تعلل در برگزاري كرسي‌هاي آزادانديشي همچنان ادامه دارد

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»،‌ معصومه عارفي؛‌ راه اندازي کرسي هاي آزاد انديشي از جمله موضوعات بنيادي و مبنايي است که رهبر معظم انقلاب از سال هاي آغازين دهه هشتاد در مناسبت هاي مختلفي که با استادان و دانشجويان ديدار داشتند، اهميت اين موضوع را تبيين و بر اجراي آن تأکيد کردند.

 

ايشان در فرازي از فرمايشات خود در اين زمينه مي فرمايند: «صاحبان فکر باید بتوانند اندیشه خود را در محیط تخصصی، بدون هوچی گری، بدون عوام فریبی و جنجال مطرح کنند و آن نقادی شود یک وقت به طور کامل رد خواهد شد، یک وقت به طور کامل قبول خواهد شد، یک وقت هم در نقادی اصلاح خواهد شد و شکل صحیح خود را به دست خواهد آورد این اتفاق باید بیفتند ما الان این را نداریم» (بیانات در دیدار اعضای انجمن اهل قلم 7/11/81 )

 

تاکید رهبری در این زمینه نشان می دهد که دانشگاه ها و یا حتی بشود بهتر گفت مسئولان دانشگاه ها و دانشجویان ما تا چه حد از فضای مباحثه و بحث و اظهار نظر پیرامون مسائل سیاسی و معرفتی دور هستند، متاسفانه این دوری با وجود تاکیدات مکرر ایشان درحال حاضر نیز اگر نتوان گفت، در همه دانشگاه مسلما در بیشتر دانشگاه های ما اجرا نمی شود.

 

این امر در طي ساليان گذشته نه تنها از دید مقام معظم رهبری پنهان نماند، بلکه در سال 88 در دیدار خود با نخبگان کشوری از آن گلایه داشتند.

 

ایشان در این دیدار می فرمایند: «بنده گفتم کرسي آزاد فکري را در دانشگاه ها به وجود بياوريد. خوب، شما جوان ها چرا به وجود نياورديد؟ شما کرسي آزادفکري سياسي را، کرسي آزادفکري معرفتي را تو همين دانشگاه تهران، تو همين دانشگاه شريف، تو همين دانشگاه اميرکبير به وجود بياوريد. چند نفر دانشجو بروند، آنجا حرفشان را بزنند، حرف همديگر را نقد کنند، با همديگر مجادله کنند. حق، آنجا خودش را نمايان خواهد کرد». (بيانات در ديدار جمعي از نخبگان کشور 88.8.6 )

 

حال پرسش اینجاست که مشکل از کجاست؟ نگارنده که در طول چند سال گذشته تا به امروز یکی از شرکت کنندگان مناظرات، تریبون آزاد و جلسات و شاید بتوان گفت برخی جلسات به اسم کرسی های آزاد اندیشی در دانشگاه های مرکز استان آذربايجان غربي بوده خود از نزدیک شاهد برخی ایرادات، نارسایی ها و مشکلاتی در این زمینه است که تا حد امکان آن را برای مخاطب بازگو می کند.

 

1. عدم داشتن آیین نامه منسجم و قوی؛ اصولا بعد از تعيين يك راهبرد و يا استراتژيكي آيين نامه و يا دستورالعملي از سوي مرجع مربوطه صادر، و در آن آيين نامه تمام جوانب و نحوه اجراي آن راهبرد ذكر مي شود؛ اما اين روند در مورد كرسي هاي آزاد انديشي ضمن اينكه در ابتدا با تعلل وزارت علوم در ابلاغ آيين نامه مواجه شد، بلكه بعد از گذشت مدتي تمام نهاد هاي مرتبط با دانشگاه اقدام به تدوين آيين نامه اي جدا از هم در مورد كرسي هاي آزاد انديشي در دانشگاه ها كردند.

 

اين چند گانگي آيين نامه اي نه تنها به نفع دانشجو تمام نشده، بلكه آنها را با سردرگمي عمده مواجه كرده است؛ اين در حالي است كه مقام معظم رهبري فقط يك موضوع را از جمع دانشگاه خواسته است نه يك موضوع را به تفكيك نهاد ها و گروهها.

 

به نظر مي رسد تمكين همه اين نهاد ها به يك آيين نامه مشخص به شرط تجميع و تعيين ريزه كاري دقيق بيش از گذشته بتواند دانشگاه ها را در تحقق اين مهم ياري رساند.

 

2. ترس مسئولان دانشگاه از ایجاد تشنج و جنجال؛ يكي از مهم ترین مشکلات در عدم تحقق این مسئله ترس و هراس مسئولان دانشگاهي از به تشنج كشيده شدن دانشگاه بعد از برگزاري كرسي ها است؛ اين در حالي است كه بايد مسئولان ما به اين امر واقف باشند كه وقتي شخص اول يك كشور كه مطلع ترين افراد نسبت به اوضاع اجتماعي، ‌سياسي، ‌فرهنگي و .. و آگاهترين آنها نسبت به اوضاع دانشگاه ها و جامعه است اين موضوع را در سطح و گسترده وسيع از مسئولان دانشگاهي و دانشجويان مطالبه مي كند حتما در پي تدابير عالمانه هميشگي خود جوانب مختلف آن را سنجيده است؛ لذا نيازي به نگراني مسئولي كه در استان خود و تنها در سطح دانشگاه خود به عنوان آگاهترين است، نيست.

 

مقام معظم رهبري نيز در اين زمينه مي فرمايند: «یکی از کار هایی که باید در زمینه مسائل گوناگون انجام بگیرد میدان دادن به دانشجوست برای اظهار نظر. از اظهار نظر هیچ نباید بیمناک بود. این کرسی های آزاد اندیشی را ما گفتیم در دانشگاه ها باید تحقق پیدا كند» (دیدار با استادان دانشگاه 8/6/88)

 

3- ترس دانشجو از امنیتی شدن؛ بعد از طرح مسئله برخورد با دانشجویان حاضر در کرسی‌ها بخصوص با دانشجويان نظر مخالف و ممانعت از ایجاد بحث جدی از ديگر موانع برگزاري اين مهم در سطح دانشگاه هاست كه خواسته یا ناخواسته مقابل آزاد اندیشی دانشجويان را مي گيرد؛ در صورتی که تجربه انقلاب اسلامی ما نشان مي دهد در تمام مباحث آزاد سياسي و ... دانشجویان انقلابی ما هميشه توانسته اند به صورت فعال ضد انقلاب را از صحنه به در کنند؛ لذا مسئولان آموزش عالی و امنیتی کشور عملا بايد یک تصمیم جدی در مورد مباحث امنيتي در مواجهه با این مطالبه‌ مقام معظم رهبری اتخاذ كنند.

 

البته این به معنی بي در و پیکر بودن و بدون ضابطه بودن کرسی ها نیست؛ به طوريكه در چارچوب منطق و اخلاق و عدم هوچی گری و توهین می توان آزادی بیان داشت که صد البته با جواب های متین و محکم جبهه انقلاب ترسی از این مسائل نیست.

 

4. عدم وجود استادان قوی و زبده؛ در طرح و پاسخگویی به شبهات در یک بررسی اجمالی مشخص می‌شود یک سری چهره‌های ثابت شرکت کننده‌ در کرسی‌ها در میان استادان و دانشجویان وجود دارند. بعضی از آن‌ها چهره‌هایی هستند که بحث‌های عالمانه دارند و بعضی از آن‌ها صرفاً چهره‌های سخنران و مناظره گر و پر هیاهو هستند؛ لذا بايد در كنار استفاده از چهره هاي ديگر،‌ به شرط آشنابودن به فضاي دانشگاه و موردقبول دانشجو، بايد از دانشجويان و استادان بومي هر دانشگاهي نيز در اين زمنيه بهره برد كه متاسفانه اين امر بخصوص در دانشگاه هاي استان ما مورد مغفول است.

 

5. عدم دریافت معنی درست کرسی های آزاد اندیشی؛ عده اي چنين مي پندارند كه كرسي هاي آزادانديشي همان تريبون آزادي است كه به بهانه هاي مختلف و اغلب با هوچي گري و خلط مبحث در دانشگاه ها برگزار مي شود؛ در حالي كه در اين كرسي ها دانشجو بايد اولا به طور روشمند و در خصوص يك موضوع مشخص علمي صحبت كند و محصول اين صحبت بايد تفكر باشد.

 

قراراست از توي اين كرسي ها حل مشكلات جامعه بيرون بيايد، اين با آن جلسات مناظره سياسي خيلي متفاوت است، موضوعات مي تواند سياسي باشند؛ اما روش سياسي كارانه نيست در اينجا روش علمي است نه اباحه گري.

 

6. جنجال آفرینی به جای نقد و گفتمان منطقی؛ کرسی های آزاد اندیشی که باید در در دانشگاه و حوزه برپا شوند، قرار است محمل و تریبونی باشند براي شناخت شبهات و رفع آنها؛ نه صرفا شبهه افكني هاي بي سر و ته، روندي كه قرار است در اين كرسي ها ادامه پيدا كند، رواج فرهنگ آزادي بي مهار و خودخواهانه غربي نيست، بلكه قرار است كه آزادي بيان مقيد به منطق، اخلاق، حقوق معنوي و مادي ديگران باشد و نه هيچ چيز ديگري.

 

اما متاسفانه عده اي كرسي هاي آزاد انديشي را اباحه گري و هوچي گري اشتباه گرفته و تا نظر مخالف را مي شنوند، بدون تعقل و به كارگيري منطقي خاص اقدام به برهم زدن مراسم و ياترك آن مي كنند؛ لذا يا بايد اين دانشجويان خود به اين نتيجه برسند كه در اين جلسات از اباحه گري دست بردارند و يا بايد عده اي ديگر از دانشجويان دراين جلسات اجازه هوچي گري و برهم زدن نظم جلسه را به اين افراد ندهند.

 

7. پراکندگی موضوعات؛ برنامه‌هایي هم كه تاكنون به نام كرسي هاي آزاد انديشي برگزار شده و به صورت تک برنامه‌هایی بدون تداوم هستند و در بسیاری موارد نتیجه‌ مشخصی از مباحث گرفته نمی‌شود.

 

در برنامه‌های بعدی مباحث شروع شده در جلسات عملا پی گرفته نمی شود که این مسئله باید از طرف خود تشکل ها و احیانا مجموعه راه انداز آن به صورت جدی پی گرفته شود که هم متن کرسی بازتاب بیابد هم در قالب های مختلف از فضای اینترنتی و نشریات دانشجویي جهت ادامه اين روند بهره گيري كنند.

 

نكته اي كه در پايان بايد متذكر شد اين است مسئولان دانشگاهي نبايد به بهانه گزارش عملكرد برنامه ها ي روتين سال گذشته خود را نيز در قالب كرسي هاي آزادانديشي ارائه دهند؛ چراكه اين امر خيانت به دانشجو و توهين به شعور تما كساني است كه هر لحظه منتظر تحقق اين منويات رهبري هستند.

 

از طرفي بايد يادآور شد كه با وجود برگزاري برنامه هاي متعدد با نام کرسي آزاد انديشي در موسسات و مراکز آموزش عالي استان آذرايجان غربي، تا كنون اين مراسمات تأثير قابل توجهي در فضاهاي علمي دانشگاه ها نداشته اند كه اميدواريم مسئولان امر با آسيب شناسي و اتخاذ تدابير لازم به اين مشكل تا پايان سال تحصيلي جاري خاتمه دهند.