آغاز فصل تازه تحول در تربیت مدرس؛ برنامه سوم تحول راهبردی دانشگاه کلید خورد

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، قراخانلو، معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس، در گفت‌وگویی با روابط عمومی و ارتباطات دانشگاه با تشریح روند تدوین برنامه‌های تحول دانشگاه اظهار داشت: در پاییز و زمستان ۱۴۰۳، برنامه دوم تحول دانشگاه عملاً نیمه‌کاره رها شده بود. نخستین اقدام معاونت برنامه‌ریزی، احیای این برنامه بود و در زمستان ۱۴۰۳، ۲۶ برنامه مهم باقی‌مانده از برنامه دوم احصا و به معاونت‌های مربوطه ابلاغ شد.

وی «آمایش گروه‌های آموزشی» را یکی از مهم‌ترین این موارد دانست و افزود: این موضوع در معاونت آموزشی پیگیری شد و اکنون گام‌های مهمی در این زمینه برداشته شده است. اصلاح الگوی پذیرش دانشجو و توجه بیشتر به پذیرش دانشجویان پردیس، تحلیل درآمدهای دانشگاه به منظور برنامه‌ریزی بهتر و توجه به درآمدزایی و خوداتکایی مالی از دیگر مواردی بود که در راستای برنامه دوم تحول دانشگاه انجام شد.

 قراخانلو اظهار کرد: برنامه دوم در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ مجدداً فعال شد و تلاش کردیم این برنامه را عملیاتی کنیم. قرار بود تدوین برنامه سوم در بهار ۱۴۰۴ آغاز و در نیمه دوم همان سال وارد مرحله اجرا شود، اما شرایط خاص کشور و جنگ موجب تأخیر در تدوین آن شد.

وی تأکید کرد: دانشگاه نمی‌تواند حتی برای یک روز بدون برنامه باشد؛ به همین دلیل پس از ایجاد آرامش نسبی، برای سال ۱۴۰۵ «برنامه تاب‌آوری دانشگاه» تدوین شد تا دانشگاه در شرایط خاص نیز بتواند با برنامه به فعالیت خود ادامه دهد.

آغاز رسمی تدوین برنامه سوم تحول راهبردی

معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس اعلام کرد: از اول شهریورماه ۱۴۰۵، مرحله تدوین برنامه سوم تحول راهبردی دانشگاه رسماً آغاز شده و این فرآیند شش ماه به طول خواهد انجامید و در پایان سال به جمع‌بندی می‌رسد.

وی گفت: از همان ابتدای کار تلاش خواهیم کرد تمام دانشگاه را درگیر این فرآیند کنیم. اگرچه تدوین برنامه شش ماه زمان می‌برد، اما دستاوردهای آن به‌تدریج و همزمان با فرآیند تدوین می‌تواند بر عملکرد دانشگاه اثر بگذارد و از سال ۱۴۰۶ اجرای کامل برنامه آغاز خواهد شد.

 قراخانلو افق برنامه سوم را سه تا پنج سال عنوان کرد و افزود: برنامه سوم ادامه‌دهنده و تکمیل‌کننده برنامه دوم خواهد بود و قرار نیست بسیاری از فرآیندها از صفر آغاز شوند.

وی گفت: مسئولیت تدوین و اجرای این برنامه بر عهده دانشکده مهندسی صنایع و سیستم های دانشگاه خواهد بود و دبیرخانه آن در دفتر برنامه‌ریزی و تشکیلات معاونت برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات مستقر است. تیم‌های تخصصی تحلیل وضع موجود، تدوین استراتژی، ارزیابی و تدوین نهایی نیز در این فرآیند فعال خواهند بود.

مشارکت همه اعضای خانواده تربیت مدرس

معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس با تأکید بر ضرورت مشارکت دانشگاهیان در تدوین برنامه سوم اظهار کرد: یکی از تفاوت‌های برنامه سوم با تجربه برنامه دوم این خواهد بود که تلاش می‌کنیم همه اعضای خانواده تربیت مدرس، شامل استادان، کارکنان و تا حد امکان دانشجویان، در فرآیند تدوین مشارکت داشته باشند.

وی افزود: هدف ما این است که هیچ‌کس در دانشگاه پس از تدوین برنامه نگوید «از برنامه اطلاع نداشتم» یا «در تدوین آن مشارکت نداشتم». نظر اعضای دانشگاه به صورت منظم، سیستمی و مرحله‌به‌مرحله دریافت خواهد شد.

قراخانلو تأکید کرد: برنامه سوم باید ویژه دانشگاه تربیت مدرس باشد، چالش‌های واقعی و داخلی دانشگاه را حل کند، راهکار ارائه دهد و آینده دانشگاه را در برابر تحولات علمی و فناورانه بین‌المللی تضمین کند. البته این برنامه باید واقع‌بینانه و متناسب با شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و شرایط جنگی کشور تدوین شود.

شش راهبرد اصلی برنامه تحول

وی درباره راهبردهای اصلی برنامه تحول دانشگاه گفت: راهبردهای برنامه دوم همچنان مبنای برنامه سوم خواهند بود، اما متناسب با تحولات جدید، به‌روزرسانی و ترجمه جدیدی پیدا خواهند کرد.

قراخانلو «سرآمدی همه‌جانبه و ارتقای کیفیت» ، «تعامل شبکه‌ای و میان‌رشته‌ای»، «خوداتکایی و پایداری» و «برون‌گرایی و حضور فعال بین‌المللی» را از راهبردهای اصلی طرح تحول راهبردی دانشگاه برشمرد و افزود: دو محور «مسئولیت اجتماعی» و «تحول دیجیتال» نیز با توجه به اهداف دانشگاه در ادامه به این راهبردها افزوده شده‌اند.

وی با اشاره به راهبرد تعامل شبکه‌ای و میان‌رشته‌ای اظهار کرد: دانشگاه باید از گروه‌های سنتی به سمت رشته‌ها و گروه‌های میان‌رشته‌ای و در نهایت گروه‌های موضوع‌محور حرکت کند. دانشگاه دارای ۱۶۴ گروه آموزشی است و آمایش این گروه‌ها در دستور کار قرار گرفته است؛ ممکن است برخی گروه‌ها ادغام یا حتی تعطیل شوند و گروه‌های جدید شکل بگیرند.

قراخانلو افزود: در دانشگاه‌های پیشرفته به جای آنکه صرفاً گروه‌های سنتی و تک موضوعی محور باشند، موضوعات و مسائل اصلی مانند آب، سلامت روان، سلامت جسمانی و شکاف اجتماعی می‌توانند محور فعالیت گروه‌های علمی قرار گیرند. طرحی در معاونت برنامه‌ریزی برای حرکت به سمت گروه‌های آموزشی موضوع‌محور آماده شده و به‌زودی به هیئت‌رئیسه ارائه خواهد شد.

مسئولیت اجتماعی؛ دانشگاه در خدمت جامعه

معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس درباره راهبرد مسئولیت اجتماعی گفت: در پایان سال ۱۴۰۴، پس از برگزاری جلسات، نشست‌ها و فرآیندهای نظرخواهی و مشارکت، بیانیه مسئولیت اجتماعی دانشگاه تدوین و به صورت رسمی به دانشکده‌ها و معاونت‌ها ابلاغ شد.

وی افزود: از واحدهای دانشگاه خواسته شد برنامه‌های خود را در حوزه مسئولیت اجتماعی ارائه کنند که برنامه‌های خوبی نیز ارائه شد. اکنون دانشگاه، وارد مرحله سازماندهی، پایش و ارزیابی این اقدامات شده است.

قراخانلو گفت: در سال ۱۴۰۵ باید دانشگاه به درک روشنی از مفهوم مسئولیت اجتماعی، اولویت‌های آن و شیوه اثرگذاری خود برسد. یکی از محورهای مورد بحث، حرکت به سمت مردم و جامعه و کمک به دولت، صنعت و جامعه برای حل مسائل است و با توجه به تفاوت رشته‌ها و دانشکده‌ها، رویکردها نیز باید متناسب با هر حوزه تعریف شود.

تحول دیجیتال و هوش مصنوعی

وی «تحول دیجیتال» را ششمین راهبرد برنامه تحول دانشگاه دانست و گفت: کارگروه تحول دیجیتال در سال ۱۴۰۴ تشکیل شد و جلسات متعددی با حضور متخصصان دانشگاه برگزار کرد. مرکز فناوری اطلاعات نیز در این زمینه همکاری جدی داشته است.

دکتر قراخانلو ضمن ابراز امیدواری در خصوص ارائه سند و برنامه تحول دیجیتال دانشگاه تا پایان مهرماه ۱۴۰۵، افزود: در این حوزه با چالش‌هایی مانند قطع اینترنت، شرایط جنگی، مسائل امنیتی و محدودیت‌های بین‌المللی مواجه بوده‌ایم، اما روند کار همچنان ادامه دارد.

وی برخی اقدامات انجام‌شده در این راستا را برشمرد و گفت: سیستمی شدن دفاع دانشجویان و خارج شدن از شکل کاغذی، سیستمی شدن فرآیند پرداخت حق‌التدریس استادان، استقرار سامانه جدید منابع انسانی به جای سیستم‌های قدیمی و حرکت دانشگاه به سمت «Single Sign-On» حرکت کرده تا اعضای هیئت علمی و کارکنان برای سامانه‌های مختلف نیازمند چندین نام کاربری و رمز عبور نباشند.

معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس تأکید کرد: این اقدامات برای ما کافی نیست و در برنامه‌های آینده به دنبال فراهم کردن زیرساخت سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و منابع انسانی مورد نیاز برای توسعه هوش مصنوعی در دانشگاه هستیم.

تدوین برنامه تاب‌آوری دانشگاه در سال ۱۴۰۵

دکتر قراخانلو درباره برنامه تاب‌آوری دانشگاه نیز گفت: این برنامه که با نام دیگر مدیریت بحران شناخته می‌شود، در قالب یک سند شش‌صفحه‌ای با استفاده از منابع علمی، قوانین بالادستی و تجربیات بین‌المللی تدوین و در هیئت‌رئیسه مطرح شد و از معاونت‌های دانشگاه خواسته شد برنامه تاب‌آوری خود را برای سال ۱۴۰۵ ارائه کنند.

وی افزود: برنامه‌های ارائه‌شده از سوی معاونت‌ها جمع‌بندی شده و به‌زودی اعلام خواهد شد و در گام بعدی، دانشکده‌ها و مراکز پژوهشی نیز درگیر این برنامه خواهند شد.

قراخانلو با تشریح مفهوم تاب‌آوری گفت: دانشگاه باید برای شرایط خاص و بحرانی برنامه داشته باشد زمانی که کلاس‌های حضوری برگزار نمی‌شود، دانشجویان از نقاط مختلف کشور باید بتوانند بدون مشکل و استرس در کلاس‌های مجازی شرکت کنند، زمانیکه به دلیل تعطیلی دانشگاه آزمایشگاه‌ها و فعالیت‌های پژوهشی با محدودیت فعالیت مواجه‌اند. در صورت تداوم شرایط خاص باید برای خوابگاه، تغذیه، فعالیت‌های ورزشی و حمایت‌های روحی و روانی دانشجویان، پرداخت حقوق کارکنان و ... برنامه‌ریزی لازم صورت گیرد.

هدف این است که اگر خدای ناکرده ناامنی، مشکلات اقتصادی یا شرایط خاص ادامه پیدا کرد، دانشگاه با برنامه سرپا بماند و چراغ آن روشن باشد.

چشم‌انداز پنج‌ساله طرح تحول راهبردی

دکتر قراخانلو درباره اینکه دانشگاه در پایان افق پنج‌ساله برنامه سوم باید به چه جایگاهی برسد، گفت: دیدگاه‌های مختلفی در دانشگاه مطرح است؛ برخی بر مرجعیت علمی، برخی بر تعریف نسبت دانشگاه با هوش مصنوعی، برخی بر بین‌المللی‌شدن و برخی بر حل مسائل جامعه، دولت و مردم تأکید دارند.

وی افزود: حتی درباره رتبه‌بندی‌های بین‌المللی نیز دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد و نمی‌توان صرفاً با تمرکز بر چند شاخص، آینده دانشگاه را تعریف کرد.

معاون برنامه‌ریزی، نظارت و فناوری اطلاعات اظهار کرد: باید با مشارکت عمومی، نظر پیشکسوتان، استادان جوان و همه دانشگاهیان درباره این موضوع تصمیم‌گیری شود که تربیت مدرس در پایان برنامه سوم چه تصویری باید داشته باشد.

وی در پایان تأکید کرد: برنامه سوم باید با مشارکت دانشگاهیان، واقع‌بینانه و در عین حال بلندپروازانه تدوین شود تا تربیت مدرس بتواند ضمن حفظ جایگاه علمی خود، نسبتش را با تحولات بزرگ جهان، از جمله هوش مصنوعی، جامعه و مسائل کشور مشخص کند.