از سينماي انقلابي تا انقلاب سينمايي

محمدرضا محقق-گروه ادب و هنر؛  سينماي پس از انقلاب بي ترديد در نسبتي که با خود انقلاب و تبعات آن داشت، يک انقلاب دروني را تجربه کرد.

با نگاهي به آثار توليدي در دهه‌ اول تا اواسط دهه‌ دوم پس از انقلاب شاهد جهت گيري‌ها و تلاش‌هايي مرتبط و ناشي از اين تحول در بسياي از آثار سينمايي هستيم.

سينماي پس از انقلاب شاهد چندين مکتب و سينماگر مؤلف به معناي معتبر کلمه شد. که از آن جمله مي‌توان آثار شاخص سينماگراني چون مجيد مجيدي، محسن مخملباف، ابراهيم حاتمي کيا و ... را نام برد.

مجيد مجيدي با آثاري چون بچه‌ هاي آسمان و رنگ خدا پديد‌آورنده‌ نوعي سينماي عميقاً انساني با رگه‌ هايي جدي از عنصر مذهب شد. سينمايي که جايگاه جهاني معتنابهي را به همراه آورد و در عين حال هرگز در دام پديده‌ مذموم جشنواره‌ گرايي نشد.

برخي سينماورزان پس از انقلاب که بي ترديد پديده هاي‌ بي نظير سينماي پس از انقلاب ايرانند با طي دوران‌هاي متعدد فکري و بالتبع خلق آثاري متناسب با آن افکار به نوعي شاخص هاي يک سينماگر انقلابي نام گرفتند که با گذر زمان تحولاتي عميق و شگرف را شاهد بودند.

کارگردان هايي که از آثاري همچون «فرماندار» و «دو چشم بي سو» به محصولاتي نظير «شب‌هاي زاينده رود» و «نوبت عاشقي» رسيدند.

صرف نظر از اينکه اين تحولات تا چه حد موفقيت آميز و رو به رشد و اساساً معتبر بوده است، اصل حضور و آفرينش‌هاي سينمايي اين کارگردان و نويسنده‌ هاي فعال حضوري جدي، قابل توجه و خاص بوده است.

در عرصه‌ سينماي معروف به دفاع مقدس قاعدتاً‌ و بنا بر تجارب سال‌هاي دور تا به امروز و نيز به لحاظ ارزش گذاري‌هاي هنري آثار سينمايي نام يک نفر بر تارک اين بنا مي‌درخشد. جواني که حضوري آتشناک و صميمي و در عين حال کاملاً خاص و اصيل در عرصه‌ سينماي ايران داشت؛ ابراهيم حاتمي کيا.

ترديدي نيست که اگر قرار باشد به دنبال آثاري باشيم که درصد زيادي از واقعيت‌ها و حقايق دفاع مقدس را نمايندگي کنند، به فيلم‌هاي ابراهيم حاتمي کيا مي‌رسيم. آثاري چون «ديده‌بان»، «مهاجر»، «بوي پيراهن يوسف»، «روبان قرمز» و بالاخره اثر ماندگار و مثال زدني «آژانس شيشه‌اي».

سينماي ايران به لحاظ پشتوانه‌ غني فکري و فرهنگي و پتانسيل بهره‌گيري از گنجينه‌ هويت اسلامي – ايراني خود مي‌تواند چهره‌اي قوي، فاخر، جدي و در عين حال جذاب در دنياي هنر معاصر باشد. به شرطي که بتواند به تلفيقي آگاهانه،‌ سينماورزانه و به دور از سطحي نگري و شعار زدگي از هنر و معاني عميق فکري فرهنگ و فلسفه‌ اسلام و ايران دست يابد.

به اميد آن روز./انتهاي پيام/