حال توليد خوب نيست! / بخش سوم

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»؛ با اجرای طرح هدفمندي، وضعیت صنایع آن طور که مورد نظر دولت و البته تولید گران بود پیش نرفت، به این جهت چنانچه اوضاع و احوال صنایع مختلف را طی یک سال و سه ماه گذشته بررسی کنیم، به خوبی نشان می دهد دولت به برخی اهداف مورد نظر دست نیافته است.

 

«خودرو و هدفمندی یارانه ها»

در این بین به نظر می رسد بخش قیمت، چالشی ترین موضوعی است که خودروسازان در عمر شانزده ماهه قانون هدفمندی یارانه ها با آن دست وپنجه نرم کردند و در نهایت نیز مغلوب این حریف شدند. بحث قیمت البته با بخش تغییرات در هزینه تولید رابطه ای مستقیم داشت و چون هزینه های تولید پس از اجرای قانون یارانه ها تشدید شد(به خصوص در صنعت قطعه سازی)، قیمت ها نیز رشد کرد و خودروسازان با وجود آن نتوانستند زیر بار فشار هزینه ها طاقت بیاورند.

 

هر چند خودروسازان داخلی از همان روزهای جدی شدن اجرای قانون هدفمندی یارانه ها، از آمادگی شان برای کنترل اثرات منفی آن صحبت به میان آوردند وحتی در اقدامی ناگهانی،قیمت محصولات خود را نیز مقارن با اولین روز اجرای قانون مذکور، کاهش دادند اما هرچه  گذشت و برگ های تقویم بر عمر هدفمندی یارانه ها افزود، مشکلات و معضلات و کمبودها نیز بیشتر به چشم آمد و شرایط به شکلی پیش رفت که حتی مدافعان قانون هدفمندی یارانه ها در بدنه صنعت خودرو کم کم به منتقدانش تبدیل شدند و رفته رفته زبان به اعتراض از پیامدهای منفی اجرای قانون مذکور گشودند گویی که هیچ گاه به تمجید و حمایت از آن نپرداخته بودند.

 

خودروسازان اعتقاد داشتند، چون صنعت خودرو چندان انرژی بر نیست، اجرای قانون یارانه ها نیز که در درجه اول بر آزادسازی (افزایش) قیمت حامل های انرژی تاکید دارد، مشکلی خاصی را متوجه فعالیت تولید آن ها نمی کند.

این در حالی بود که قطعه سازان هشدار دادند و پس از اجرای قانون نیز، هشدارشان به گله، گله شان به انتقاد و انتقادشان به اعتراض تبدیل شد. در واقع قطعه سازان که ظاهرا بیش از خودروسازها از توان خود مطلع بودند و واقعگراتر نشان می دادند،از همان ابتدا نیز می دانستند کنترل پیامد های قانون یارانه ها به این سادگی ها نیست.

از سويي ديگر بيشتر شركت هاي خودرو سازي براي اينكه نظر مشتريان را نسبت به محصولات خود جلب كنند سعي كرده اند از مزيت كاهش مصرف سوخت در خودروهاي خود استفاده كرده و با توجه به افزايش قيمت بنزين از اين عامل به عنوان نقطه قوت خودروهاي توليدي خود استفاده كنند. اگر چه در حال حاضر ميزان مصرف بنزين خودروهاي توليد داخل با نسبت استاندارد جهاني آن فاصله دارد اما گويا شركت هاي خودروسازي گام بزرگي در اين راستا برداشته اند و به دنبال كاهش مصرف سوخت محصولات خود هستند.
 

بررسی روند قیمت خودرو طی 15 ماهه گذشته نشان می دهد که صنایع همزمان با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها و جاری شدن آن، قیمت مواد اولیه افزایش یافته و در نتیجه قیمت نهایی افزایش می یابد تا این که در مقاطعی با ورود دولت، قیمت ها به صورتمقطعی کنترل شده است که این خودنشان دهنده زیان مصرف کننده و کم کاری تولید کننده و البته ورشکستگی برخی صنایع را در جریان دارد.

با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها از ابتدای دی ماه سال89 تاکنون وضعیت صنایع آن طور که مورد نظر دولت و البته صنعتگران و تولید گران بود پیش نرفت؛به این جهت چنان چه اوضاع و احوال صنایع مختلف را طی یک سال و سه ماه گذشته بررسی کنیم،به خوبی نشان می دهد دولت به برخی اهداف مورد نظر دست نیافته و صنعت را با مشکلات جدیدی مواج کرده است.براساس آن چه تحلیلگران و کارشناسان در نظر دارند در بین سه پخش خانوارها،دولت و تولید در اقتصاد ایران، این بخش تولید است که به واسطه هدفمند شدن یارانه ها به طور جدی اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار می دهد نه دو بخش دیگر اما سیاست ها و اقدام های اجرایی دولت تولید اقتصاد ایران  در چارچوب هدفمند کردن یارانه ها چندان معلوم نیست.

 

بنابراین به همین دلیل است که پیش بینی وضعیت آینده مبهم است و حتی در چارچوب هدفمند کردن یارانه ها به بخش تولید در اقتصاد ایران،این که یارانه ها چگونه و با چه سازو کاری بازپرداخت شوند در پیش بینی آینده اقتصادایران بسیار مهم است.ظاهرا در راستای تصویب و اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها،تاکید اصلی و اولویت دولت و مجلس بر این بوده که یارانه ها به خانوارها چگونه پرداخت می شوند و تلاش بر این بوده است که به گونه ای عمل شود که خانوارها ناراضی نباشند و به همین دلیل،نگرانی شدیدی نسبت به بروز تورم به واسطه اجرای قانون وجود داشته است،این در حالی است که به لحاظعلمی چنین تورمی که ناشی از اصلاح قیمت های نسبی و هدفمند کردن یارانه هاست مسئله مهمی تیست.