بانك مركزي؛ بزرگترين دلال در بازار ارز كشور

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»؛ در آخرين معاملات روز گذشته بازار ارز، هر دلار آمريكا با جهش 30 توماني نسبت به روز قبل، 1408 تومان فروش رفت و بار ديگر عملكرد بانك مركزي در اين ارتباط مورد هجوم منتقدان قرار گرفت.

حباب قيمتي دلار كه اكنون در بازار و بانك به بيش از 300 تومان رسيده است، دو تحليل را در مورد عملكرد بانك مركزي در اين ارتباط مطرح مي سازد.

اول اينكه كنترل بازار ارز از دست بانك مركزي خارج شده است و اين بانك نمي تواند نرخ ارز را كاهش دهد؛ به زبان ساده تر مي توان بيان كرد كه قدرت دلالان و سفته بازان بسيار بيشتر از اين بانك بوده و آنها تعيين كننده قيمت ها هستند نه بانك مركزي.

تحليل دومي كه به عقيده بيشتر كارشناسان و فعالان بازار نسبت به عملكرد بانك مركزي صادقتر بوده، اين است كه بانک مرکزی عمداً قیمت دلار را در بازار داخل افزایش داده تا بتواند بخشی از کسری بودجه دولت را از این طریق جبران کند.

با توجه به اينكه در ايران عرضه ارز در اختيار بانك مركزي بوده و اين بانك ارز مورد نياز توليدكنندگان و واردكنندگان و فعالان اقتصادي را تامين مي كند، بنابراين دولت بزرگترین و شاید یگانه بازیگر اصلی بازار ارز بوده و بقیه بازیگرها فرعی هستند، لذا دولت می‌تواند بازار را اداره کند.

اين نقش پررنگ دولت در تامين ارز و در اختيار داشتن آن، به راحتي مي تواند اثبات كند كه اگر بانك مركزي بخواهد كنترل بازار را در دست بگيرد و از افزايش بيش از حد نرخ آن جلوگيري كند، خواهد توانست در مدت كوتاهي با اجراي چند سياست همزمان از جمله افزايش عرضه ارز، نرخ ها را كنترل كند.

البته به طور معمول بخشي از افزايش قيمت ارز ناشي از افزايش نقدينگي در كشور بوده و به سبب پر بازده بودن بازار ارز، اين نقدينگي ها به سوي خريد دلار و ديگر پول هاي خارجي متمايل مي شود.

از سويي ديگر با توجه به وجود چندین نرخ برای ارز، مابه‌التفاوت نرخ ارز فروخته شده توسط بانک مرکزی و نرخ بازار برای سفته‌بازی و ورود نقدینگی به این بخش افزایش می‌یابد.

بعد از اظهار نظر چند تن از نمايندگان مجلس مبني بر كسري بودجه 10 هزار ميليارد توماني دولت، توجه ها به سمت تلاش دولت براي تامين اين كسري و راه هاي آن جلب شد.

كارشناسان عقيده دارند بعد از اعلام كسري بودجه 10 هزار ميليارد توماني، دولت به دنبال يافتن راهي است كه بتواند در كمترين زمان ممكن اين كسري را جبران كند؛ همچنين با توجه با نقد شوندگي آني دلار در بازار، بانك مركزي موظف شده است بخشي از اين كسري را جبران كند.

جعفر قادری، عضو كميسيون برنامه و بودجه تاکید کرده است: کسری بودجه 10 هزار میلیارد تومانی دولت به دلیل برداشت‌های غیرقانونی بابت هدفمندی یارانه‌ها قطعی است.

دولت در حالی 17 هزار میلیارد تومان درآمد از این محل داشته که 27 هزار میلیارد تومان پرداختی به مردم و تولیدکنندگان داشته است.

از سويي ديگر علیرضا منادی سفیدان، ديگر عضو كميسيون برنامه و بودجه گفته است: گرانی ناگهانی و یک شبه ارز باعث شده که دولت سود هنگفتي کند؛ ضمن اینکه دولت در كنار ارز، بیشترین ذخایر طلا را در اختیار دارد، بنابراین در این زمینه بیشتر از 15 هزار میلیارد تومان سود کرده است. 

 

تمامي اين شرايط نشان دهنده عملكرد ضعيف بانك مركزي به عنوان مسئول كنترل سيستم پولي كشور بوده و اينكه اين بانك نقش خود را به بازوي پولي دولت تقليل داده است.

يكي از مهمترين ويژگي بانك هاي مركزي در سراسر دنيا مستقل بودن اين بانك و متمركز بودن آن بر روي اهداف كلان كشورهاست،اما متاسفانه در ايران بانك مركزي زير نظر دولت بوده و هر دولتي كه روي كار مي آيد با توجه به شرايط اقتصادي خود مي تواند سياست هاي مورد نياز آن دوره را به اجرا درآورد.

افزایش قیمت ارز در بازار ایران بر تمامی بخش های اقتصادی کشور آسیب وارد می کند

بورس ایران که در چند سال گذشته روند رو به رشد را به خود دیده است نیز از این نوسان های به وجود آمده در امان نخواهد بود؛ فزايش نرخ ارز باعث مي‌شود تا ارزش پولی کالاهای وارداتی افزایش یافته و در نتیجه سهام شركت‌هاي واردكننده مواد و كالا با افت قيمت مواجه شود، لذا تا زماني كه اين شرايط حاكم باشد نوسانات بازارهاي ديگر نيز ادامه پيدا مي‌كند.

از جهاتی دیگر سرمایه های مردم به جای سوق پیدا کردن به سمت تولید و افزایش اشتغال،به سوی بازار کاذب ارز روی آورده و در نتیجه اختلالاتی در این بازارها به وجود می آید.