آپارتاید آموزشی در آموزش و پرورش

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»، محمد ايراندوست؛ سیستم آموزش از راه دور این مژده را داده است که بتواند هماهنگ با رشد توسعه علمی، اقتصادی و اجتماعی مکمل مناسبی برای آموزش سنتی برای جامعه به منظور توزیع عادلانه آموزشی داده و منطبق بر ویژگی فراگیران نقش و رسالت خود را در رشد و تعالی افراد در جامعه ایفا کند.

تحقیقات متعدد نشان می دهد که کشورهایي که دارای آموزش و پرورش پویا هستند از آموزش از راه دور به منظور تقویت آموزش های مدرسه ای سود برده اند حال آنکه کشور های درحال توسعه از این ابزار برای گریز از بن بست های آموزشی استفاده کرده اند.

آموزش از راه دور می تواند در رشد و تعالی شخصیتی یادگیرند گان موثر باشد و مطالعه بر روی نرخ ماندگاری در دوره راهنمایی خصوصا متوسطه نشان می دهد درصد قابل توجهی (بالای37%) تحصیلات خود را رها می کنند این عده در بسیاری موارد دچار افسردگی، تزلزل روحیه و سرخوردگی می شوند و ادامه تحصیل از طریق آموزش از راه دور می تواند در افزایش اعتماد به نفس و رشد شخصیتی آنها موثر باشد.

در ایران با توجه به تعداد قابل توجهی ترک تحصیلی در دوره راهنمایی بویژه متوسطه که طبق آمار اعلام شده از وزارت آموزش و پرورش سال تحصیلی جدید با 12 میلیون 300 هزار نفر دانش آموز سال91 -90 را آغاز کردند در حالی که با گزارش  مرکز آمار ایران جمعیت کشور در سنین 7 تا 19 سال 19 میلیون 435 هزار نفر است که باید آموزش خود را در مدارس ادامه دهند بیش از 7 میلیون 135 هزار نفر به دلایل مختلف قادر به ادامه تحصیل نیستند و در حقیقت بیش از 37 درصد دانش آموزان مجبور به ترک تحصیل هستند و برای کشوری که در آن داعیه انقلاب فرهنگی دارد خوشایند نمی باشد.

 

آموزش از راه دور می تواند بخش اعظمی از این افراد را جذب وتحت آموزش های نیمه حضوری و غیر حضوری نماید با عنایت به اینکه بر اساس مفاد نقشه جامع علمی کشور که پس از تصویب نهایی آن در تاریخ 24 ارديبهشت ماه سال 90 با ابلاغ ریاست جمهوری برای کلیه دستگاه ها لازم الاجرا شده است و به همین جهت شاخص پوشش تحصیلی در سال 1404 بر اساس نقشه جامع باید 100 درصد تحت پوشش دادن آموزش عمومی و 95 درصد در متوسطه باشد، آیا با این سیستم فعلی که خود باعث  فرار دانش آموزان از مدرسه شده و امکانات موجود اعم از فضا، معلم، قوانین سخت و.... می تواند به آن اهداف دست یافت یا نیاز به سیستم جامع و مناسبی که فرا خور حال تارکین تحصیلی باشد، آیا آموزشی بهتر از آموزش از راه دور نیست که با  شیوه ای متنوع آموزشی  بتواند شاغلین، معلولین، سربازها، کارگران کارخانجات و.... را به صورت مکاتبه ای، نیمه حضوری، غیرحضوری، مجازی، دیداری وشنیداری و... جذب نماید.

 

بنابراین با توسعه آموزش از راه دور به صورت دقیق و مناسب از حیث محتوای آموزشی، راهنمایی، هدایت و موكدا نظارت مستمر بر بهبود کیفیت آموزش می تواند بخش قابل توجهی با حداقل هزینه از این ماموریت را به عهده گیرد.

در طی چند سال اخیر سیستم آموزش از راه دور که متمایز از سیستم آموزشی سنتی مدار است مورد توجه روز افزون قرار گرفته و هدف نهایی آموزش از راه دور ایجاد تحول در برنامه های آموزشی و ایجاد عدالت آموزشی و فراهم نمودن فرصت ها در آموزش های سنتی محسوس نمی باشد، است آموزش از راه دور برای دانش آموزانی که مایل به جبران عقب ماندگی درسی بوده یا افرادی که به سبب بیماری طولانی (خاص) و یا معلولیت (که آمار قابل توجهی می باشد) و یا بعد مسافت قادر به حضور در یک سیستم آموزشی سنتی نیستند و برای آن دسته از فراگیرانی (بزرگسالان) که در حین دنبال کردن فعالیت های شغلی خود مایل به تکمیل و یا ادامه تحصیل خود هستند شیوه ای مطلوب و قابل قبول است.

 

 

در مورخ 6 آذرماه سال 75 شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف اجرای آموزش های غیر حضوری و نیمه حضوری و براساس برنامه های مصوب آموزش و پرورش برای آموزش تمام یا بخشی از موضوعات درسی دوره متوسطه و سپس در 537 جلسه مورخ 15 ارديبهشت ماه سال 83 دوره راهنمایی را هم به آن اضافه نمود مصوب کرد.

بر همین اساس در 700 جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 20 اسفندماه سال 82 اجازه تاسیس و راه اندازی این مراکز صادر شد در حال حاضر بر اساس آمار موجود در موسسه آموزش از راه دور در سال تحصیلی 90 -89 تعداد 395311 نفر دانش آموز در سراسر کشور در بیش از 1868 مرکز اشتغال به تحصیل دارند.

موانع و مشکلات

 

نمونه های از موانع ایجاد شده توسط مسئولان امر:

1 - عدم امکان جذب دانش آموزان در رشته های فنی وحرفه ای

2-  عدم امکان ارائه رشته مهارتی کار و دانش در مراکز مستعد و متقاضی در حالی که با توجه به توافقنامه  مورخ 1/12/86/به شماره 29/5516/160 بین موسسه و دفتر کار و دانش امکان ارائه مهارت با شرایط خاص وجود داشت که با بخشنامه جدید مورخ 1/6/90 منتفی گردیده است.

3-  محدود کردن مراکز به صدور و فعالیت فقط در دو رشته، با توجه به اینکه غالب دانش آموزان بزرگسال این مراکز شاغل بوده و امکان حضور مستمر در کلاس های درس را ندارند و هرکدام در رشته ها و مهارت های خاصی اشتغال دارند متاسفانه با توجه به بخشنامه 42/117736/410 مورخ 1/6/90 دفترکار و دانش و فنی و حرفه ای هر مرکز فقط  و فقط در دو رشته و آن هم صرفاً صدور مدرک تحصیلی دیپلم مجوز دارند که این محدویت بزرگ با اصل تاسیس و فلسفه آموزش از راه دور منافات دارد.

4- اخیرا بر اساس رای 849 جلسه شورای عالی آموزش و پرورش برنامه امتحانات پاياني نيمسال هاي اول و دوم تحصيلي و دوره  تابستاني و يا شهريور دانش آموزان مدارس آموزش از راه دور در مدارس بزرگسال اجرا شود، متاسفانه بیشترین هجمه و ضربه مهلک به مراکز آموزش از راه دور و آن هم به جهت عدم نظارت مسئولان مربوطه نسبت به برخی از این مراکز به سبب تخلف تعداد بسیار اندکی که ازتعداد انگشتان دست هم تجاوز نمی کنند، وارد کردند آیا بیش از 1868 مرکز موجود تخلف کرده اند آیا اگر تعداد محدودی متخلف که در همه جا وجود دارد باید با کل مراکز برخورد شود، آیا با مدارس متخلف بزرگسال دولتی هم چنین برخورد کرده اند آیا این رای که بنظر می رسد بدون کارشناسی و عجولانه مصوب و اعلام شد توهین آشکار به بیش از 27000 شاغل در این مراکز نیست آیا می دانید موسسین و مدیران و دبیران و کارکنان مراکز هم شاغلین فعلی و یا بازنشستگان آموزش وپرورش می باشد.

 

آیا می دانید بسیاری از موسسین و مدیران مراکز از خانواده های شهدای گرانقدر و یا خود؛ از جانبازان و ایثارگران می باشند شکستن حرمت اینها را به چه قیممتی معاوضه نموده اید آیا اگر تخلفی صورت گرفته بخش اعظم آن مقصر مسئولان مربوطه نمی باشند که توان نظارت را نداشته اند، آیا اصل 44 قانون اساسی در بخش آموزش تعطیل است و آقایان فقط به دنبال دولتی کردن آن هستند یا اینکه چون توان نظارت را ندارند توجه نمی کنند، آیا این خلاف اهداف و سیاست های نظام و نظرات مقام معظم رهبری نیست.

 

5- با توجه به اینکه در مورخ 19اسفند 1390 شورای عالی اداری در یکصد و چهل و پنجمین جلسه خود نام مراکز آموزش از راه دور را به مدارس تغییر داده است آیا تاکنون اعضای محترم شورای عالی، مدرسه ای را در سراسرجهان سراغ دارند که وظیفه ذاتی آن که دوبخش آموزش و ارزشیابی (امتحانات) است را از آن سلب کرده باشند، آیا می شود دو مدرسه به عنوان مثال مدرسه بزرگسال دولتی و آموزش از راه دور تبعیض قائل شد و به یکی اجازه امتحان و به دیگري ممنوعیت داد آیا این تبعیض و به قول امروزی آپارتاید آموزشی نیست آیا به استناد بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تبعیض ناروا و ناعادلانه نفی نشده است.

 

مصوبه مذکور با نادیده گرفتن حقوق یکسان و برابر دانش آموزان، معلمان و مدیران مراکز آموزش از راه دور با مدارس غیر دولتی، بزرگسالان، در اقدامی تحقیرآمیز و ناعادلانه اقدام به تصویب این مصوبه ننموده است آیا این تبعیض آموزشی نیست آیا دانش آموزان آموزش از راه دور گناهی کرده اند که باید اینگونه با آنها برخورد شود.

 

آیا موسسی که میلیون ها تومان بابت تهیه فضا، تجهیزات و هزینه عوامل اجرایی داده باید متضرر شود آیا این رعایت حق الناس است. آیا نمی شود با گذاشتن ناظر ثابت و حتی برگزاری امتحانات با هر روشی که آقایان را مجاب می نماید در خود مرکز آموزشی امتحانات برگزار گردد آیا این همه بی احترامی و تبعیض و ضرر مالی و... به موسسین و عوامل اجرایی وحتی به دانش آموزان این مراکز جایز است.
 

مدارس بزرگسالان دولتی کم مشکل ندارند که مقرر شده مراکز آموزش از راه دور در این مدارس امتحاناتشان برگزار گردد، آیا مسئولان آموزش و پرورش راهی هم برای مشکلات و تخلفات مدارس بزرگسال دولتی هم پیدا نموده اند آیا مصونیت آنها جز این است که مدیران و عوامل اجرایی مدارس بزرگسال اکثراً از مسئولان و کارکنان اداری مناطق و نواحی می باشند و محلی برای کسب درآمد زایی آنها شده از هرگونه تخلف عاری هستند آیا بیشترین تخلفات در این مدارس نمی باشد آیا حساسیتی که به مراکز آموزش از راه دور شده به مدارس بزرگسالی که سالانه هزینه های هنگفتی به دوش بیت المال گذاشته هم شده است.

در پایان لازم به ذکر است آموزش نوین از راه دور روز به روز در دنیا قابل گسترش کمی و کیفی با انوع روش های متنوع است. مسئولان آموزش و پرورش کشور بناچار مجبورند برای برون رفت از این مشکل عظیم به تارکین تحصیلی که همه ساله به آمار آنها افزوده می شوند، تن داده و با توجه به تعهدات جهانی نظام تعلیم و تربیت کشور براساس برنامه «آموزش برای همه» متعهد شده است تا سال 2015 میلادی حداکثر توان خود را برای ایجاد فرصت های آموزشی برای دانش آموزان لازم التعلیم و بزرگسال فراهم نماید و تامین آموزش یکسان برای فرزندان، جوانان اقدام نماید و از طرفی با توجه به برنامه پنجم توسعه و نقشه جامع علمی کشور تنها راه حل عمل به قانون و تعهدات توسعه و بسط منطقی و متناسب آموزش از راه دور است. 

 

كارشناس آموزش، فرهنگي شاغل در آموزش و پرورش با 22 سال سابقه