کد خبر:۱۴۵۹۶۵۹
یادداشت|
مدرسه و دانشگاه؛ سنگر ساختن آینده ایران
با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی جدید، بازگشایی مدارس و دانشگاهها را نباید صرفاً یک رویداد تقویمی دانست. باز شدن درهای مدرسه و دانشگاه، در معنای عمیقتر، «بازگشت جامعه به یکی از مهمترین عرصههای ساختن آینده کشور» است.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو؛ با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی جدید، بازگشایی مدارس و دانشگاهها را نباید صرفاً یک رویداد تقویمی دانست. باز شدن درهای مدرسه و دانشگاه، در معنای عمیقتر، «بازگشت جامعه به یکی از مهمترین عرصههای ساختن آینده کشور» است.
تجربه جنگ تحمیلی اخیر یک واقعیت مهم را بیش از گذشته آشکار کرد: همانگونه که زیرساختهای اقتصادی، انرژی، ارتباطات و حملونقل برای تابآوری کشور حیاتیاند، «مدارس، دانشگاهها، حوزههای علمیه و مراکز علمی نیز بخشی از زیرساخت امنیت و قدرت ملی هستند.» از همین منظر، باید درباره مأموریت نظام آموزشی بازاندیشی کنیم.
آموزش و پرورش دیگر نمیتواند فقط آموزش بدهد
مدرسه امروز با مدرسه چند دهه قبل تفاوت اساسی دارد. دانشآموز امروز در جهانی زندگی میکند که هوش مصنوعی، فناوریهای نوین، زیستفناوری، فضای مجازی، علوم شناختی، اقتصاد دیجیتال و تحولات شتابان علمی، قواعد زندگی و رقابت کشورها را تغییر دادهاند؛ بنابراین اگر قرار است ایران در آینده کشوری قدرتمند، پیشرفته و اثرگذار باشد، نظام آموزشی باید از انتقال صرف محفوظات فاصله بگیرد و به سمت «تفکر، خلاقیت، حل مسئله، سواد فناوری، کارآفرینی، سواد رسانهای و توانایی یادگیری مستمر» حرکت کند.
دانشآموز آینده باید فقط پاسخ سؤالهای کتاب را نداند؛ باید بتواند برای مسائل واقعی کشور راهحل پیدا کند. دانشگاه نیز باید بیش از گذشته به سمت تولید علم مسئلهمحور، فناوری، نوآوری و حل مسائل واقعی کشور حرکت کند. مدرسه و دانشگاه اگر آینده را نسازند، آینده را دیگران برای ما خواهند ساخت.
معلم و استاد؛ مهمتر از همیشه
هیچ تحول آموزشی بدون ارتقای جایگاه معلم و استاد ممکن نیست. در سالهای گذشته درباره تغییر کتابهای درسی، فناوری آموزشی، هوش مصنوعی و تحول مدارس و دانشگاهها بسیار سخن گفتهایم؛ اما باید یک حقیقت ساده را جدیتر بگیریم: فناوری جای معلم خوب را نمیگیرد؛ اما معلمی که به فناوری و دانش جدید مسلط نباشد، نمیتواند نسل جدید را برای آینده آماده کند؛ بنابراین سرمایهگذاری در آموزش معلمان، ارتقای منزلت اجتماعی و حرفهای آنان، بهبود شرایط کاری و معیشتی و ایجاد فرصت مستمر برای یادگیری و بازآموزی باید در مرکز سیاستگذاری آموزشی قرار گیرد.
همین نگاه درباره استاد دانشگاه نیز صادق است. استاد باید فرصت و انگیزه داشته باشد که هم در مرزهای دانش حرکت کند و هم دانش خود را در خدمت مسائل کشور قرار دهد. استادی که مانع از افزایش حقوق او شده¬اند و در این وضعیت دشوار اقتصادی، درگیر مشکلات معیشتی روزمره است، نمیتواند دانشجویی در شان آینده ایران تربیت کند. باید بدانیم که اگر آینده ایران برای ما مهم است، باید از معلم و استادِ سازنده این آینده آغاز کنیم.
درس مهم جنگ: آموزش را نباید به آسانی تعطیل کرد
یکی از مهمترین درسهای تجربه جنگ اخیر، ضرورت حفظ تداوم آموزش است. طبیعی است که در شرایط تهدید مستقیم، امنیت دانشآموزان، دانشجویان و معلمان و استادان اولویت نخست باشد و در مناطق پرخطر تصمیمهای متناسب اتخاذ شود. اما این نباید به معنای عادی شدن تعطیلی مدارس و دانشگاهها باشد. تعطیلی طولانیمدت فقط چند روز از تقویم آموزشی را حذف نمیکند. تعطیلی آموزش یعنی وقفه در یادگیری، افزایش فشار روانی، تضعیف ارتباطات اجتماعی، آسیب به برنامههای پژوهشی و آزمایشگاهی، عقبماندگی آموزشی و تحمیل هزینههای سنگین برای جبران عقبماندگی.
از این منظر، در طراحی برنامههای مدیریت بحران کشور باید برای تداوم فعالیت مدارس و دانشگاهها نیز همانند سایر زیرساختهای حیاتی، سناریوی مشخص وجود داشته باشد. آموزش مجازی، کلاسهای جایگزین، تقویمهای شناور، استفاده از ظرفیت فضاهای آموزشی ایمن و شیوههای ترکیبی آموزش باید از قبل طراحی و تمرین شده باشند. جنگ نباید نسل آینده را از کلاس درس محروم کند.
دانشگاه و مدرسه، بخشی از تابآوری ملیاند
تابآوری ملی فقط داشتن موشک، پدافند، ذخایر کالا یا زیرساختهای اقتصادی نیست. کشوری تابآور است که بتواند در شرایط بحران، «دانش تولید کند، امید اجتماعی را حفظ کند، نیروهای متخصص خود را نگه دارد و مسیر پیشرفت را متوقف نکند.» مدرسه و دانشگاه دقیقاً در همین نقطه قرار دارند.
دانشگاهی که در شرایط بحران بتواند به مسائل کشور پاسخ علمی بدهد، مدرسهای که بتواند آموزش را با شرایط جدید تطبیق دهد و معلمی که در دل بحران امید و عقلانیت را به نسل جدید منتقل کند، بخشی از قدرت ملی کشور است؛ بنابراین باید نگاه ما به مراکز علمی تغییر کند: «مدرسه و دانشگاه هزینه نیستند؛ سرمایهگذاری راهبردی برای امنیت، پیشرفت و استقلال کشورند.»
انسجام ملی از کلاس درس آغاز میشود
یکی دیگر از مأموریتهای مهم نظام آموزشی امروز، تقویت انسجام ملی است. نسل جدید باید بداند که ایران فقط یک جغرافیا نیست؛ مجموعهای از اقوام، زبانها، مذاهب، فرهنگها و سنتهایی است که در طول تاریخ، با وجود تفاوتها، در ساختن یک تمدن و یک کشور مشترک سهیم بودهاند. مدرسه باید محل آموختن همین «با هم بودن» باشد. دانشآموز کرد، ترک، بلوچ، عرب، لر، ترکمن، فارس و دیگر فرزندان این سرزمین باید در مدرسه بیاموزند که تفاوت فرهنگی نه تهدید، بلکه بخشی از ثروت ملی ایران است. دانشگاه نیز باید محل گفتوگوی علمی و منطقی و تمرین همزیستی ملی باشد. انسجام ملی با شعار ساخته نمیشود؛ در تجربه روزمره نسل جدید ساخته میشود.
نسلی که هم ایران را بسازد و هم از آن دفاع کند
یکی از مهمترین مأموریتهای نظام آموزشی، تربیت نسلی است که هم به «پیشرفت ایران» بیندیشد و هم در برابر تهدید علیه کشور احساس مسئولیت کند. این دو هدف در برابر یکدیگر نیستند. اتفاقاً کشوری که میخواهد از خود دفاع کند، بیش از هر چیز به دانشمند، مهندس، پزشک، معلم، کارآفرین، پژوهشگر، مدیر و نیروی انسانی توانمند نیاز دارد.
دفاع از کشور فقط در میدان نظامی اتفاق نمیافتد. دانشمندی که برای پیشرفت فناوری کشور تلاش میکند، کارآفرینی که اشتغال ایجاد میکند، معلمی که یک نسل توانمند تربیت میکند و جوانی که برای آبادانی کشورش میایستد، همگی در حال دفاع از آینده ایراناند. اما در کنار این، باید در نسل جدید روحیه مسئولیتپذیری، فداکاری و آمادگی برای دفاع از سرزمین و مردم نیز تقویت شود.
نسلی که کشورش را دوست داشته باشد، برای آبادانی آن تلاش کند و اگر روزی استقلال و امنیت ایران در معرض تهدید قرار گرفت، حاضر به ایستادگی و فداکاری باشد. این همان پیوند میان «پیشرفت» و «دفاع» است.
بازگشایی مدارس و دانشگاهها؛ یک فرصت برای بازتعریف مأموریت آموزش
اکنون که سال تحصیلی جدید در آستانه آغاز است، شاید بهترین زمان برای طرح یک پرسش اساسی باشد: ما دقیقاً میخواهیم چه نسلی را برای ایران آینده تربیت کنیم؟
نسلی که فقط مدرک بگیرد؟ یا نسلی که علم بیاموزد، فناوری خلق کند، مسئله حل کند، هویت خود را بشناسد، با دیگر ایرانیان احساس همبستگی کند، به آینده کشور امیدوار باشد و برای ساختن آن مسئولیت بپذیرد؟
پاسخ به این سؤال، جهت نظام آموزشی ما را در سالهای آینده تعیین خواهد کرد. مدرسه و دانشگاه باید همزمان «سنگر علم، اخلاق، هویت، امید، خلاقیت، انسجام و پیشرفت ملی» باشند؛ و شاید یکی از مهمترین پیامهای آغاز سال تحصیلی جدید همین باشد: «ایران برای ساختن آیندهاش به کلاسهای درس باز، دانشگاههای فعال، معلمان و استادان توانمند و نسلی امیدوار، دانا و مسئول نیاز دارد.» جنگ میتواند بخشی از ساختمانها را متوقف کند؛ اما «نباید جریان علم و تربیت نسل آینده ایران را متوقف کند..» چرا که آینده کشور، پیش از آنکه در هر جای دیگری ساخته شود، «در کلاس درس ساخته میشود.»
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
