پرونده‏ي هسته‏اي ايران در سالي كه گذشت

گروه انديشه- روند پرونده‏ي هسته‏اي ايران را در سال 88 مي‏توان اين چنين آغاز نمود كه گروه 1+5 مذاكرات رسمي خود با ايران را به بهانه‏ي روشن شدن نتيجه‏ي انتخابات دهم رياست جمهوري در ايران يعني پس از اكتبر 2009 متوقف نمودند.

هر چند كه بايد از نظر دور نداشت كه مواضع گروه 1+5 در پرونده‏ي هسته‏اي ايران عملاً به دو بلوك كاملاً مجزا تجزيه شده بود و منشأ اصلي اين اختلاف در گروه 1+5، به طور تلويحي اين بود كه كشورهايي مانند روسيه و چين كه جهت لحاظ كردن ملاحظات سياسي همواره معتقد بودند مي‏توان و بايد به ديپلماسي زمان داد و مسئله‏ي ايران از طريق گفت وگو بهتر حل مي‏شود تا از طريق تهديد و تحريم.

اگر چه آمريكا و طرف‏هاي غربي به دنبال آن بودند تا جهت پيشرفت در مسئله‏ي هسته‏اي ايران، در فضاي انتخاباتي به جرياني اميد ببندند كه بتواند عرصه‏ي قدرت ايران را در دست گيرد. بدين ترتيب تلاش كردند تا با اتخاذ سياستي ضرب الاجلي و دو پهلو، مذاكرات رسمي با ايران را در يك فاصله‏ي زماني، يعني از ژوئن 2008 تا اكتبر 2009 متوقف سازند.

البته در اين مقطع آمريكايي‏ها براي ايجاد مواضعي هماهنگ با استراتژي جديد طرف‏هاي غربي گروه 1+5 (يعني توقف مذاكرات رسمي گروه 1+5 با ايران و موكول كردن آن به بعد از انتخابات) با علم به اينكه پيشنهاد مذاكره‏ي دو جانبه با ايران قطعاً رد خواهد شد تلاش كردند تا با فضاسازي ديپلماتيك با محور مذاكرات دوجانبه با ايران، الگوهاي چند جانبه را جهت منحرف كردن روند پرونده‏ي هسته‏اي ايران ايجاد كنند.

اما با پيروزي جريان اصولگرا در انتخابات دهم رياست جمهوري و تجديد دولت احمدي‏نژاد و شكست جريان موردنظر آمريكا در ايران، غرب و در رأس آن‏ها مقامات صهيونيستي كاخ سفيد كه با تمام قوا سعي در تشديد ناآرامي‏ها و اغتشاشات داخلي در ايران داشتند، بعد از آنكه متوجه شدند كه جريان موردنظر توان كسب قدرت در ايران را نداشته و در ثاني اغتشاشات و ناآرامي‏ها در ايران كاهش پيدا كرده است، تلاش كردند كه مذاكرات رسمي با ايران را مجدداً احيا كنند.

از طرفي، طرف‏هاي غربي گروه 1+5، به شدت نگران سرعت روند برنامه‏ي هسته‏اي ايران بودند و براي اينكه برنامه‏ي هسته‏اي ايران بيش از اين شتاب نگيرد، تصميم گرفتند تا هر چه سريعتر با ايران وارد مذاكره شوند؛ البته آن هم از نوع صوري و نمايشي آن.

به اين دليل مذاكرات اكتبر 2009 در ژنو برگزار گرديد؛ در اين مذاكرات طرف‏هاي غربي جز در چارچوب بسته‏ي پيشنهادي خودشان در موضوع هسته‏اي ايران بحث جدي نكردند، منتهي طرف‏هاي غربي پيشنهاداتي را مطرح كردند كه ايران بتواند از طريق مبادله‏ي مواد هسته‏اي يعني ارسال اورانيم 5/3 درصد به خارج و دريافت صفحه‏هاي سوخت 20 درصد به عنوان سوخت رآكتور تحقيقاتي تهران، يك راه ميانه‏اي براي برنامه‏ي هسته‏اي پيدا كنند.

البته جمهوري اسلامي ايران با اين پيشنهاد غرب برخورد مثبتي نمود و سه شرط براي قبول اين پيشنهاد تعيين نمود.

شرط‏هاي پيشنهادي ايران اين بود كه اولاً هرگونه مبادله بايد همزمان انجام شود، ثانياً بايد اين مبادلات در خاك ايران انجام شود و ثالثاً هرگونه مبادله مي‏بايست تدريجي انجام شود. يعني مبادلات در طول يك محدوده‏ي زماني 15 ماهه انجام پذيرد.

طرف‏هاي غربي از آنجايي كه اساساً در ارائه‏ي اصل پيشنهاد صداقت نداشتند، بطوريكه اين موضوع در مذاكرات 16، 17 و 18 اكتبر 2009 در وين به خوبي روشن شد، شروط ايران را نپذيرفتند و با جنگ رسانه‏اي و تبليغاتي عليه ايران مدعي شدند كه شروط سه گانه‏ي ايران به منزله‏ي رد نتايج و پيشنهادات مذاكرات وين از سوي جمهوري اسلامي ايران مي باشد.

هر چند كه پيشنهادات مذاكرات وين از ديد ايران همچنان روي ميز بررسي است، اما بعيد به نظر مي‏رسد كه طرف‏هاي غربي مايل به پيگيري جدي پيشنهاد مذاكرات وين باشند، چرا كه به ادامه‏ي ناآرامي‏ها و اغتشاشات جريان فتنه در ايران دل بسته‏اند، بطوريكه آمريكا و متحدان غربي‏اش بر روي محيط داخلي ايران سرمايه‏گذاري نموده‏اند و به زعم خود در اثر تشديد كشمكش نيروهاي دروني مي‏توانند شرايطي بوجود بياورند كه به اثربخشي و كارآمدي فشارهاي بيروني بينجامد.

بطور كلي آمريكا و طرف‏هاي غربي تلاش مي‏كنند كه با استفاده از اعمال يك قطعنامه‏ي تحريم در شوراي امنيت سازمان ملل و متمركز بر سپاه پاسداران و شعبات خارجي بانك‏هاي ايراني، در واقع شرايط را براي فشار بيشتر به ايران به منظور عقب راندن ايران و اميدوار كردن دشمنان فراهم كنند. بطوريكه گزارش فوريه ي 2010، «يوكيا آمانو» مدير كل تازه كار آژانس بين المللي انرژي اتمي در رابطه با پرونده‏ي هسته اي ايران - كه محور نشست اخير شوراي حكام قرار گرفت- در راستاي همين راهبرد كاخ سفيد منتشر گرديد./انتهاي پيام/