اخلاق رسانه ای؛ رسانه اخلاقی

گروه فرهنگي؛ شانزدهمین نمايشگاه بين المللي مطبوعات و خبرگزاري‌ها ديروز در حالي به كار خود پايان داد كه شعار امسال نمايشگاه «ارتقاي جايگاه رسانه و تعميق اخلاق حرفه‌اي روزنامه‌نگاري» بود.

اخلاق رسانه‌اي يا اخلاق حرفه‌اي روزنامه‌نگاري مساله‌اي است كه هر رسانه‌اي بايد به آن توجه كند، امروزه رسانه‌ها نقش تعيين كننده‌اي در جهت دهي بر افكار عمومي دارند؛ به همين علت براي هدايت و كنترل رسانه‌ها بايد اصول اخلاقي را براي آنها تعريف كرد.

اخلاق رسانه‌‌اي مجموعه قواعد و اصولي است كه از طرف هر رسانه بايد رعايت شود.

دكتر سيد وحيد عقيلي در تعريف اخلاق حرفه‌اي و رسانه‌اي مي‌گويد: اخلاق رسانه‌اي مجموعه‌اي از هنجارها، ارزش‌ها، خط قرمزها و بايدها و نبايدهايي است كه روزنامه‌نگاران و خبرنگاران را ملزم به رعايت آنها مي‌كند.

اخلاق رسانه‌ها اگر چه تابع اصول و قاعدي كلي در تمام جهان است؛ اما اين موضوع به علت متفاوت بودن فرهنگ كشور از جامعه‌اي بر جامعه ديگر متفاوت است به همين علت هر جامعه‌اي تعاريف و محدوده‌هاي خود را براي رعايت كردن اصول اخلاقي دارد.

در كشور ما هم با توجه به سابقه ديني و بومي كار رسانه‌ها متفاوت با ديگر رسانه‌هاي بين المللي است.

اسلام به عنوان دين كامل، همه اصول اخلاقي را مورد تاكيد قرار داده است؛ تمامي نيات و اعمال مسلمان بايستي در راستاي دستورات خداوند و در جهت كسب رضايت پروردگار است كه از جمله اين اعمال، فرايند خبررساني در رسانه‌ها و جامعه اسلامي است.

يكي از مسئوليت‌هاي رسانه كه از اصول اخلاق حرفه‌اي در جامعه اسلامي است، حفظ يكپارچگي و وحدت جامعه است.

صفار هرندي، وزير سابق ارشاد در خصوص نقش مطبوعات در جامعه و رعايت اخلاق حرفه‌اي مي‌گويد: رسانه‌ها بايد از تعصبات ناروا دور باشند تا بتوانند قضاوت درستي داشته باشند.

وي ادامه داد: رسانه‌ها بايد فرصت فهم بهتر مطالب را فراهم كنند و شرايط را براي تحليل درست وقايع پديد آورند.

اطلاع رساني كار اصلي رسانه است و رعايت صداقت در رسانه از مسائل ديگري است كه رسانه‌ها بايد به آن توجه داشته باشند؛ اگر رسانه‌اي در رساندن خبر اصول امانتداري و صداقت را رعايت نكند در اصل براي خواننده خود احترام و ارزش را قائل نشده است.

عشرت شايق، نماينده مجلس هفتم مي‌گويد: در دين ما قلم جايگاه مقدسي دارد، به همين دليل تمام رسانه‌ها بايد سعي خود را بر اين بگذارند كه قلم را در مسيرهاي غير اخلاقي به كار نبرند.

حق دستيابي به اطلاعات نخستين اصل بين المللي اخلاق حرفه‌اي در خبرنگاري است كه در سال 1983 تصويب شده است؛ اما اين اصل خود نيز بايد ملزم به رعايت اصولي شود و اولين اصل آن شرط رعايت صداقت و دوستي خبر است كه بايد توسط هر رسانه مورد تاكيد قرار گيرد.

رسانه‌ها بايد عامل پيشرفت و رشد جامعه باشند و بتوانند شور و نشاط را همواره در جامعه ايجاد كنند، هر جامعه در پرتو رسانه‌هاي امانتدار و صادق رشد مي‌كند و مي تواند به خواسته‌هاي خود برسد.

جوانفكر، مشاور مطبوعاتي رئيس جمهور در خصوص رعايت اخلاق حرفه‌اي در رسانه‌ها مي‌گويد: اخلاق رسانه‌اي جز بيان حقيقت نيست و جامعه‌اي مي‌تواند موفق باشد كه روح حاكم بر رسانه‌هاي آن جامعه روح اخلاقي باشد.

وي تاكيد كرد: جايگاه ملت مسلمان ايران ايجاب مي‌كند كه رسانه‌هاي ما در رساندن اخبار و اطلاعات صداقت داشته باشند تا بتوانند عامل پيشرفت جامعه شوند.

نكته ديگري كه رسانه‌ها را ملزم به رعايت آنها مي‌كند؛ رعايت حفظ حريم خصوصي افرد است، در يك جامعه اسلامي رعايت اين موضوع بعد بيشتري پيدا مي‌كند و رسانه‌ها رسالت بزرگتري براي حفظ حريم خصوصي افراد بر عهده دارند.

پيامبر گرامي اسلام در اين خصوص مي‌فرمايند: در پي افشاي حريم خصوصي مسلمانان نباشيد چرا كه خداوند كسي را كه اين چنين كند درونش را فاش و او را مفتضح مي‌سازد.

در تمامي دنيا و در منشور اصول بين المللي اخلاق حرفه‌اي نيز به اين نكته توجه شده است و حفظ حريم خصوصي افراد مورد تاكيد قرار گرفته است.

در پايان بايد توجه كرد كه رسانه‌هاي كشور ما رسالت بزرگي را با توجه به رويكردهاي دين مبين اسلام و توجه خاصي كه در اسلام به اصول اخلاقي شده است بر عهده دارند و بايد همواره اصول اخلاق حرفه‌اي را در ارسال اطلاعات و اخبار رعايت كنند.

در حالت كلي مي‌توان گفت: تمامي رسانه‌ها بايد بر پايه اصول اخلاقي حركت كنند./انتهاي پيام/