طاعون چیست و چه علائمی دارد؟
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، طاعون نوعی بیماری عفونی است که توسط باکتری یرسینیا پستیس ایجاد میشود.
علائم آن شامل تب، ضعف، سردرد و سیاه شدن لبها است. این علائم معمولاً یک تا هفت روز پس از قرار گرفتن در معرض عامل بیماری ظاهر میشوند.
طاعون سه شکل اصلی دارد که هرکدام بخش متفاوتی از بدن را درگیر میکنند و علائم مرتبط با همان بخش را ایجاد میکنند. طاعون ریوی ریهها را درگیر میکند و باعث تنگی نفس، سرفه و درد قفسه سینه میشود؛ طاعون خیارکی گرههای لنفاوی را درگیر میکند و موجب تورم آنها میشود؛ و طاعون سپتیسمیک خون را درگیر میکند و میتواند باعث نکروز (مرگ بافتها) شود.
شکلهای خیارکی و سپتیسمیک بیماری معمولاً از طریق گزش کک یا تماس و دستزدن به حیوان آلوده منتقل میشوند. در حالی که طاعون ریوی معمولاً از فردی به فرد دیگر از طریق هوا و قطرات تنفسی عفونی منتقل میشود.
انواع طاعون
طاعون بسته به ناحیه درگیر بدن به سه نوع اصلی تقسیم میشود:
طاعون خیارکی (بوبونیک)
شایعترین نوع طاعون که باعث تورم غدد لنفاوی یا خیارک میشود. این خیارکها معمولاً در کشاله ران، زیر بغل یا گردن ظاهر میشوند و ممکن است به اندازه یک تخم مرغ بزرگ شده و بسیار دردناک باشند.
طاعون عفونتی خونی (سپتیسمیک)
در این نوع، باکتریها وارد جریان خون شده و علائم این بیماری را ایجاد میکنند.
طاعون ریوی (پنومونیک)
این نوع، ریهها را درگیر میکند و میتواند از طریق استنشاق ذرات عفونی منتقل شود. طاعون ریوی سریعتر از سایر انواع پیشرفت میکند و در صورت عدم درمان طی ۲۴ ساعت، خطر مرگ بالایی دارد.
تشخیص بیماری معمولاً با شناسایی باکتری در مایع حاصل از گره لنفاوی، خون یا خلط انجام میشود.
واکسیناسیون فقط برای افرادی توصیه میشود که در معرض خطر بالای ابتلا به طاعون قرار دارند. افرادی که در معرض فرد مبتلا به طاعون ریوی قرار گرفتهاند ممکن است با داروهای پیشگیرانه درمان شوند.
در صورت ابتلا، درمان با آنتیبیوتیک و مراقبت حمایتی است. آنتیبیوتیکهای مورد استفاده معمولاً شامل ترکیبی از جنتامایسین و یک فلوروکینولون هستند.
خطر مرگ در صورت دریافت درمان حدود ۱۰ درصد است، در حالی که بدون درمان این میزان حدود ۷۰ درصد است.
در سراسر جهان، سالانه حدود ۶۰۰ مورد طاعون گزارش میشود. در سال ۲۰۱۷، کشورهایی که بیشترین موارد را داشتند شامل جمهوری دموکراتیک کنگو، ماداگاسکار و پرو بودند.
در ایالات متحده، عفونتها گاهی در مناطق روستایی رخ میدهند؛ تصور میشود در این مناطق روستایی باکتری در میان جوندگان گردش دارد.
طاعون در طول تاریخ باعث همهگیریهای گسترده شده است که شناختهشدهترین آنها مرگ سیاه در سدهٔ چهاردهم میلادی بود. این همهگیری به مرگ بیش از ۵۰ میلیون نفر در اروپا منجر شد.
در نهایت با کشف باسیل یرسینیا پستیس در سال ۱۸۹۴ در انستیتو پاستور، علت واقعیِ طاعون فهمیده شد و امروزه با استفاده از آنتیبیوتیک میتوان این بیماری را درمان کرد و از میزان مرگومیر ناشی از بیماری کاست؛ از جمله آنتیبیوتیکهای مؤثر بر بیماری میتوان به استرپتومایسن اشاره کرد.
علائم طاعون
| نوع طاعون | علائم اصلی | نحوه انتقال |
|---|---|---|
| طاعون خیارکی (Bubonic Plague) | – تب بالا و ناگهانی – تورم دردناک غدد لنفاوی (خیارک) که ممکن است در کشاله ران، زیر بغل یا گردن باشد – درد شدید در ناحیه غدد لنفاوی – سردرد – خستگی و ضعف عمومی – لرز و تعریق زیاد |
نیش کک آلوده یا تماس با حیوانات آلوده (مانند موشها) |
| طاعون ریوی (Pneumonic Plague) | – تب شدید – سرفه با خلط خونین یا خلط بدبو – درد قفسه سینه – تنگی نفس و مشکلات تنفسی – تب و لرز شدید – سردرد و ضعف – تهوع و استفراغ |
از طریق تنفس قطرات آلوده از فرد مبتلا یا حیوانات آلوده |
| طاعون سپتیسمیک (Septicemic Plague) | – تب بالا و ناگهانی – درد و قرمزی در پوست، مخصوصاً در نوک انگشتان دست و پا (که ممکن است سیاه و نکروزه شود) – خونریزی داخلی – فشار خون پایین و شوک – تهوع، استفراغ و درد شکمی |
انتقال از طریق خون آلوده به بدن از طریق نیش کک یا تماس مستقیم با باکتری |