جدايي ايران از اسكار!

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ بالاخره پس از كش و قوس‌هاي فراوان و حدس و گمان هاي نسبتا بي‌پايه و اساس، نماينده سينماي ايران به آكادمي جهاني اسكار، بنا بر يك پيش‌بيني نسبتا قطعي و يكپارچه و فراگير اعلام شد و همان طور ‌كه توقع مي‌رفت و انتظار بود، فيلم سينمايي «جدايي نادر از سيمين» ساخته اصغر فرهادي به اين مراسم مهم جهاني معرفي گرديد.

واقعيت آن است كه از ابتدا هم معلوم بود كه سينماي ايران در مراسم اسكار نماينده اي جز «جدايي نادر از سيمين» نخواهد داشت، اما طبق رسم معمول و سنت سال‌هاي گذشته ابتدا حدس و گمان‌هاي فراواني مطرح، و سپس اسامي 10 فيلم به‌ عنوان كانديداهاي اين انتخاب معرفي، و بالاخره در پايان فيلم مورد توقع يعني اثر معروف و مشهور اصغر فرهادي به عنوان انتخاب اصلي و فيلم برگزيده به عنوان نماينده ايران در اسكار اعلام شد.

همان طور كه گفتيم، از همان ابتدا هم معلوم بود كه با وجود فيلمي با مختصات «جدايي نادر از سيمين»، هيچ فيلم ديگري ياراي مقاومت و رقابت با اين فيلم را ندارد، بنابراين براي همه اهالي سينما روشن و مسلم بود كه فقط «جدايي نادر از سيمين» است كه مي‌تواند بخت حضور در اسكار را داشته باشد و سينماي ايران را در اين مراسم عظيم و پرهياهوي بين‌المللي نمايندگي كند.

 

اما نكته اينجاست كه «جدايي نادر از سيمين» بر چه مبنا و بر اساس كدام سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي مدون به اين انتخاب رسيده‌؛ در اين موضوع چند نكته قابل اشاره است:

1- فيلم «جدايي نادر از سيمين» به لحاظ ساختار سينمايي و ويژگي‌هاي بصري حائز ارزش هاي قابل توجهي است؛ ساختار خوب و محكم فيلمنامه و كارگرداني منسجم و منتظم اصغر فرهادي نهايتا منجر به فيلمي يكدست، روان و تأثيرگذار شده كه توانسته عناصر بصري و مؤلفه‌هاي سينمايي را به طرز شايسته‌اي رهبري و هدايت كند، علاوه بر اين بازي هاي خوب و به طور كلي ميزانسن بجا و متناسب فرهادي از ويژگي‌هاي قابل توجه و قابل دفاع فيلم «جدايي نادر از سيمين» محسوب مي شود.

2- فيلم فرهادي به لحاظ محتوايي و مضامين مورد توجه قرار گرفته نيز اثر مهمي است؛ توجه به اخلاق و معضلات منتشر در فرهنگ اجتماعي جامعه نماد و نمود تامل برانگيزي در «جدايي نادر از سيمين» دارد، به نحوي كه مخاطب را با مباحث اصلي فيلم و بويژه محتواي محوري و مضمون مبنايي آن درگير مي‌كند و او را به توجه و تذكر و تنبه وامي‌دارد و به‌عبارت ديگر مي‌توان گفت كه «جدايي نادر از سيمين» يك اثر اجتماعي عميقا تأثيرگذار است و آسيب‌شناسي طبقه متوسط جامعه ايران را با استفاده از يك پردازش حرفه‌اي، استاندارد و جذاب سينمايي به سرانجام مي‌رساند.

3- «جدايي نادر از سيمين» علاوه بر اين ويژگي‌ها حائز يك نكته خارق‌العاده و بي‌سابقه ديگر نيز هست كه اتفاقا اين ويژگي مي‌تواند در حضور مثمرثمر فيلم در مراسم اسكار نقش قابل توجهي ايفا كند و آن اكران فيلم در كشورهاي مختلف جهان و بويژه در كشورهايي است كه به‌ نحوي صاحب سينما محسوب مي شوند و پيدا كردن بازار جهاني در آنها كمك مؤثري به ديده شدن فيلم و معطوف شدن نگاه داوران به آن مي‌شود؛ فيلم فرهادي در مهمترين و برجسته‌ترين سينماهاي غرب و همزمان با آثار شاخص جهاني و فيلم‌هاي مهم سال اكران شد و حتي توانست با آنها به رقابت بپردازد.

تمامي اين شاخصه‌ها و ويژگي ها مويد اين نكته است كه انتخاب مورد توقع منتقدان و اهالي سينما درباره نماينده سينماي ايران در مراسم اسكار كه منجر به انتخاب فيلم «جدايي نادر ازسيمين» شده است كاملا بجا و بر اساس ويژگي‌ها و مختصات اين فيلم بوده است كه در اين نكته شك و ترديدي نيست، اما برگذشته از اين مسائل و فارغ از اين موضوع و منظر، نكته بسيار مهم ديگري درباره حضور سينماي ايران در جشنواره جهاني اسكار قابل توجه است كه اتفاقا بشدت مغفول و مورد بي‌توجهي و بي‌عنايتي همگان قرار گرفته است و آن اينكه اساسا سينماي ايران و مديريت‌ آن چه نقشي را در برابر پديده‌اي به نام اسكار ايفا مي‌كند و به عبارتي ديگر رابطه ما و نسبت ما با مفهومي تحت عنوان اسكار چيست؟ ما چه جايگاهي در اسكار داريم و چه توقعي از آن مي‌بريم و موضع ما با توجه به مختصات و ويژگي سينما و جامعه‌مان در برابر مراسم اسكار چيست؟ آيا اين موضع و نوع حضور چيزي جز انفعال و از روي ناچاري است؟ آيا حضور ما در اسكار ناشي از يك برنامه‌ريزي مدون و يك طراحي منسجم و دقيق از پيش تنظيم شده است يا خير؟

 

اين موضوع مهم و نكته قابل تحرير را در بخش بعدي اين نوشتار مورد بررسي و نقد قرار خواهيم داد.