تهدید زیست‌محیطی تالاب صالحیه برای البرز و تهران / نیروگاه‌های خورشیدی؛ راهکاری نوین برای مهار بیابان‌زایی

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، کامران رضایی، معاون پژوهشی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، ضمن تأکید بر لزوم تغییر نگاه به بیابان به عنوان یک اکوسیستم ارزشمند، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و مدیریت پایدار گردشگری را راهکارهای کلیدی برای مقابله با این بحران زیست‌محیطی معرفی کرد.
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد تالاب صالحیه به دلیل مداخلات انسانی از جمله تغییر کاربری اراضی، افت سطح آب‌های زیرزمینی و چرای مفرط دام، از یک اکوسیستم آبی به بستری خشک و کانون تولید گردوغبار تبدیل شده است.
این منطقه اکنون با گسترش به سمت شهرستان‌های نظرآباد و اشتهارد، ریزگردهای تولیدی را به سمت کلان‌شهرهای البرز و تهران هدایت می‌کند که به عنوان یک زنگ خطر جدی زیست‌محیطی تلقی می‌شود. در راستای مهار این پدیده، استقرار نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق بیابانی به عنوان راهکاری دوگانه مطرح شده است.
این فناوری علاوه بر تولید انرژی پاک، با ایفای نقش «بادشکن»، فرسایش بادی را کاهش داده و جایگزین اقدامات مکانیکی پرهزینه می‌شود.
در این زمینه، پیشنهاد اختصاص ۳۰۰ تا ۴۰۰ هکتار از اراضی آسیب‌دیده البرز برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی به مراجع ذی‌صلاح ارائه شده است.

علاوه بر چالش‌های اقلیمی، پدیده «بیابان‌خواری» و تغییر کاربری‌های غیرمجاز در حاشیه بیابان‌ها، مدیریت منابع طبیعی را با چالش مواجه کرده است.
تبدیل غیرقانونی اراضی کشاورزی به کاربری مسکونی، از جمله موانع اصلی در حفظ اراضی ملی است که مقابله با آن نیازمند نظارت دقیق حاکمیتی و حمایت از سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) به عنوان بازوان نظارتی و فرهنگ‌ساز است.
در حوزه بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی، گردشگری بیابان در صورت مدیریت پایدار و حفاظت مشارکتی، فرصتی اقتصادی محسوب می‌شود؛ با این حال، توسعه بی‌ضابطه فعالیت‌هایی نظیر تردد خودروهای آفرود، تهدیدی برای تعادل اکولوژیک منطقه به شمار می‌رود.
تأکید نهایی بر این است که فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق تنها در صورت حفظ سلامت اکوسیستم، از فرصت به تهدید تبدیل نخواهند شد.