آرامش در حضور نوابغ

محمد رضا محقق:

مجموعه بسيار ارزشمند و ديدني «طنزپردازان» كه در ايام عيد نوروز هر شب از شبكه اول سيما پخش مي شد، حركتي بسيار جدي، فاخر و عاليقدر براي آشنا كردن مردم با شاهكارها و نوابغ عالم سينماي كمدي كلاسيك بود.

سينمايي آنچنان پر و پيمان، جدي، طنز و در عين حال دوست داشتني و نوستالژيك كه با گذشت سال ها از روبرويي مان با آن همچنان تر و تازه و درس آموز و طنازانه و ديدني و حيرت انگيز است.

در اين برنامه تلويزيوني با بزرگان سينمايي كمدي- كلاسيك آشنا مي شويم و بخش هايي از آثار شاخص آنها را به تماشا مي نشينيم.

آنچه در اين مجموعه برنامه حائز توجه است، نوع دقت‌مندي است كه در معرفي عناصر برجسته مورد توجه در آثار سينماگران شاخص سينماي كمدي- كلاسيك ديده مي شود.

تجليل عام و فراگير ساختار و محتواي اين آثار، مخاطبان را براي برقراري ارتباطي عميق تر با آن آماده مي كند.

تكيه اصلي هر يك از آفرينندگان آثار شاخص سينماي كمدي كلاسيك بر روي عناصر خاص است كه فضاهاي فكري و انديشگي و اجتماعي متنوعي را فراهم مي آورد و در عين حال تلاقي اين شاخص با ويژگي هاي منحصر به فرد فيلمسازي هر يك از اين بزرگان، جذابيتي دو چندان به آن مي بخشد.

به طور مثال در آثار لورل و هاردي رويكردي عام گرا و رواني خاص و گيرايي همه فهمي موج مي زند و در عين حال، نوع فضاسازي ها و شوخي ها و فكاهه هايي كه شكل مي گيرد بر مبناي همين خصلت عام گرايي و ساده پسندي است كه البته در اجراي بسيار روان و متوازن و شخصيت پردازي هاي خوب لورل و هاردي با همان ويژگي هاي هميشگي شان، شكل هنرمندانه و دوست داشتني اي به خود مي گيرد.

اين فضا در كارهاي اسطوره طنز و كمدي، چارلي چاپلين با محوريتي منحصر به فرد كه متعلق به شخصيت خود چاپلين است فضاي ديگري به وجود مي آورد.

واقعيت آن است كه بيان طنازانه اي كه در آثار سينماي كمدي- كلاسيك متجلي مي شود جايگاهي سرشار و عميق براي نوعي بازتابندگي ناهنجاري ها، مشكلات و دغدغه هاي زندگي بشر معاصر است.

آيا مي توان اثري تاثيرگذارتر از عصر جديد چاپلين را يافت كه اينگونه با قدرت و انرژي و هنرورزي به بيان ناراستي ها، ناهنجاري ها، ‌افسردگي ها و كژي هاي زندگي مدرن بپردازد؟

چاپلين در عصر جديد به مثابه يك مصلح اجتماعي منظري را براي ما تماشاگران به نمايش مي گذارد كه از بطن مدرنيته و عصر جديد تكنولوژي و مسخ انساني بيرون مي آيد.

روبرويي تماشاگر با فضاي تند و گزنده و رندانه اي كه چاپلين با زيبايي، دقت و هنروزي هر چه تمامتر در اثرش به تصوير مي كشد بهترين فرصت براي قضاوت مخاطب درباره عصر جديد زندگي بشر است؛ عصر مصرف، عصر سرعت، عصر فاصله، عصر سرمايه، عصر كار، عصر افسردگي، عصر مسخ ارزش هاي انساني، عصر عاريت رفتن جسم و روح انسان به دست ماشين، عصر ماشين زدگي و ... عصر «جديد».

ويژگي خاص اين عصر، جدايي جسم از روح است.

«قل الروح من امر ربي»؛ پس انسان در ميان چرخ دنده هاي ماشين آلات صنعتي مدرن، كم كمك، تبديل به همان شي، همان محصول و همان چيزي مي شود كه قرار بود در خدمت و در جهت رفاه انسان باشد و به عكس!

و به راستي كه تا اين زمان، هيچ اثري نتوانسته است اين موضوع مبتلابه بشر امروز و ساير توابع و الزامات و تبعات مخرب و منفي آن را اينگونه که در «عصر جديد»، به تصوير بكشد.

وجود مجموعه هايي مثل طنز پردازان حتي تكراري و به دفعات و احياناً صرفاً با تغيير فرمت و اشل برنامه، فرصت مغتنمي است براي عموم مخاطبان تا در ميان انبوه برنامه هاي كم مايه و غير جدي، نگاهي به گنجينه شاهكارهاي تكرار ناشدني سينماي كمدي، كلاسيك بيندازند و بر معرفت و دانش سينمايي خود بيفزايند./انتهاي پيام/