راز نیمه پنهان ماه چیست؟ / چرا این بخش از قمر زمین با آنچه می‌بینیم متفاوت است؟

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از ناسا، نیمه دوردست ماه، بخشی از تنها قمر طبیعی زمین است که از سطح سیاره ما به‌طور مستقیم دیده نمی‌شود. تصاویر ثبت‌شده از این بخش ماه، سطحی ناهموار و پوشیده از دهانه‌های برخوردی را نشان می‌دهند که با دشت‌های تاریک و نسبتاً هموار نیمه نزدیک ماه تفاوت دارد.

برخلاف تصور رایج، نیمه دوردست ماه همیشه در تاریکی قرار ندارد و مانند نیمه نزدیک آن، نور خورشید را دریافت می‌کند. دلیل دیده‌نشدن این بخش از زمین، قفل‌شدگی کشندی ماه است؛ پدیده‌ای که باعث شده زمان چرخش ماه به دور محور خودش تقریباً با زمان گردش آن به دور زمین برابر باشد. در نتیجه، ماه تقریباً همیشه یک سمت خود را رو به زمین نگه می‌دارد.

چرا سطح دو نیمه ماه متفاوت است؟

یکی از تفاوت‌های مهم دو نیمه ماه، میزان وجود دشت‌های وسیع و تیره‌ای است که به آنها «دریا‌های ماه» گفته می‌شود. این مناطق در واقع دریا‌های آب نیستند، بلکه دشت‌هایی هستند که در گذشته بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی و جاری‌شدن مواد مذاب شکل گرفته‌اند.

نیمه نزدیک ماه دشت‌های بازالتی گسترده‌تری دارد، اما سطح نیمه دوردست بیشتر از ارتفاعات روشن و دهانه‌های برخوردی تشکیل شده است. یکی از توضیح‌های علمی برای این تفاوت، اختلاف ضخامت پوسته در دو نیمه ماه است؛ پوسته ضخیم‌تر نیمه دوردست احتمال رسیدن مواد مذاب به سطح را کاهش داده است. با این حال، علت کامل این تفاوت همچنان موضوع بررسی‌های علمی است.

چطور انسان برای نخستین بار نیمه دوردست ماه را دید؟

نخستین تصاویر این بخش از ماه در سال ۱۹۵۹ میلادی به‌وسیله فضاپیمای بدون سرنشین «لونا ۳» شوروی ثبت شد. پس از آن، مأموریت‌های فضایی مختلف، از جمله برنامه آپولو و مدارگرد شناسایی ماه ناسا، اطلاعات دقیق‌تری از ساختار و عوارض سطحی این منطقه فراهم کردند.

مدارگرد شناسایی ماه ناسا با تصویربرداری از سطح این قمر، امکان تهیه نقشه‌های دقیق و بررسی دهانه‌های برخوردی، ارتفاعات و ویژگی‌های زمین‌شناختی آن را فراهم کرده است.

بررسی نیمه دوردست ماه به دانشمندان کمک می‌کند تاریخ برخورد اجرام فضایی با ماه، تحولات پوسته آن و تفاوت‌های زمین‌شناختی دو سوی این قمر را بهتر بشناسند؛ اطلاعاتی که در برنامه‌ریزی مأموریت‌های آینده اکتشاف ماه نیز اهمیت دارد.