بازار ۴ مهر زیر فشار دلار و طلا؛ قیمت کالاهای اساسی همچنان بالاست

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، چهارم مهرماه بازار را با یک تصویر یکدست آغاز نکرده است. دلار در ادامه رشد روزهای پایانی شهریور در محدوده ۲۳۴ هزار تومان قرار گرفته و طلا و سکه نیز همچنان در سطوح بالایی معامله می‌شوند. در سوی دیگر، قیمت کالاهای اساسی نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای خانوار فقط به بازار دارایی‌ها محدود نیست و بخش مهمی از هزینه‌های روزمره همچنان تحت تأثیر سطح بالای قیمت‌ها قرار دارد.

بررسی روند بازار ارز نیز نشان می‌دهد این افزایش تنها به یک روز محدود نیست. گزارش‌های منتشرشده از عملکرد شهریور حاکی از رشد ۱۸.۱۲ درصدی دلار آزاد در این ماه است؛ به این معنا که بازار ارز مهرماه را از سطحی بالاتر از ابتدای شهریور آغاز کرده است.

دلار به مرز ۲۳۵ هزار تومان نزدیک شد

دلار در معاملات ۴ مهرماه به ۲۳۴ هزار و ۶۱۵ تومان رسید. گزارش‌های بازار نشان می‌دهد قیمت دلار در پایان هفته گذشته نیز با رشد همراه بوده و پنجشنبه در محدوده ۲۳۳ هزار تومان قرار گرفته بود.

به این ترتیب، بازار ارز مهرماه را در شرایطی آغاز کرده که نرخ دلار نسبت به سطوح ابتدای شهریور فاصله محسوسی گرفته است. البته تغییرات روزانه ارز را نمی‌توان به یک عامل واحد نسبت داد و انتظارات معامله‌گران، عرضه و تقاضا و اخبار اقتصادی و سیاسی هم‌زمان بر بازار اثر می‌گذارند.

همین نوسانات باعث شده دلار همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای مورد توجه در بازارهای طلا و کالا باشد؛ زیرا تغییر نرخ ارز می‌تواند از مسیر هزینه واردات، مواد اولیه و انتظارات تورمی بر سایر بازارها نیز اثر بگذارد.

طلا عقب نشست اما همچنان بالاست

در بازار طلا، هر گرم طلای ۱۸ عیار در ۴ مهرماه حدود ۲۴ میلیون و ۱۲۴ هزار تومان قیمت خورده و سکه امامی نیز در محدوده ۲۳۸ میلیون تومان معامله شده است. گزارش‌های بازار از کاهش روزانه قیمت طلا و سکه حکایت دارند، اما سطح قیمت‌ها همچنان بالا باقی مانده است.

برای مقایسه، سکه امامی در نخستین روز مهرماه حدود ۲۳۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله می‌شد. بنابراین طی چند روز نخست مهر، قیمت سکه همچنان در محدوده بالای ۲۳۶ میلیون تومان باقی مانده است.

در بازار جهانی نیز اونس طلا همچنان یکی از متغیرهای مهم تعیین‌کننده قیمت داخلی است، اما نرخ ارز داخلی در کنار قیمت جهانی طلا نقش مستقیمی در قیمت‌گذاری طلای بازار ایران دارد.

سبد خرید خانوار همچنان سنگین است

فشار قیمتی اما فقط در بازار ارز و طلا دیده نمی‌شود. بررسی قیمت کالاهای اساسی در هفته منتهی به سوم مهر نشان می‌دهد هر کیلو مرغ در محدوده ۲۵۰ تا ۲۹۰ هزار تومان قرار داشته و قیمت شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ نیز بین ۲۶۰ تا ۵۳۰ هزار تومان گزارش شده است.

در بازار برنج، قیمت هر کیلو برنج ایرانی بسته به نوع و کیفیت بین ۳۶۰ تا ۵۶۰ هزار تومان قرار دارد. روغن سرخ‌کردنی ۸۱۰ گرمی نیز در برخی گزارش‌ها بین ۳۶۲ تا ۴۸۱ هزار تومان قیمت خورده است.

در بخش گوشت نیز قیمت هر کیلو راسته گوساله بدون استخوان به حدود یک میلیون و ۷۹۰ هزار تومان و شقه کامل گوسفندی به حدود یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان رسیده است.

مجموع این قیمت‌ها نشان می‌دهد مسئله خانوار فقط نوسان روزانه قیمت‌ها نیست. سطح قیمت کالاهای ضروری نیز به عاملی تعیین‌کننده در هزینه ماهانه خانوار تبدیل شده و تغییرات بازار ارز و سایر نهاده‌ها می‌تواند در هزینه تولید و توزیع برخی کالاها منعکس شود.

کالابرگ در برابر هزینه واقعی خرید

در همین شرایط، افزایش اعتبار کالابرگ از مهرماه به یکی از مهم‌ترین سیاست‌های حمایتی دولت تبدیل شده است. رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده ۴۴ میلیون نفر برای افزایش رقم کالابرگ شناسایی شده‌اند و این افزایش از مهرماه در دستور اجرا قرار گرفته است.

پورمحمدی درباره این طرح گفته است افرادی که باید مورد حمایت قرار بگیرند شناسایی شده‌اند و برای بخشی از مشمولان نیز فرایند تکمیل اطلاعات و پرداخت در مهرماه دنبال می‌شود.

اهمیت این سیاست زمانی بیشتر مشخص می‌شود که اعتبار کالابرگ در کنار قیمت واقعی کالاهای موجود در بازار قرار گیرد. رقم اسمی اعتبار به تنهایی نشان نمی‌دهد حمایت جدید چه میزان از هزینه خانوار را پوشش می‌دهد.

معیار مهم‌تر، قدرت خرید واقعی این اعتبار است. وقتی یک کیلو برنج ایرانی می‌تواند تا ۵۶۰ هزار تومان و یک شانه تخم‌مرغ تا ۵۳۰ هزار تومان قیمت داشته باشد، اثر واقعی کالابرگ باید با میزان کالاهایی که خانوار می‌تواند با اعتبار خود خریداری کند سنجیده شود.

در واقع، افزایش اعتبار زمانی معنای معیشتی بیشتری پیدا می‌کند که بتواند بخشی از فاصله میان درآمد خانوار و هزینه خرید کالاهای ضروری را پوشش دهد.

نفت عقب نشست اما نگاه بازار به ارز ماند

در بازار جهانی انرژی نیز نفت در پایان هفته با کاهش قیمت همراه شد. با این حال، اثر مستقیم این تغییر بر بازار داخلی را نمی‌توان جدا از سایر متغیرها بررسی کرد.

برای بازار ایران، نرخ ارز همچنان یکی از متغیرهای مهم در قیمت طلا و بخشی از کالاهای وابسته به واردات است. در بازار جهانی طلا نیز عواملی مانند نرخ بهره، بازده اوراق و سیاست پولی آمریکا در کنار تحولات اقتصادی و ژئوپلیتیکی بر قیمت‌ها اثر می‌گذارند. بنابراین کاهش یا افزایش یک روزه نفت به تنهایی نمی‌تواند مسیر بازار داخلی را توضیح دهد.

بازار ۴ مهر از زاویه قدرت خرید چه می‌گوید؟

تصویر بازار در چهارم مهرماه از کنار هم قرار گرفتن چند متغیر متفاوت شکل می‌گیرد. دلار در محدوده ۲۳۴ هزار تومان قرار گرفته، طلای ۱۸ عیار حوالی ۲۴ میلیون تومان است و سکه امامی در محدوده ۲۳۸ میلیون تومان معامله می‌شود. در بازار کالا نیز قیمت اقلامی مانند مرغ، برنج، تخم‌مرغ و گوشت نشان می‌دهد هزینه تهیه سبد مصرفی همچنان بالاست.

در سوی دیگر، دولت افزایش اعتبار کالابرگ برای ۴۴ میلیون نفر را در مهرماه دنبال می‌کند. به این ترتیب، دو تصویر هم‌زمان در اقتصاد خانوار دیده می‌شود؛ از یک طرف بازار دارایی‌ها در سطوح قیمتی بالا قرار دارد و از طرف دیگر، بازار کالاهای ضروری هزینه قابل توجهی به خانوار تحمیل می‌کند.

در نهایت، برای سنجش وضعیت معیشت در آغاز پاییز، فقط قیمت دلار یا طلا تعیین‌کننده نیست. نسبت میان درآمد خانوار، قیمت کالاهای ضروری و قدرت خرید واقعی حمایت‌های معیشتی است که تصویر دقیق‌تری از شرایط اقتصادی مردم ارائه می‌دهد.

بازار ۴ مهر از همین منظر، آغاز پاییز را با دو مطالبه مهم روبه‌رو کرده است؛ کنترل فشار هزینه‌ای در بازار کالا و مشخص شدن میزان اثر واقعی حمایت‌هایی مانند کالابرگ بر قدرت خرید خانوار.