یک فیلم، هزار روایت؛ واقعیت ماجرای جنجالی خوابگاه سمنان چه بود؟

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ این روزها ویدئویی در فضای مجازی وایرال شده که گفته می‌شود مربوط به دانشجویان بین‌الملل عراقی است. متأسفانه در میان این اتفاقات شاهد هستیم که برخی رسانه‌های ایرانی و عراقی با استفاده از کلماتی که بار سنگینی دارند، اقدام به موج‌سواری رسانه‌ای می‌کنند. براساس گزارش‌های شنیده شده، این موضوع مربوط به یک دختر دانشجوی ایرانی نبوده، بلکه درگیری میان یک شهروند ایرانی و چند دانشجوی عراقی رخ داده است. همچنین گفته می‌شود زن و مردی که با دانشجویان عراقی درگیر شده‌اند، در زمان وقوع این درگیری مست بوده‌اند؛ موضوعی که البته نیازمند تأیید رسمی است.

براساس روایت‌های مطرح‌شده، پس از درگیری میان این دو نفر و دانشجویان عراقی، زن و مرد مذکور دانشجویان را تا محل خوابگاه تعقیب می‌کنند و پس از رسیدن به خوابگاه، برای درگیری مجدد، چند نفر دیگر را با خود همراه می‌کنند تا دانشجویان عراقی را مورد ضرب‌وشتم قرار دهند. این افراد برای دقایقی در مقابل خوابگاه با دانشجویان عراقی درگیر می‌شوند، اما متأسفانه همین درگیری کوتاه، با تیترهایی خاص و اتهام‌آمیز در فضای مجازی وایرال می‌شود؛ در حالی که چنین اتفاقی نه در شأن دانشجوی ایرانی نه دانشجوی عراق است.

در همین حال، برخلاف برخی روایت‌های منتشرشده در فضای مجازی، فرد مورد اشاره، دختر دانشجوی سمنانی نبوده است و اساساً این ماجرا ارتباطی با یک دختر دانشجوی ایرانی از سمنان ندارد. بنابراین، نسبت‌دادن این درگیری به یک دانشجوی دختر سمنانی، روایتی نادرست است که بدون احراز هویت افراد حاضر در ماجرا در فضای مجازی و برخی رسانه‌ها بازنشر شده است. 
برای بررسی صحت این روایت‌ها و روشن شدن اینکه آیا فرد مورد اشاره، دانشجوی دانشگاه سمنان بوده است یا خیر، به سراغ رئیس دانشگاه سمنان رفتیم و درباره جزئیات این ماجرا با وی به گفت‌وگو نشستیم.

ادعای تعرض کذب محض است

نصیری زرندی در تشریح جزئیات این حادثه اظهار کرد: درگیری بامداد دوشنبه حدود ساعت ۱۲:۳۰ در پارک مقابل یکی از خوابگاه‌های خصوصی دانشگاه سمنان آغاز شد و تا حدود ساعت ۳:۳۰ تا ۴ صبح ادامه داشت و در نهایت با حضور عوامل انتظامی خاتمه پیدا کرد؛  درگیری اولیه میان دو دانشجوی عراقی و سه رهگذر شامل یک زن و دو مرد رخ داده است. براساس گزارش‌های موجود، افراد رهگذر در شرایط عادی قرار نداشتند و پس از بالا گرفتن بحث و درگیری، ماجرا به داخل خوابگاه نیکان کشیده شد.

وی افزود: پس از ورود این افراد به خوابگاه و ایجاد سر و صدا، تعدادی از دوستان دانشجویان نیز در محل حاضر شدند و در ادامه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر از مردم و رهگذران در اطراف خوابگاه تجمع کردند.

نصیری زرندی با رد برخی روایت‌های منتشرشده در فضای مجازی درباره این حادثه گفت: بخشی از شعارهایی که در جریان این تجمع مطرح شد، ارتباطی با اصل ماجرا نداشت. همچنین مطالبی درباره «تعرض» منتشر شده است، در حالی که چنین اتفاقی اساساً رخ نداده و این ادعا کذب محض است.

وی تأکید کرد: دانشگاه از ابتدای حادثه تلاش کرد تا پیش از تکمیل اطلاعات و اعلام نظر رسمی نهادهای مربوط، از اظهارنظر شتاب‌زده خودداری کند. در همین راستا، پروتکل‌های لازم رعایت و مشورت‌های مورد نیاز با نهادهای امنیتی انجام شد تا اطلاع‌رسانی دانشگاه با هماهنگی صورت گیرد؛ بر اثر یک سوءتفاهم میان تعدادی از شهروندان که در شرایط عادی قرار نداشتند و دو دانشجوی عراقی در پارک مقابل خوابگاه، نزاع و درگیری آغاز و سپس گسترش پیدا کرد که با حضور عوامل انتظامی خاتمه یافت.

نصیری زرندی با بیان اینکه هیچ‌گونه توهین، اهانت یا تعدی از سوی دانشجویان عراقی صورت نگرفته است، گفت: عوامل دخیل در ایجاد این حادثه شناسایی و در اختیار نیروی انتظامی قرار دارند و با دستور مقام قضایی، مراحل تشکیل پرونده در حال پیگیری است.

وی همچنین از مردم خواست اخبار مربوط به این حادثه را از منابع رسمی و معتبر دنبال کنند و اجازه ندهند روایت‌های تأییدنشده و فضاسازی‌های رسانه‌ای، این حادثه را از یک درگیری محدود به موضوعی ملی و حساس تبدیل کند.

رئیس دانشگاه سمنان در ادامه با اشاره به پیامدهای این اتفاق برای دانشگاه گفت: پس از وقوع حادثه، جلسات مختلفی با مسئولان و نمایندگان عراقی برگزار شد و از جمله نمایندگانی از سفارت عراق نیز به سمنان آمدند و درباره ابعاد مختلف این موضوع گفت‌وگو شد، در این جلسات علاوه بر بررسی حادثه، موضوع پذیرش تعداد بالای دانشجویان خارجی و متناسب نبودن برخی زیرساخت‌های دانشگاه با این تعداد دانشجو، از جمله وضعیت خوابگاه‌ها و مسائل مربوط به مجوزهای اقامتی، مورد بررسی قرار گرفت.

نصیری زرندی خاطرنشان کرد: دانشگاه سمنان میزبان تعداد قابل توجهی دانشجوی عراقی است و در جلسات برگزارشده، برخی از مسئولان و همکاران عراقی نیز مسائل و گلایه‌های خود درباره خدمات ارائه‌شده را مطرح کردند.

برای روشن‌تر شدن ابعاد این ماجرا و بررسی روایت‌های مطرح‌شده درباره هویت افراد و محل وقوع درگیری، با نماینده دانشجویی دانشگاه سمنان نیز به گفت‌وگو پرداختیم تا روایت دانشجویان و فعالان دانشجویی این دانشگاه را درباره آنچه در فضای مجازی منتشر شده است، جویا شویم.

شورای صنفی دانشگاه سمنان هم ادعای تعرض را رد کرد

آرین متاجی نیموری، دبیر شورای صنفی دانشگاه سمنان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو درباره حادثه اخیر در یکی از خوابگاه‌های خصوصی محل اسکان دانشجویان بین‌الملل دانشگاه سمنان اظهار کرد: این حادثه بامداد دو روز گذشته در یکی از خوابگاه‌های خصوصی دانشجویان بین‌الملل در شهر سمنان رخ داد و شورای صنفی از همان ساعات ابتدایی در جریان موضوع قرار گرفت.

وی افزود: از همان ابتدای بروز حادثه، با مسئولان دانشگاه و مسئولان شهرستان وارد گفت‌و‌گو شدیم تا ابعاد مختلف موضوع مشخص شود؛ چراکه در ساعات اولیه، خبری با این عنوان منتشر شد که به یکی از دانشجویان دانشگاه سمنان توسط دانشجویان بین‌الملل تعرض شده است. با توجه به اینکه ماهیت شورای صنفی، پیگیری حقوق و مطالبات دانشجویان و شنیدن دغدغه‌های آنهاست، این موضوع را به صورت جدی پیگیری کردیم تا مشخص شود آیا اساساً تعرضی به دانشجوی دانشگاه سمنان صورت گرفته است یا خیر با پیگیری‌هایی که از مسئولان و منابع ذی‌صلاح انجام دادیم، موضوع تعرض به دانشجوی دانشگاه سمنان منتفی شد و شورای صنفی نیز در همان ساعات اولیه صبح، پیش از انتشار گسترده اخبار، این ادعا را به طور صریح رد کرد. البته به دلیل اینکه موضوع ابعاد قضایی و انتظامی پیدا کرده بود، طبیعتاً امکان ورود به جزئیات پرونده برای ما وجود نداشت و این بخش از موضوع باید توسط مراجع قضایی و انتظامی پیگیری شود. بنده نیز در جریان جزئیات حقوقی پرونده نیستم که بخواهم درباره آن اظهارنظر کنم.

دبیر شورای صنفی دانشگاه سمنان خاطرنشان کرد: آنچه در حال حاضر برای ما روشن است، وقوع یک حادثه میان دانشجویان بین‌الملل و برخی شهروندان است که از آنجا که خوابگاه خصوصی در داخل شهر قرار دارد، بخشی از ماجرا نیز به داخل خوابگاه کشیده شده است. مسائل قضایی، امنیتی و انتظامی این حادثه توسط مسئولان مربوطه در حال پیگیری است، اما دغدغه ما به عنوان نمایندگان دانشجویان این است که مشخص شود چرا چنین اتفاقی رخ داده و چگونه می‌توان از تکرار موارد مشابه جلوگیری کرد. سال گذشته در جلسه‌ای با مسئولان سازمان امور دانشجویان، موضوع وضعیت دانشجویان بین‌الملل دانشگاه سمنان را مطرح کردیم. دانشگاه سمنان تعداد قابل توجهی دانشجوی بین‌الملل دارد و به همین دلیل، مدیریت مسائل مربوط به این دانشجویان اهمیت زیادی دارد. یکی از موضوعاتی که در آن جلسه مطرح کردیم، بحث تعارض‌ها و تفاوت‌های فرهنگی میان بخشی از دانشجویان بین‌الملل و دانشجویان ایرانی بود. دانشجویان ایرانی بر اساس قوانین و ضوابط دانشگاه، از جمله مقررات مربوط به پوشش، ملزم به رعایت چارچوب‌هایی هستند، در حالی که دانشجویان بین‌الملل از فرهنگ‌ها و پیشینه‌های متفاوتی وارد کشور می‌شوند و لازم است این تفاوت‌ها از ابتدا مدیریت شود.

متاجی نیموری تأکید کرد: از نگاه ما، مسئله فقط این حادثه اخیر نیست؛ بلکه باید فرآیند جذب، اسکان و مدیریت دانشجویان بین‌الملل در دانشگاه سمنان مورد بازنگری قرار گیرد. در دوره مدیریت قبلی دانشگاه، روند جذب دانشجوی بین‌الملل از نظر ما تا حدی افسارگسیخته بود و تعداد قابل توجهی دانشجوی بین‌الملل جذب شدند، اما متناسب با این افزایش، زیرساخت‌ها و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و اجتماعی لازم برای مدیریت این جمعیت توسعه پیدا نکرد.

دبیر شورای صنفی دانشگاه سمنان خاطرنشان کرد: ما مخالف حضور دانشجویان بین‌الملل در دانشگاه نیستیم؛ اتفاقاً حضور این دانشجویان می‌تواند فرصت مناسبی برای دانشگاه و کشور باشد، اما این حضور باید همراه با برنامه‌ریزی دقیق و توجه به تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و قوانین کشور باشد. انتظار ما این است که مسئولان دانشگاه و سازمان امور دانشجویان، موضوع را صرفاً به یک حادثه محدود نکنند و از این اتفاق برای اصلاح فرآیند‌های مربوط به جذب، اسکان و مدیریت دانشجویان بین‌الملل استفاده کنند تا هم امنیت و آرامش دانشجویان ایرانی حفظ شود و هم دانشجویان بین‌الملل بتوانند در یک فضای مناسب و مدیریت‌شده به تحصیل خود ادامه دهند.  در موضوع حجاب و پوشش، میان فرهنگ دانشجویان بین‌الملل و دانشجویان ایرانی تفاوت‌های بنیادی وجود دارد و این تفاوت‌ها به صورت روزانه برای دانشجویان ما قابل مشاهده بود.

دبیر شورای صنفی دانشگاه سمنان خاطرنشان کرد: مجموعه این مسائل در کنار یکدیگر قرار گرفته و در نهایت حادثه اخیر نیز اتفاق افتاده است. البته این حادثه ابعاد مختلفی دارد و بخشی از آن توسط مراجع قضایی در حال بررسی است و صحت‌سنجی‌هایی نیز درباره اخبار منتشرشده انجام شده است. با این حال، امروز دانشجوی دانشگاه سمنان سؤال دارد. یکی از اقدامات قطعی شورای صنفی این است که درباره حادثه اخیر، جلسه‌ای بی‌واسطه با مسئولان مختلف برگزار کنیم تا دانشجو بتواند مستقیماً پاسخ سؤالات خود را از مسئولان دریافت کند. در حال حاضر ابهامات در ذهن دانشجویان زیاد است و احساس می‌کنند در برخی موارد صرفاً از دانشگاه بین‌الملل دفاع می‌شود و کمتر به دغدغه‌های دانشجویان ایرانی توجه شده است.

وی تأکید کرد: ممکن است بخشی از واقعیت‌های مطرح‌شده درباره حادثه اخیر، اسناد و مدارکی داشته باشد که در حال بررسی توسط مقام قضایی است، اما مسئله مهم برای شورای صنفی این است که دانشجو باید پاسخ روشن و قابل پذیرشی دریافت کند. موضوع اصلی برای ما، قاعده‌مند شدن فرآیند جذب دانشجویان بین‌الملل، نحوه برخورد با آنها، آیین‌نامه‌های انضباطی و بخشنامه‌هایی است که در فرآیند جذب و حضور این دانشجویان در دانشگاه اجرا می‌شود. باید مشخص باشد که پروتکل جذب دانشجوی بین‌الملل با پروتکل‌های فرهنگی، اجتماعی و امکانات دانشگاه تناسب دارد یا خیر.

متاجی نیموری افزود: یکی از سؤالات جدی ما این است که وقتی دانشگاه مجوز جذب تعداد مشخصی دانشجوی بین‌الملل را دریافت می‌کند، آیا به همان میزان زیرساخت و امکانات برای این تعداد دانشجو پیش‌بینی شده است؟ آیا عدالت در توزیع امکانات میان دانشجویان ایرانی و بین‌الملل رعایت می‌شود؟ یکی از اعتراضات همیشگی دانشجویان این بود که وقتی دانشگاه‌های ما با کمبود خوابگاه مواجه هستند، چرا بخشی از ظرفیت خوابگاه‌هایی که می‌تواند در اختیار دانشجویان ایرانی قرار بگیرد، به دانشجویان بین‌الملل اختصاص پیدا می‌کند. این مسئله را نیز پیگیری کردیم و در نهایت دانشگاه برای آن چارچوب‌هایی تعیین کرد.

دبیر شورای صنفی دانشگاه سمنان تأکید کرد: ما انتظار داریم مسئولان دانشگاه و به‌ویژه سازمان امور دانشجویان، این موضوع را صرفاً در سطح یک حادثه در دانشگاه سمنان نبینند. مسئله باید در سطح کشور بررسی شود و فرآیند جذب دانشجویان بین‌الملل، میزان ظرفیت دانشگاه‌ها، زیرساخت‌های فرهنگی و رفاهی، نحوه اسکان، آیین‌نامه‌های انضباطی و نحوه تعامل این دانشجویان با محیط دانشگاه، به صورت جدی مورد بازنگری قرار گیرد. وزارت علوم و سازمان امور دانشجویان سیاست‌گذار این حوزه هستند و دانشگاه‌ها نیز مجری سیاست‌های ابلاغی‌اند؛ بنابراین باید مشخص شود دانشگاهی که مجوز جذب دانشجوی بین‌الملل دریافت می‌کند، آیا پروتکل مشخص، قابل استناد و قابل دفاعی برای جذب، اسکان و مدیریت این دانشجویان دارد یا خیر؟

وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر قرار است دانشجوی بین‌الملل در دانشگاه‌های کشور حضور داشته باشد، باید این حضور بر اساس یک چارچوب مشخص و متناسب با ظرفیت دانشگاه صورت بگیرد. هدف ما تقابل با دانشجویان بین‌الملل نیست؛ مسئله ما اجرای عادلانه قانون، حفظ آرامش دانشجویان و جلوگیری از شکل‌گیری تعارض‌های فرهنگی و اجتماعی است. اگر این مسائل از ابتدا مدیریت شود، هم دانشجوی ایرانی و هم دانشجوی بین‌الملل می‌توانند در یک محیط دانشگاهی آرام و مناسب تحصیل کنند.

متاجی نیموری با تأکید بر ضرورت بازنگری در فرآیند جذب دانشجویان بین‌الملل در دانشگاه‌های کشور گفت: لازم است سازمان امور دانشجویان یک‌بار فرآیند جذب دانشجویان بین‌الملل را در سطح کشور بررسی کند و از دانشگاه‌های مختلف بپرسد که با چه ظرفیتی اقدام به جذب دانشجو کرده‌اند و آیا زیرساخت و توانایی لازم برای پذیرش این تعداد دانشجو را دارند یا خیر؟ نمایندگان دانشجویان و شوراهای صنفی در دانشگاه‌های مختلف می‌توانند در این زمینه مسائل و چالش‌های خود را مطرح کنند. باید مشخص شود در بحث دانشجویان بین‌الملل چه موضوعاتی برای دانشگاه‌ها و دانشجویان مسئله‌ساز شده و چرا اجازه داده‌ایم این مسائل به مرور انباشته شوند.

وی تأکید کرد: اگر جذب دانشجوی بین‌الملل برای کشور مزایایی دارد و بخشی از سیاست‌های علمی و اقتصادی کشور را دنبال می‌کند، اصل این موضوع قابل بررسی است، اما این فرآیند باید برنامه‌ریزی‌شده و متناسب با ظرفیت دانشگاه‌ها باشد. اگر جذب بدون توجه به زیرساخت انجام شود، طبیعی است که در ادامه با چالش‌هایی مواجه خواهیم شد که امروز نمونه‌هایی از آن را در دانشگاه‌ها می‌بینیم.

سازمان امور دانشجویان در این میان نمی‌تواند صرفاً نقش ناظرِ پس از وقوع حادثه را ایفا کند. وقتی جذب دانشجوی بین‌الملل در دانشگاه‌ها توسعه پیدا می‌کند، این سازمان باید پیش از افزایش ظرفیت، از تناسب تعداد دانشجویان با امکانات آموزشی، رفاهی، خوابگاهی و فرهنگی دانشگاه اطمینان حاصل کند و برای مسائل انضباطی و تعارض‌های فرهنگی نیز سازوکار روشن و قابل اجرا داشته باشد. اگر دانشگاهی در مدیریت این حجم از دانشجو با مشکل مواجه است، مسئولیت فقط متوجه همان دانشگاه نیست؛ بخشی از این مسئله به سیاستی بازمی‌گردد که اجازه داده فرآیند جذب، سریع‌تر از زیرساخت و ظرفیت مدیریتی دانشگاه‌ها رشد کند.

از سوی دیگر، نمی‌توان از نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری افکار عمومی پیرامون چنین حوادثی غافل شد. انتشار یک ادعا با تیترهای سنگین، پیش از روشن‌شدن ابعاد ماجرا، می‌تواند موجی ایجاد کند که حتی اصلاح یا تکذیب بعدی نیز نتواند به‌سادگی اثر آن را از بین ببرد. در ماجرای اخیر نیز فاصله میان روایت‌های منتشرشده در فضای رسانه‌ای و روایت مسئولان و نمایندگان دانشجویان، نشان داد که خلأ اطلاعاتی چگونه می‌تواند به موج‌سازی رسانه‌ای و افزایش التهاب در دانشگاه منجر شود. اینجا مطالبه از رسانه‌ها، سانسور یا سکوت نیست؛ مطالبه، دقت، انتساب روشن ادعاها و تفکیک میان «خبر»، «ادعا» و «نتیجه قطعی» است.

در سوی دیگر ماجرا، دانشگاه و وزارت علوم نیز نمی‌توانند با پاسخ‌های کلی، خلأ اطلاعاتی را رها کنند. وقتی دانشجو پاسخ روشنی دریافت نمی‌کند، ابهام باقی نمی‌ماند؛ ابهام تبدیل به روایت می‌شود و روایت، در فضای مجازی و رسانه‌ای، تبدیل به موج. شاید مهم‌ترین درس این اتفاق همین باشد که بسیاری از بحران‌های دانشگاهی، پیش از آنکه در خیابان یا فضای مجازی شکل بگیرند، در اتاق‌های تصمیم‌گیری و در نتیجه نبود گفت‌وگوی مستقیم با دانشجویان شکل می‌گیرند.

اکنون توپ در زمین سازمان امور دانشجویان و وزارت علوم است؛ اینکه این اتفاق صرفاً با مدیریت خبری یک پرونده تمام شود یا به فرصتی برای بازنگری جدی در فرآیند جذب و مدیریت دانشجویان بین‌الملل تبدیل شود. اگر قرار است موج رسانه‌ای اخیر چیزی را برای دانشگاه‌ها به جا بگذارد، بهتر است آن چیز، یک اصلاح ساختاری باشد؛ اصلاحی که هم حقوق و شأن دانشجویان ایرانی را حفظ کند، هم از دانشجویان بین‌الملل حمایت کند و هم اجازه ندهد ضعف در سیاست‌گذاری و اطلاع‌رسانی، بار دیگر دانشگاه را به میدان سوءتفاهم، بی‌اعتمادی و روایت‌های متناقض تبدیل کند.