جهان در تعلیق اقتصادیِ هرمز/ قیمت نفت به کدام سو می‌رود؟

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ در بازار جهانی نفت، شاید هیچ متغیری به اندازه «تفاهم احتمالی ایران و آمریکا» نتواند در چند ساعت قیمت‌ها را جابه‌جا کند. در ۲۴ ساعت گذشته، همزمان با خبرهای مربوط به نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم موقت درباره آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز، بازار نفت واکنشی فوری نشان داد؛ قیمت‌ها نوسانی شدند و معامله‌گران دوباره سناریوی بازگشت نفت ایران به بازار را روی میز گذاشتند.

رسانه‌های مهم اقتصادی جهان معتقدند اگر توافقی میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، اولین اثر آن روی بازار نفت خواهد بود. خبرگزاری رویترز گزارش داده که فقط انتشار خبر نهایی شدن مذاکرات باعث شد نفت برنت حدود ۶ درصد سقوط کند، زیرا معامله‌گران احتمال دادند صادرات نفت ایران دوباره افزایش پیدا کند و بخشی از بحران عرضه جهانی کاهش یابد.

فاینشنال تایمز نیز نوشته بازار اکنون در حال قیمت‌گذاری دو سناریو است:

1. یا توافق انجام می‌شود و نفت ایران به بازار بازمی‌گردد
2. یا مذاکرات شکست می‌خورد و جهان با «شوک جدید انرژی» روبه‌رو می‌شود.

این رسانه هشدار داده که اگر تنگه هرمز دوباره ناامن شود، بازار وارد مرحله «جهش غیرخطی قیمت‌ها» خواهد شد؛ وضعیتی که در آن نفت می‌تواند ناگهانی و خارج از الگوهای معمول صعود کند.

بلومبرگ نیز در تحلیل‌های اخیر خود تأکید کرده که بازار نفت اکنون بیشتر از هر زمان دیگری به «ریسک ژئوپلیتیک خاورمیانه» وابسته است. تحلیلگران این رسانه می‌گویند حتی خبر احتمال توافق، باعث آرام شدن بازارهای مالی و کاهش بخشی از نگرانی‌های تورمی در آمریکا و اروپا شده است.

اما پرسش اصلی این است اگر توافقی میان تهران و واشنگتن حاصل شود، دقیقاً چه اتفاقی برای قیمت نفت می‌افتد؟

بسیاری از کارشناسان آمریکایی معتقدند توافق می‌تواند حداقل در کوتاه‌مدت قیمت‌ها را کاهش دهد. «پیتر مک‌نالی» از شرکت Third Bridge در گفت‌وگو با رویترز گفته بازار به‌محض اینکه احتمال بازگشت نفت ایران را جدی بگیرد، بخشی از «پریمیوم جنگ» را از قیمت نفت حذف می‌کند. یعنی آن بخشی از قیمت که ناشی از ترس جنگ و اختلال عرضه است.

کارشناسان آمریکایی بانک Citi حتی سناریویی را مطرح کرده‌اند که در صورت تثبیت آتش‌بس و بازگشت صادرات ایران، قیمت نفت می‌تواند در میان‌مدت ده‌ها دلار پایین‌تر بیاید. در مقابل، اگر توافق فروبپاشد، نفت حتی ظرفیت رسیدن به ۱۲۰ تا ۲۰۰ دلار را هم دارد.

در اروپا نیز تحلیلگران انرژی نگاه مشابهی دارند. «ساول کاوونیک» تحلیلگر مؤسسه MST Marquee در استرالیا که تحلیل‌هایش به‌طور گسترده در رسانه‌های اروپایی بازتاب داشته، هشدار داده که ادامه بحران ایران می‌تواند «بزرگ‌ترین شوک انرژی پس از جنگ اوکراین» را ایجاد کند. او می‌گوید بازار فعلاً امیدوار است توافقی حاصل شود، اما زیر پوست بازار همچنان ترس از کمبود عرضه وجود دارد.

تحلیلگران اروپایی HSBC نیز پیش‌بینی قیمت نفت خود را افزایش داده‌اند، زیرا معتقدند حتی در صورت توافق، بازگشت کامل صادرات منطقه زمان‌بر خواهد بود. به گزارش رویترز، این بانک پیش‌بینی نفت برنت را به ۹۵ دلار افزایش داده و دلیل آن را «اختلال طولانی‌مدت در عرضه خاورمیانه» اعلام کرده است.

در آسیا اما نگاه کمی متفاوت است. اقتصادهای آسیایی بیش از همه به نفت خلیج فارس وابسته‌اند و به همین دلیل رسانه‌ها و کارشناسان آسیایی بیشتر روی بازگشایی تنگه هرمز تمرکز کرده‌اند. بسیاری از پالایشگاه‌های آسیایی در هفته‌های اخیر با نگرانی شدید وضعیت هرمز را دنبال می‌کردند، چون اختلال در این مسیر به‌طور مستقیم هزینه انرژی چین، هند، ژاپن و کره جنوبی را افزایش داده است.

تحلیلگران انرژی در سنگاپور و هنگ‌کنگ می‌گویند اگر توافق باعث عبور آزاد نفتکش‌ها شود، بازار آسیا نخستین جایی خواهد بود که نفس راحت می‌کشد. شرکت‌های کشتیرانی و بیمه دریایی نیز در این سناریو احتمالاً هزینه‌های اضافی جنگ را کاهش می‌دهند. اکنون بخش مهمی از قیمت نفت نه فقط ناشی از کمبود عرضه، بلکه حاصل افزایش هزینه بیمه، حمل‌ونقل و ریسک امنیتی است.

رسانه‌های عربی حوزه خلیج فارس هم از زاویه دیگری به موضوع نگاه می‌کنند. به گزارش رویترز، بازارهای سهام خلیج فارس با خبر پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا رشد کردند، زیرا سرمایه‌گذاران امیدوارند منطقه از وضعیت جنگی فاصله بگیرد.

اما نکته مهم اینجاست که حتی در صورت توافق، همه چیز فوراً عادی نخواهد شد. بسیاری از کارشناسان معتقدند بازگشت کامل نفت ایران زمان می‌برد. بخشی از زیرساخت‌ها آسیب دیده، بازار حمل‌ونقل هنوز بی‌ثبات است و شرکت‌های بین‌المللی برای بازگشت به شرایط عادی احتیاط می‌کنند. رویترز نوشته برخی مدیران انرژی در خاورمیانه معتقدند بازگشت ۸۰ درصد جریان عادی نفت منطقه ممکن است چند ماه زمان ببرد.

از طرف دیگر، اوپک نیز در معادله نقش مهمی دارد. اگر نفت ایران دوباره وارد بازار شود، احتمال دارد کشورهای عضو اوپک‌پلاس برای جلوگیری از سقوط شدید قیمت‌ها، تولید خود را تنظیم کنند. این موضوع می‌تواند تنش تازه‌ای میان ایران، عربستان و دیگر تولیدکنندگان بزرگ ایجاد کند.

بازار نفت اکنون نه فقط به موشک و جنگ، بلکه به دیپلماسی واکنش نشان می‌دهد. هر خبر مثبت از مذاکرات ایران و آمریکا می‌تواند میلیاردها دلار از قیمت بازار انرژی جهان کم کند و هر نشانه شکست مذاکرات، دوباره نفت را به سمت جهش‌های شدید ببرد.

برای همین است که معامله‌گران جهانی این روزها بیش از گزارش‌های اوپک، چشم به خبرهای تهران و واشنگتن دوخته‌اند؛ زیرا سرنوشت قیمت نفت فعلاً در میدان‌های نفتی تعیین نمی‌شود، بلکه پشت میز مذاکرات سیاسی رقم می‌خورد.