سه چیزی که در قرآن مقارن دارد

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»، زهرا اسماعیلی؛ امام رضا (ع) در روایتی که حارث بن دلهاث از ایشان نقل  می کند، می فرمایند: خداوند عزوجل به سه امر فرمودند که آن سه چیز با سه چیز مقرون و همراه است؛ 

 

1- امر به نماز و زکات نمودند؛ لذا هر کس نماز به پا دارد، ولی زکات مالش را ندهد نمازش از او پذیرفته نیست. 

 

2- امر به سپاسگذاری و شکر خویش از پدر و مادر فرمودند: پس هر کس از پدر و مادر خویش سپاسگذاری و قدردانی ننماید، شکر خداوند را بجا نیاورده است. 

 

3- امر به تقوی و صله رحم نموده است، پس هر کس که صله رحم ننماید تقوی خداوند را بجا نیاورده است. 

 

توضیح روایت اینکه سه امری که مقارن هم در قرآن آمده، عبارت است از: اقامه نماز و پرداخت زکات.

 

امام رضا (ع) می فرمایند: به پا داشتن نماز و زکات قرین یکدیگرند و در آیات فراوانی این دو یکدیگر ذکر شده اند «نزدیک به سی مورد در قرآن کریم نماز با زکات آمده است» مانند «الم تری الی الذین قیل لهم کفو ایدیکم و اقیموالصلاه و آتواالزکاه»

 

آیا ندیدی کسانی را که به آنان گفته شد (فعلا) دست (از جنگ) بردارید نماز را به پا دارید و زکات بدهید (نساء 77) و «انما یعمر مساجد الله من آمن بالله و الیوم الآ و اقام الصلاه و اتی الزکاه»

 

مساجد خدا را تنها کسانی آباد می کنند که به خدا  و روز باز پسین ایمان آورده و نماز به پا داشته و زکات داده ( سوره توبه 18)

 

یعنی نماز که به عنوان عمود دین از آن یاد شده و عبادتی است جسمی و دیگری پرداخت زکات  که عبادتی است مالی و این دو عبادت در اعتدال جامعه بسیار مهم هستند.

 

نماز عاملی مهم در جلوگیری شخص از ارتکاب فحشا و منکرات است، عاملی که سلامت فرد و در نهایت جامعه را تامین می کند و پرداخت زکات ن یز باعث تعدیل اقتصادی جامعه و برقراری عدل و قسط اجتماعی است؛ از این رو امام (ع) می فرماید «هر کس نماز به پا دارد ولی زکاتش را پرداخت ننماید نمازش پذیرفته نمی شود و انگار نماز او بی اثر است.»

 

 

در دسته دوم آیات تشکر و سپاسگذاری از خداوند همراه با تشکر و سپاسگذاری از والدین ذکر شده است و این کلام امام اشاره دارد به آیه شریفه « و وصینا الانسان بوالدیه حماته امه و هنا علی و هن  و فصاله فی عامین  ان اشکر لی و لوالدیک الی المصیر» و انسان را درباره پدر و مادرش سفارش کردیم مادرش به او باردار شد ... آری به او سفارش کردیم که شکر گزار من و پدر و مادرت باش که بازگشت همه به سوی من است (لقمان 14)

 

در دو آیه 14 و 15 سوره لقمان بحث از نعمت وجود پدر و مادر و زحمات و خدمات و حقوق آنهاست که شکر نعمت وجود پدر و مادر در کنار شکر خداوند قرار گرفته است.

 

یعنی خداوند دستور می دهد که شکر مرا بجا آور که خالق و منعم اصلی تو هستم و چنین نعمتی یعنی پدر و مادر را به تو داده ام و همچنین شکر پدر و مادرت را بجا آور که واسطه رسیدن فیض و نعمت های من به تو می باشند؛ لذا امام رضا(ع) می فرمایند: «هر کس از پدر و مادر خویش تشکر و شکر گزاری ننمود در واقع از خداوند شکرگزاری و عبادت ننموده است.»

 

و اما در آیه 15 حد و مرز این شکرگزاری و اطاعت از پدر و مادر است که در آیه می فرماید: «اگر پدر و مادر به تو اصرار کردند که چیزی را که علم بدان نداری و یا حقیقت آن را نمی شناسی، شریک من بگیری اطاعتشان مکن و برای من شریکی مگیر» مراد از آیه که فرموده: «شریکی که حقیقتش معلوم نیست برای من شریک نگیر»؛ یعنی چون چیزی اصلا وجود ندارد و مجهول مطلقی است که علم بدان تعلق نمی گیرد برای من شریک نگیر و به بیان دیگر چیزی که چیزی نیست شریک من مگیر پس حد و مرز اطاعت از پدر و مادر تا جایی است که  انسان را به گمراهی و شرک نکشاند البته با چنین پدر و مادری که اعتقادات درستی هم ندارد باز باید با معروف و عمل مناسب رفتار شود و حق ترک آنان را ندارد؛ زیرا امر به مصاحبت و همراهی شده اند. 

 

در همین ارتباط در روایتی معمربن خلاد از امام رضا(ع) سوال می کند که خدمت امام ابی الحسن رضا(ع) عرض کردم آیا برای پدر و مادرم دعا کنم در حالی که آنها حق را نمی شناسند؟ امام فرمودند: برایشان دعا کن و از طرف آنها صدقه بده و در صورتی که زنده هسشتند و حق را نمی شناسند با آنها مدارا کن.

 

 

محمد بن فضیل صیرنی از امام رضا (ع) نقل می کند: «رحم آل محمد (ص) مراد از آل محمد یعنی ائمه اطهار و مراد از رحم آل محمد یعنی سادات مومن در عرش مکتوب است و این مطلب را ندا می دهد، خداوندا هر کس با ما اهل بیت در ارتباط است تو با او باش و هر کس رابطه خویش را با ما قطع کرد تو نیز ارتباط را باآنان قطع بنما.»

 

این ارتباط و خواسته اختصاص به ارحام آل محمد نداشته و بین اهل ایمان نیز جریان دارد امام سپس آیه شریفه «و اتقوا الله الذی تساء لون به به الارحام  ان الله کان علیکم  رقیبا نساء 1»

 

و از خدایی که به (نام) او از یکدیگر درخواست می کنید پروانمایید و زنهار از خویشان مبرید که خداوند همواره بر شما نگهبان است را تلاوت نمودند. 

 

همانطور که از آیه شریفه برداشت می شود اهمیت صله ی ارحام هم ردیف تقوی الهی بیان شده است.