصی حضور فعال داشته باشند تا رویداد‌ها به‌صورت روشمند ثبت شوند و میدان به شایعه، داده‌های پراکنده و «عقده‌گشایی‌های مجازی» واگذار نشود.

ضرورت نقد روایت‌هایی بیگانه در جنگ روایت‌ها

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی بر ضرورت نقد «روایت‌های بیگانه» در جنگ روایت‌ها تأکید کرد و گفت: دانشگاه باید بتواند لایه‌های پنهان روایت‌سازی‌های هدفمند، به‌ویژه در ادبیات رسانه‌ای چهره‌هایی، چون ترامپ، را برای جامعه روشن کند.

احمدوند نقش «پل ارتباطی با جهان» را سومین کارکرد دانشگاه‌ها دانست و افزود: این نقش از راه شبکه‌های بین‌المللی استادان می‌تواند واقعیت‌های داخلی را به مخاطبان جهانی منتقل کند و در برابر تصویرسازی‌های هراس‌افکنانه رسانه‌های خارجی، سازوکار راستی‌آزمایی متقابل را فعال کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، به ضرورت شکل‌گیری یک «اتاق فکر مشترک» میان دانشگاه، رسانه و نهاد‌های اجرایی اشاره کرد و ادامه داد: این سازوکار می‌تواند در شرایط بحران، میان تحلیل دانشگاهی، سیاست‌گذاری و روایت رسانه‌ای هماهنگی ایجاد کند و مانع از چندصدایی‌های فرساینده و واکنش‌های دیرهنگام شود.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی در بخش دیگری از سخنان خود، از ضرورت شکل‌گیری یک «اتاق فکر مشترک» میان دانشگاه، رسانه و نهاد‌های اجرایی سخن گفت و افزود: سازوکاری که بتواند در شرایط بحران، میان تحلیل دانشگاهی، سیاست‌گذاری و روایت رسانه‌ای هماهنگی ایجاد کند و مانع از چندصدایی‌های فرساینده و واکنش‌های دیرهنگام شود.

وی همچنین بر آموزش گسترده سواد رسانه‌ای به دانشجویان تأکید کرد و هشدار داد که در دوره جنگ روایت‌ها، حتی بازنشر ناخواسته یک تصویر یا خبر نادرست می‌تواند به بخشی از عملیات روانی علیه جامعه تبدیل شود.

به گفته احمدوند؛ دانشگاه باید نسل جدیدی از کنشگران آگاه تربیت کند که نه‌تنها مصرف‌کننده خبر، بلکه توانا به تشخیص، راستی‌آزمایی و مدیریت مسئولانه اطلاعات باشند.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی آموزش «گزارش‌نویسی بین‌المللی» را نیز ضروری دانست و تأکید کرد: ایران برای اثرگذاری بر افکار عمومی جهانی، نیازمند تربیت نیرو‌هایی است که بتوانند روایت‌های داخلی را با زبان حرفه‌ای، مستند و قابل فهم برای رسانه‌ها و مخاطبان جهانی بازنویسی کنند.

بازسازی روحی و روانی جامعه در دوره پساجنگ مهم‌تر از بازسازی ساختمان‌ها و خرابی‌های فیزیکی است

وی با اشاره به پیامد‌های روانی جنگ، تصریح کرد: بازسازی روحی و روانی جامعه در دوره پساجنگ، چه بسا مهم‌تر از بازسازی ساختمان‌ها و خرابی‌های فیزیکی است؛ زیرا اگر جامعه از درون فرسوده و ناامید شود، بازسازی زیرساخت‌ها به‌تنهایی قادر به احیای سرمایه اجتماعی نخواهد بود.

به گفته وی؛ دانشگاه، اگر در میدان بحران حضور نداشته باشد، دیر یا زود به ناظری خاموش بدل می‌شود؛ اما اگر حاضر باشد، می‌تواند هم ثبت‌کننده تاریخ باشد، هم میانجی فهم آن و هم بخشی از فرآیند ترمیم اجتماعی پس از بحران.