سحابی پلیکان در قاب ناسا؛ آسمانی که میلیون‌ها سال دیگر دیگر شبیه امروز نیست

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، ناسا در «تصویر نجومی روز» ۷ سپتامبر ۲۰۲۶، تصویری از سحابی پلیکان را منتشر کرده است؛ منطقه‌ای کیهانی که ترکیبی از گاز‌های درخشان، غبار‌های تاریک و ستارگان را در خود جای داده و یکی از مناطق فعال شکل‌گیری ستارگان به شمار می‌رود.

سحابی پلیکان که با نام رسمی IC ۵۰۷۰ شناخته می‌شود، به‌وسیله یک ابر مولکولی مملو از غبار تاریک از سحابی بزرگ‌تر آمریکای شمالی جدا شده است. در تصویر منتشرشده، گاز‌های درخشان قرمز و آبی در کنار رشته‌های تاریک غبار، ساختاری را شکل داده‌اند که به گفته ناسا برای برخی تداعی‌کننده شکل یک پلیکان است.

این تصویر توسط مارک کیلیون در ایالت یوتا آمریکا ثبت شده و حاصل ۲۵ ساعت نوردهی است؛ موضوعی که باعث شده جزئیات ظریف رشته‌های غبار موجود در این سحابی به‌خوبی نمایان شود.

آزمایشگاه طبیعی برای مطالعه تولد ستارگان

سحابی پلیکان به دلیل فعالیت بالای خود در زمینه شکل‌گیری ستارگان و تحول ابر‌های گازی، مورد توجه اخترشناسان قرار دارد. ستارگان جوان و پرانرژی این منطقه با تابش خود، گاز‌های سرد اطراف را به‌تدریج گرم می‌کنند و موجب تغییر ساختار محیط پیرامون می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های قابل مشاهده در این تصویر، مرز میان گاز سرد و گاز داغ است که به آن جبهه یونش گفته می‌شود. این مرز در قسمت بالایی سمت راست تصویر با رنگ نارنجی روشن دیده می‌شود و نشان‌دهنده روند پیشروی گاز‌های داغ در میان گاز‌های سرد است. با وجود این فرایند، بخش‌هایی متراکم از گاز سرد همچنان به شکل رشته‌ها و ساختار‌های کشیده در سحابی باقی مانده‌اند.

سحابی پلیکان در آینده چه شکلی خواهد داشت؟

به گفته ناسا، سحابی پلیکان یک ساختار ثابت و همیشگی نیست و در طول میلیون‌ها سال آینده دستخوش تغییرات گسترده خواهد شد. جابه‌جایی و تغییر آرایش ستارگان و گاز‌ها می‌تواند ظاهر کنونی آن را به‌طور اساسی دگرگون کند؛ به‌گونه‌ای که ممکن است این منطقه در آینده دیگر شباهتی به شکل فعلی خود نداشته باشد. سحابی پلیکان در محدوده صورت فلکی ماکیان (Cygnus) قرار دارد و به دلیل نزدیکی آن به سحابی آمریکای شمالی، یکی از نواحی شناخته‌شده آسمان برای مطالعه فرایند تولد و تحول ستارگان محسوب می‌شود.