شکایت مشتریان فردا موتورز؛ ۱۰ هزار تعهد معوق و وعده‌های تحویل تکرارشده

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، نارضایتی از عملکرد فردا موتورز در تحویل خودروهای ثبت‌نامی، حالا به یکی از پرونده‌های طولانی بازار خودرو تبدیل شده است. بررسی روند اتفاقات از سال ۱۴۰۲ تا شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مسئله فقط به یک تاخیر کوتاه‌مدت محدود نمانده و در مقاطع مختلف، اعتراض مشتریان، تجمع مقابل نمایندگی‌ها و دفتر شرکت و حتی ورود مراجع قضایی را به دنبال داشته است. در مقابل، فردا موتورز نیز مشکلات تولید، اختلال در تامین و آسیب به یکی از سایت‌های تولیدی خود را از عوامل موثر بر بخشی از تاخیرها عنوان کرده و از برنامه‌های مختلف برای جبران تعهدات خبر داده است.

ماجرا از کجا شروع شد

بخشی از مشتریان فردا موتورز، به‌ویژه خریداران خودروهای FMC، از سال ۱۴۰۲ با تاخیر در دریافت خودرو مواجه شدند. در برخی قراردادهای فروش آن دوره، موعد تحویل ۱۲۰ روز کاری اعلام شده بود و بعدها تعدادی از مشتریان مدعی شدند با وجود سپری شدن این مهلت، خودروهایشان را دریافت نکرده‌اند. حتی در خرداد ۱۴۰۵، دادگستری گلستان اعلام کرد نماینده فردا موتورز در این استان از سال ۱۴۰۲ اقدام به پیش‌فروش خودرو با موعد تحویل ۱۲۰ روز کاری کرده و از مجموع ۷۸۲ خودروی دارای موعد گذشته، ۴۳۲ دستگاه همچنان در تعهد شرکت قرار داشته است.

گزارش‌های رسانه‌ای منتشرشده در سال ۱۴۰۴ نیز نشان می‌داد بخشی از خریداران ثبت‌نام‌های زمستان ۱۴۰۲، به‌ویژه مشتریان برخی مدل‌های FMC، همچنان در انتظار خودروهای خود هستند. تجارت‌نیوز در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ از ادامه اعتراض مشتریان و مشخص نبودن زمان تحویل برای بخشی از ثبت‌نام‌های بهمن ۱۴۰۲ خبر داد.

در همین دوره، فردا موتورز تلاش کرد علت بخشی از تاخیرها را به مشکلات زنجیره تولید و تامین نسبت دهد. مدیران شرکت در اسفند ۱۴۰۳ اعلام کردند تولید افزایش یافته و موانع تولید برطرف شده است. طبق اعلام شرکت، تولید ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۳ به ۱۲ هزار و ۲۱۰ دستگاه رسیده بود و وعده داده شد بخش عمده تعهدات فروش تا پایان سال ۱۴۰۳ تحویل مشتریان شود.

اما ادامه اعتراضات در سال ۱۴۰۴ نشان داد این وعده نتوانسته پرونده تعهدات معوق را به طور کامل ببندد.

وعده‌های تحویل به نقطه حساس رسید

یکی از مهم‌ترین نقاط این پرونده، خرداد ۱۴۰۵ بود؛ زمانی که موضوع تاخیرهای فردا موتورز به شکل جدی‌تری وارد مرحله پیگیری قضایی شد.

در استان گلستان، پس از مراجعات متعدد مشتریان، دادگستری استان جلسه‌ای با حضور مدیران ارشد فردا موتورز و نمایندگان خریداران برگزار کرد. طبق توافق اعلام‌شده در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵، خودروهای معوق مربوط به ثبت‌نام‌های سال ۱۴۰۲ باید حداکثر ظرف دو هفته تحویل می‌شدند، تعهدات مربوط به خودروهای MG نیز تا ۱۵ تیر ۱۴۰۵ تعیین تکلیف می‌شد و برای سایر خودروهای معوق، تحویل مرحله‌ای با ظرفیت ۵۰ دستگاه در خرداد و ۶۰ دستگاه در ماه‌های بعد در نظر گرفته شد. همچنین مقرر شد اسامی مشتریان دریافت‌کننده خودرو در ابتدای هر ماه اعلام شود.

در همان جلسه، مقام قضایی اعلام کرد از ۷۸۲ خودرویی که موعد تحویل آنها گذشته بود، ۳۵۰ دستگاه در سال ۱۴۰۴ تحویل شده و ۴۳۲ دستگاه همچنان در تعهد شرکت باقی مانده است. این آمار مربوط به استان گلستان است و نمی‌توان آن را به کل تعهدات شرکت در کشور تعمیم داد. اما چند ماه بعد، آمار دیگری از سوی خود شرکت منتشر شد که تصویر بزرگ‌تری از وضعیت تعهدات ارائه می‌کرد.

شهریور ۱۴۰۵؛ ۱۰ هزار تعهد معوق باقی ماند

در ۱ شهریور ۱۴۰۵، معاون فروش و خدمات پس از فروش فردا موتورز اعلام کرد از مجموع ۲۴ هزار تعهد معوق، حدود ۱۴ هزار خودرو تحویل شده و نزدیک به ۱۰ هزار تعهد همچنان باقی مانده است. بر اساس همین آمار اعلام‌شده از سوی شرکت، حدود ۴۲ درصد از مجموع تعهدات معوق در آن مقطع هنوز تعیین تکلیف نشده بود.

نکته مهم اینجاست که این آمار، روایت شرکت از وضعیت تعهدات است و به همین دلیل باید آن را از ادعاهای مشتریان درباره تعداد دقیق افراد و مدت انتظار تفکیک کرد؛ با این حال، باقی ماندن ۱۰ هزار تعهد بر اساس اظهارات مدیر شرکت، نشان می‌دهد اصل وجود حجم قابل توجهی از تعهدات معوق محل اختلاف نیست.

«فعلا خودرو نداریم»؛ راهکار فردا موتورز برای مشتریان باقی‌مانده

در تازه‌ترین اظهارات منتشرشده، آلبرت مگردیچی، معاون فروش و خدمات پس از فروش فردا موتورز، اعلام کرده است که برای مشتریانی که هنوز خودرو دریافت نکرده‌اند، دو مسیر مطرح است؛ یا منتظر تامین خودرو از چین بمانند یا با پرداخت مابه‌التفاوت، خودروی خود را با MG ZS جایگزین کنند.

او همچنین گفته است که در مقطع مورد اشاره، خودروی آماده‌ای برای تحویل وجود نداشته و شرکت در حال برنامه‌ریزی برای تامین خودروهای باقی‌مانده است. بر اساس همین اظهارات، حدود ۲۵۰ دستگاه MG ZS وارد کشور شده و برای بخشی از مشتریان امکان جایگزینی این خودرو مطرح شده است. قیمت اعلام‌شده برای MG ZS نیز ۵ میلیارد و ۴۹۰ میلیون تومان بوده، اما سازوکار دقیق محاسبه مابه‌التفاوت برای مشتریان معوق در گزارش مذکور مشخص نشده است.

فردا موتورز در همین اظهارات اعلام کرده که برای تعیین تکلیف کامل تعهدات معوق، تا پایان دی ماه فرصت و برنامه دارد. این مهلت با موضوعی که پیش‌تر در دادسرای مرکز لرستان نیز مطرح شده بود هم‌خوانی دارد؛ در ۱۳ مرداد ۱۴۰۵، در جلسه بررسی مشکلات خریداران فردا موتورز در دادسرای مرکز لرستان، شرکت ملزم به ایفای تعهدات خود تا پایان دی ماه شده بود.

بنابراین، پایان دی ماه در حال حاضر مهم‌ترین موعد پیش‌روی شرکت برای تعیین تکلیف تعهدات معوق است؛ هرچند تا رسیدن به آن، نمی‌توان درباره موفقیت یا شکست این برنامه قضاوت قطعی کرد.

ورود دستگاه قضایی به ماجرا

گسترده شدن اعتراضات مشتریان باعث شد موضوع تنها در سطح اختلاف میان خریدار و شرکت باقی نماند.

در خرداد ۱۴۰۵، موضوع مطالبات بخشی از خریداران فردا موتورز در آذربایجان شرقی نیز از سوی دستگاه قضایی پیگیری شد. در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ اعلام شد که فردا موتورز متعهد شده حداکثر ظرف چهار ماه نسبت به ایفای تعهدات معوق و تحویل خودروهای ثبت‌نام‌شده اقدام کند.

نکته مهم این است که این مهلت چهارماهه تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ ادامه دارد و در زمان تنظیم این گزارش، یعنی ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، هنوز به پایان نرسیده است. بنابراین از نظر حرفه‌ای نمی‌توان این وعده را در حال حاضر عمل‌نشده تلقی کرد؛ هرچند ادامه اعتراض مشتریان نشان می‌دهد مسئله تحویل خودرو هنوز برای بخشی از خریداران حل نشده است.

در گلستان نیز رئیس‌کل دادگستری استان اعلام کرد که دستگاه قضایی بدون تشکیل پرونده جدید و با استفاده از ظرفیت‌های مدیریتی و نظارتی، برای تعیین تکلیف خودروهای معوق وارد عمل شده است. در این استان حتی آمار مشخصی از وضعیت تعهدات منتشر شد؛ به گفته مقام قضایی، از ۷۸۲ خودرویی که موعد تحویل آنها گذشته بود، ۳۵۰ دستگاه در سال ۱۴۰۴ تحویل شده و ۴۳۲ دستگاه همچنان در تعهد شرکت باقی مانده بود.

بنابراین، ورود دستگاه قضایی را نمی‌توان صرفا واکنشی به حواشی رسانه‌ای دانست؛ دست‌کم در گلستان، مقام قضایی رسما از مراجعات و مطالبات مکرر مردم و ضرورت پیگیری اجرای تعهدات سخن گفته است.

سهم مشکلات تولید در این تاخیر چقدر است

برای رعایت انصاف، نمی‌توان تمام تاخیرهای فردا موتورز را بدون بررسی شرایط تولید و تامین، صرفا به بدقولی نسبت داد.

در خرداد ۱۴۰۴، یکی از سایت‌های تولیدی فردا موتورز در اشترینان بروجرد در جریان جنگ ۱۲ روزه آسیب دید. شرکت اعلام کرد سالن‌های تولید بدنه، رنگ و مونتاژ کابین آسیب دیده‌اند و به همین دلیل تولید برخی مدل‌ها از جمله SX5، T5 و T5 Plus با مشکل مواجه شده است. پس از آن، شرکت طرح تبدیل برخی خودروهای ثبت‌نامی به محصولات دیگر را پیشنهاد کرد و برای مدل‌هایی مانند B511، MG5 و T5 Plus زمان‌های تحویل جدید اعلام شد.

بنابراین، آسیب به سایت تولیدی و اختلال در زنجیره تامین را باید یکی از عوامل واقعی بحران دانست؛ اما نکته مهم این است که بخش قابل توجهی از مشکلات مشتریان، پیش از این حادثه نیز وجود داشته است. اعتراض‌ها و گزارش‌های مربوط به تعهدات معوق از سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ ثبت شده بود و شرکت پیش از جنگ نیز وعده داده بود بخش عمده تعهدات را تا پایان سال ۱۴۰۳ تحویل دهد.

به همین دلیل، نسبت دادن کل پرونده معوقات به حادثه سال ۱۴۰۴، تصویر کاملی از ماجرا ارائه نمی‌کند. آسیب جنگی می‌تواند بخشی از تاخیرهای بعدی را توضیح دهد، اما آغاز پرونده مشتریان معوق به قبل از این حادثه بازمی‌گردد.

سازمان حمایت هم وارد ماجرا شد

موضوع در سال ۱۴۰۵ تنها به اعتراض مشتریان و پیگیری قضایی محدود نماند. در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵، مدیرکل روابط عمومی سازمان حمایت در اظهاراتی که در رسانه‌ها منتشر شد، اعلام کرد فردا موتورز مجوزی برای افزایش قیمت برخی محصولات نداشته و با توجه به وجود تعهدات معوق، موضوع فروش جدید شرکت نیز با محدودیت مواجه است.

این موضع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد مسئله تعهدات معوق فردا موتورز در سطح یک اختلاف موردی میان چند مشتری و نمایندگی باقی نمانده و نهادهای نظارتی نیز نسبت به وضعیت تعهدات و نحوه فعالیت شرکت حساس شده‌اند.

مشکل اصلی حالا فقط «تحویل خودرو» نیست

برای مشتریانی که مدت زیادی در انتظار خودرو بوده‌اند، مسئله امروز صرفا این نیست که خودرو چه زمانی تحویل خواهد شد. ابهام در زمان تحویل، نحوه محاسبه خسارت تاخیر، وضعیت مبالغ پرداخت‌شده و شرایط طرح‌های جایگزینی نیز بخش مهمی از نگرانی‌هاست.

فردا موتورز در اطلاعیه‌های خود تاکید کرده که برنامه تولید و تحویل را بر اساس اولویت ثبت‌نام و مفاد قرارداد دنبال می‌کند و خسارت‌های مربوط به تاخیر نیز باید در چارچوب قرارداد لحاظ شود. در طرح جایگزینی سال ۱۴۰۴ نیز شرکت اعلام کرده بود برنامه جدید تحویل بر اساس اولویت ثبت‌نام و مفاد قرارداد اجرا خواهد شد.

از سوی دیگر، وقتی مشتری‌ای با موعد تحویل مشخص ثبت‌نام کرده و مدت انتظار او از چند ماه به چند سال رسیده، طبیعی است که صرف اعلام یک برنامه جدید بدون ارائه جزئیات قابل سنجش، نتواند اعتماد از دست‌رفته را به سرعت بازگرداند.

به‌خصوص آنکه در فاصله زمانی حدود یک سال و نیم، وعده‌های مختلفی درباره افزایش تولید، تحویل تعهدات، طرح‌های تبدیل و در نهایت تعیین تکلیف کامل معوقات مطرح شده است. همین فاصله میان «وعده» و «تحویل واقعی» یکی از دلایل اصلی تداوم اعتراض مشتریان است.

حالا توپ در زمین فردا موتورز است

در حال حاضر، بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی معاون فروش فردا موتورز، حدود ۱۰ هزار تعهد از مجموع ۲۴ هزار تعهد معوق باقی مانده است. شرکت اعلام کرده این تعهدات را تا پایان دی ماه تعیین تکلیف خواهد کرد و بخشی از مشتریان نیز می‌توانند در صورت پذیرش شرایط، خودروی خود را به MG ZS تبدیل کنند.

اما برای پایان یافتن این پرونده، صرف اعلام یک مهلت جدید کافی نیست. آنچه مشتریان اکنون نیاز دارند، یک برنامه روشن و قابل راستی‌آزمایی است؛ مشخص باشد هر گروه از مشتریان چه زمانی خودرو می‌گیرد، چه تعداد خودرو در هر ماه تحویل خواهد شد، وضعیت سود و خسارت تاخیر چگونه محاسبه می‌شود و در صورت انتخاب خودروی جایگزین، دقیقا چه مبلغی باید پرداخت شود.

از سوی دیگر، اعتراض مشتریان نیز در شهریور ۱۴۰۵ بار دیگر خبرساز شد. در گزارش منتشرشده در ۳ شهریور ۱۴۰۵، معاون فروش فردا موتورز در پاسخ به مشتریان معترض گفت: «دو سال و نیم صبر کرده‌اید، چهار ماه دیگر هم تحمل کنید.» او همچنین تاکید کرد برای برخی خودروها باید از چین تامین صورت گیرد. در همان گزارش، مشتریان از ادامه انتظار برای خودروهای ثبت‌نامی خود گلایه داشتند و نماینده شرکت نیز از گزینه‌هایی مانند دریافت وجه همراه با خسارت تاخیر، تبدیل خودرو یا ادامه انتظار سخن گفت.

در نهایت، پرونده فردا موتورز را نمی‌توان با یک جمله ساده مانند «شرکت بدقول بوده» یا برعکس، «تمام مشکلات ناشی از شرایط تولید بوده است» توضیح داد.

واقعیت موجود پیچیده‌تر است. از یک طرف، شرکت افزایش تولید داشته، بخشی از تعهدات را تحویل داده و برای مشکلات ناشی از تولید، جنگ و تامین نیز توضیحاتی ارائه کرده است.

از طرف دیگر، گزارش‌های رسانه‌ای نشان می‌دهد بخشی از مشتریان ثبت‌نام‌های سال ۱۴۰۲ مدت طولانی در انتظار خودرو بوده‌اند و خود شرکت نیز در شهریور ۱۴۰۵ از باقی ماندن حدود ۱۰ هزار تعهد معوق سخن گفته است.

از سوی دیگر، دستگاه قضایی در چند استان برای تعیین تکلیف این تعهدات وارد عمل شده و برای شرکت زمان‌بندی مشخص تعیین شده است. با این حال، بخشی از این مهلت‌ها هنوز به پایان نرسیده و بنابراین قضاوت نهایی درباره عملکرد شرکت باید تا پایان مهلت‌های تعیین‌شده به تعویق بیفتد.

آنچه در حال حاضر قابل استناد است، وجود حجم قابل توجهی از تعهدات معوق، ادامه اعتراض برخی مشتریان و تلاش شرکت برای تامین و تحویل خودروهای باقی‌مانده است.

در نهایت، راه پایان این پرونده یک وعده جدید نیست؛ تحویل واقعی خودرو، برنامه شفاف، اجرای تعهدات و تعیین تکلیف دقیق خسارت مشتریان است. اگر مهلت‌های تعیین‌شده تا پایان دی ماه بتواند صف معوقات را به شکل محسوسی کاهش دهد، می‌توان گفت پرونده وارد مرحله حل‌وفصل شده است؛ اما اگر هزاران مشتری همچنان در انتظار باقی بمانند، فاصله میان وعده‌های اعلام‌شده و نتیجه عملی، به مهم‌ترین پرسش درباره عملکرد فردا موتورز تبدیل خواهد شد.