تريبون نمازجمعه جاي تحميل انديشه‌هاي سياسي نيست

حجت‌الاسلام اديب يزدي در گفت‌وگو با خبرنگار سياسي «خبرگزاري دانشجو»، در خصوص اهميت جايگاه نماز جمعه، امامان جمعه و لزوم طرح مباحث سياسي و پرهيز از سياست‌كاري در اين جايگاه مهم به بحث و اظهارنظر پرداخت.
 

متن ذيل مشروح مصاحبه با حجت‌الاسلام اديب يزدي است.
 
«خبرگزاري دانشجو» - راجع به اهميت جايگاه نماز جمعه توضيحاتي بيان كنيد.
 

اديب يزدي: جمعه از ريشه جمع مي آيد كه اشاره به اجتماع و نوعي وفاق و همدلي در كنار عشق و علاقه دارد.
 

روز جمعه شايد مجمعي است براي فعاليت‌هايي كه بايد در طول هفته انجام مي‌شده و به دليل  اشتغالات و روزمرگي جا مانده است.
 

جمعه كه سيدالايام لقب گرفته، از منظر قرآن و روايات و احاديث بزرگان روز مقدسي است و در راس اعمالي كه در روز جمعه وارد شده، نماز جمعه قرار دارد.
 

خداوند متعال نمازي را در اين روز قرار داد كه به جاي نماز ظهر پذيرفته مي شود و اين تخفيفي است كه خداوند براي تشويق مردم براي حضور در نماز جمعه قرار داده است.
 
امام جمعه زبان ‌گوياي مردم مستضعف است

 

حضرت حق‌تعالي در تنظيم جامعه اسلامي، نوعي همدلي و همسويي و همزباني قرار داده است و هيچ گاه اين طور نبوده كه هر كس حرف خودش را بزند و جامعه دچار تشتت و چند رايي شود، لذا امام جمعه در زمان غيبت، به عنوان فرد فرهيخته، كسي است كه بايد هم احكام نماز جمعه را بداند و هم دردآشناي مردم باشد و زبان ‌گوياي مردم مستضعف بوده و گرفتاري مردم را بداند و از تفرق ميان مسلمين جلوگيري كند و بتواند دلسوز مومنين و مسلمين باشد.
 
امام جمعه همان طور كه در نماز پيشاپيش جمعيت مي‌ايستد، بايد علمدار و جلودار در موارد ديگر نيز باشد و پيشاپيش مردم قرار بگيرد، حتي اگر به قيمت جان او تمام شود؛ سلاح نيز كه مستحب است خطيب در دست بگيرد، معنايش مبارزه و مجاهده پيش از مردم است؛ به اين ترتيب نماز جمعه آميزه‌اي از حماسه، حضور، شوق، فرياد، محبت، بصيرت و دقت است.
 
نماز جمعه بايد حاوي مسائل و رويكردهاي سياسي باشد نه محلی برای سیاسی کاری
 
«خبرگزاري دانشجو» - اعتقاد عمومي بر اين است كه فضاي نماز جمعه جاي تسويه حساب‌هاي سياسي نيست و امام جمعه بايد به اين مسئله دقت كند.
 

اديب يزدي: آنچه مسلم است اينكه خطبتين نماز جمعه از جانب صالحان و مسئولان كنترل مي‌شود و آنچه كه موجب بالندگي و اعتلاي جامعه اسلامي است، مدنظر مسئولان امر خواهد بود.
 

ولي مطلب اينجاست كه خطبه‌هاي نماز جمعه بايد آيينه تمام نماي اسلام نظري و عملي باشد.
 

اگر خطبه‌هاي نماز جمعه عاري از حقايق اسلام و اولياي اسلام و دعوات واقعي باشد، جاذبه خود را از دست خواهد داد و براي مردم امري عادي تلقي خواهد شد، لذا كسي اقبال نشان نخواهد داد.
 

آنچه مسلم است اينكه خطبه‌هاي نماز جمعه بايد حاوي مسائل و رويكردهاي سياسي باشد، اما بايد توجه داشت كه نماز جمعه جاي سياسي بازی نيست، بلكه مكاني براي آگاهي‌هاي سياسي مي باشد.
 

به اين ترتيب اگر كسي بخواهد سياسي کاری كند، به جايگاه اساسي نماز جمعه صدمه زده و اين استفاده ابزاري از نماز كه از معتقدات مردم است، بوده و اين خطر است.
 

لذا امام جمعه قبل از هر چيز، مانند پيامبر عظيم الشان اسلام و وجود مبارك حضرت امير، بايد نقش پدري نسبت به امت داشته باشد؛ چنانچه رسول خدا (ص) فرمودند: «انا و علي ابواه هذه الامه.»
 

پدر ممكن است بين فرزندانش، فرزند بي‌ادب هم داشته باشد، اما حاضر نمي‌شود حتي يك مو از سر اين بچه كم شود و تلاش مي‌كند تا او را هدايت كند و زير بال و پر خود بگيرد.

 

 

امام جمعه قطعاً بايد ديد پدرانه داشته و نسبت به جريان‌هاي مختلف خالي از هر گونه موضع‌گيري‌ باشد؛ چرا كه در غير اين صورت كار را به سياست كاري مي‌كشاند، بنابراين امام جمعه بايد در نهايت محبت رفتار كند.
 

به عنوان مثال، در نماز جمعه وهابي‌ها عنصر محبت اصلاً جايگاهي ندارد، آنها برداشت بسيار خشك و سطحي از سنن پيامبر اكرم (ص) و روايات ايشان دارند، لذا يك اسلام خشك و بي‌محتوا را به مردم ارائه مي كنند، در حالي كه شيعه اين طور نيست.
 

شيعه به خاطر اتصال به امام حسين (ع) اين گونه نيست، لذا عناصر محبت، علميت، تقوا و زهد، مردمي بودن و ولايتمداري و تبعيت از منويات مقام معظم رهبري بايد در خطبه‌هاي نماز جمعه جمع باشد.
 

 
نماز جمعه جايي نيست كه انسان دنبال مزاج خود بگردد و ببيند كه نفسش چه مي‌خواهد، نماز جمعه جاي اداي تكليف است، تكليفي كه خداوند متعال و پيغمبر اكرم (ص) براي ما فرستاده‌اند.
 
اين طور نيست كه انسان هر طور كه مي‌خواهد عمل كند و بعد هم فكر كند كه تكليف است، گاهي اوقات فرد بايد برخلاف ميلش، موضع ديگري داشته باشد، بنابراين نماز جمعه اوج تقدس، پرهيزكاري، زهد، مردمداري و اقبال اسلام به سمت مردم است.
 

براي همين بايد اين عناصر در خطبه‌هاي نماز جمعه كاملاً ملموس باشد و زمينه جذب قشر خاكستري و حتي عناصري كه با اسلام و نظام چندان ميانه‌اي ندارند را فراهم كند؛ مردم بايد در نماز جمعه حضور يابند تا تكليف‌شان مشخص شود و بفهمند كه از اين پس بايد چه كنند، اگر نماز جمعه‌اي مردم را بلاتكليف رها كرد، معلوم مي‌شود كه عناصري را كم داشته است.
 

 

خطبه‌هاي نماز جمعه بايد جامعيت داشته باشد؛ همان جامعيتي كه ما در امام بزرگوار و رهبر عظيم‌الشان و شخصيت‌هايي مانند شهيد بهشتي و شهيد مطهري مي‌بينيم، اين افراد جامعيت داشتند و گويا تمام اسلام از رفتار و قلم آنها ظهور مي‌كرد.
 

اگر آنچه گفته شد در نماز جمعه جمع شود، آن موقع مشاهده خواهيم كرد كه حتي اقليت‌هاي مذهبي را نيز به سوي خود جذب خواهد كرد.
 

 

«خبرگزاري دانشجو» - برخي مي‌گويند كه نماز جمعه جاي طرح مسائل سياسي نيست و بايد تنها به مسائل ديني پرداخته شود.
 

اديب يزدي: متاسفانه شيطنت‌هايي عليه نماز جمعه و شخصيت‌هاي ارجمند ائمه جمعه داريم، مسلم است وقتي عزيزي كلامي را بر مبناي حق بر زبان جاري مي‌كند، كساني كه طاقت شنيدن سخن حق را ندارند هجمه خواهند كرد و اين حملات ممكن است رسانه‌اي و فراگير باشد و چه بسا پشت پرده هم هماهنگي‌هايي با هم داشته باشند تا به نماز جمعه حمله كنند، اگر امام جمعه بخواهد متعهدانه رفتار كند اين اتفاق خواهد افتاد.
 

در اينجا عنصر محبت بسيار اهميت مي‌يابد، ما شيعه حضرت علي هستيم و محبت اهل بيت (ع) در رگ‌هاي ما جريان دارد.
 

خلع سلاح دشمن با رعايت كرامت انساني
 
از سوی دیگر، تحويل گرفتن مردم و رعايت كرامت انساني در نماز جمعه بسيار مهم است؛ يعني مردم متوجه شوند كه شخصيت‌شان در نماز جمعه و از منظر امام جمعه رعايت مي‌شود، اين بسيار اهميت دارد و اگر ما روي اين محورها دقت كنيم دشمن را خلع سلاح مي‌كنيم و دشمن نمي‌تواند به راحتي عليه امام جمعه تبليغ كند.
 

باز هم باید بر این مسئله تاکید کرد که در نماز جمعه بايد مسائل سياسي تبيين بشود، اما اين جايگاه جاي سياسي كاري نيست؛ يعني اگر كسي بخواهد انديشه‌هاي سياسي خود را با استفاده از تريبون نماز جمعه جا بيندازد و حتي گاهي اوقات باعث نفاق و تفرقه ميان مردم شود، بديهي است كه آن ديگر حكم نماز جمعه پيدا نمي‌كند و حتي چه بسا مردم باید نماز خود را اعاده كنند.
 
اميدوارم با تبيين حقيقت وحدت و وحدت حقيقي كه در ذيل ولايت و ولايت فقيه قابل دستيابي است، بتوانيم در اين شرايط حساس به وظيفه عمل كنيم.
 

 

«خبرگزاري دانشجو» - با توجه به نظر شما، فكر مي كنيد دليل وقوع برخي آسيب‌ها از جمله كاهش جمعيت نسل جوان در نمازهاي جمعه چيست؟ بخشي از آن مربوط به هجمه رسانه‌اي غرب است، اما فقط اين مطلب است يا سرمايه‌گذاري مناسب صورت نمي گيرد.
 
اديب يزدي: خلوت بودن نماز جمعه حاصل مجموعه‌اي از عوامل است كه بايد به همه آسيب‌ها و دلايل به صورت مفصل و جداگانه رسيدگي شود.
 

يكي از دلايل اين امر اين است كه مردم فكر مي‌كنند به نماز جمعه نياز ندارند و نماز جمعه در سبد فرهنگي مردم جايگاه واقعي خود را ندارد، در حالي كه بايد با توجه به ويژگي‌هاي خاص و منحصر به فردش، جايگاه ويژه‌اي داشته باشد.
 

پس اول اين است كه جامعه بايد احساس كند كه به نماز جمعه نياز دارد؛ يعني همان نيازي كه موجبات صدور حكم را از سوي پروردگار فراهم كرده و اين موجبات بايد ميان مردم تبيين شود كه اين نيازمند بررسي و ايجاد زمينه‌هاي فرهنگي و رواني است.
 

مسئله بعدي، جايگاه نماز در جامعه است؛ كساني كه نسبت به نماز كاهل و بي‌توجهند، بعيد نيست كه نسبت به نماز جمعه نيز اين بي‌توجهي را داشته باشند؛ يعني عدم اقبال به نماز جمعه نشانه عدم اقبال به نماز در جامعه است كه اين بسيار خطرناك است.
 

 

بحث ديگر، در خصوص ميانگين سني شركت‌كنندگان در نماز است؛ وقتي اين را بسنجيم متوجه اين فاجعه مي‌شويم كه با وجود تبليغات انجام شده، اما نماز جمعه همچنان مظلوم و مهجور است.
 

مسئله ديگر، نوع برخورد با كساني است كه در نماز جمعه شركت مي‌كنند؛ عموم مردم احساس نكنند كه بايد عقب بنشينند و خواص و چهره‌ها در صف جلو؛ ما نبايد دچار چنين مشكل و ناراحتي بشويم، اتفاقاً مسئولان بايد در كنار مردم حضور يابند.
 
خط‌كشي بين مسئولان و مردم بايد برداشته شود

ايجاد مانع بين مسئولان و مردم پسنديده نيست؛ در زمان پيامبر اكرم (ص) نيز چنين چيزي نبوده است؛ در نمازهاي اول انقلاب هم اين نبوده، اما بعد از اينكه منافقين ترورهايي را انجام دادند كم‌كم مسئله امنيت جدي شد و همچنان آن فضا ادامه دارد؛ با وجود اينكه ريشه منافقين كنده شد و گروه‌هاي تروريستي اكنون جايگاهي در ايران ندارند. 
 
حضور بدون مانع در نماز جمعه باعث شرف نماز و تجلي وحدت است و بايد توجه داشت كه امام فرمودند: انقلاب ما انقلاب پابرهنه‌هاست و گاهي نيز مي‌فرمودند كه من يك تار موي شما گود‌نشيان را به تمام آن كاخ‌نشين‌ها ترجيح مي‌دهم؛ اينها شعارهاي اصولي و كليدي انقلاب ماست و اگر قرار باشد اصول كنار گذاشته شود، شاهد بي‌رمقي نمازهاي جمعه خواهيم بود.