رويكرد اردوهاي جهادي بايد رفع فقر فرهنگي در مناطق محروم باشد

بسم الله الرحمن الرحيم

استعدادها و پتانسيل‌هاي خاص فضاي دانشجويي مانند روحيه آرمانگرايي و عدم رضايت از وضع موجود، انگيزه‌ تلاش براي رسيدن به وضع مطلوب و اشتياق تجربه كردن فضاي جهاد و خدمت به مردم، سبب شده كه شاهد حضور پررنگ، موثر و رو به رشد دانشجويان در برگزاري اردوهاي جهادي باشيم.

حضور دانشجويان در اردوهاي جهادي، فرصت و امكان آشنايي آنان را با مناطق محروم و نيازمند كشور فراهم مي كند و علاوه بر آن احساس مسئوليت و تعهد جهت رفع محروميت ها و كاستي‌ها را در آنان تقويت مي كند و تجربه‌اي درخشان براي آمادگي دانشجويان جهت ايفاي نقش‌هاي مهم و خطير در آينده‌اي ايران اسلامي محسوب مي شود.

و ليكن اردوهاي جهادي دو بعد دارد: يك بعد فرصتي براي تجربه اندوزي و خودسازي دانشجويان و بعد ديگر خدمت رساني به مردم كه مهمتر است و براي تحقق يافتن نياز به برنامه ريزي‌هاي دقيق تري دارد، و اولين گام براي برنامه ريزي‌ اردوهاي جهادي اطلاع يافتن از نياز مردم منطقه يا همان نيازسنجي است.

نيازهاي روستاهاي مناطق محروم كشور به دو بخش عمده تقسيم مي شود:

الف) نيازهاي عمراني و خدماتي شامل فعاليت‌هاي عمراني، پزشكي و بهداشتي، كشاورزي و دامپزشكي

ب) نيازهاي فرهنگي شامل آموزش‌هاي عقيدتي و آموزش‌هاي درسي

آغاز برگزاري اردوهاي جهادي دانشجويي با الگو گرفتن از فعاليت‌هاي جهاد سازندگي بود، جهاد سازندگي هم از بدو پيروزي انقلاب اسلامي به فعاليت‌هاي جهادي مي‌پرداخت و براي رفع محروميت‌ها در سريع ترين شكل ممكن در قالب جاده سازي، آب رساني، خانه سازي، مدرسه سازي و در يك كلام فعاليت‌هاي عمراني كه عمده فعاليت‌هاي جهادي آن سال‌ها را تشكيل مي داد؛ تلاش مي كرد كه با توجه به عقب ماندگي مناطق روستايي به دليل بي كفايتي رژيم پهلوي در ارائه خدمات عادلانه به تمام اقشار جامعه امري بديهي و ضروري به نظر مي رسيد.

اما با گذشت زمان و رفع نيازهاي اوليه در مناطق روستايي، نيازهاي جديد فرصت خودنمايي پيدا كردند كه در عنوان كلي نيازهاي فرهنگي مي توان از آنها نام برد، نياز به تحصيل و علم آموزي كه به دليل عدم دسترسي دانش آموزان روستاهاي مناطق محروم به مدرسه رفع نمي شود و استعدادهاي در حد نبوغ كودكان، نوجوانان و جوانان روستايي به هدر مي رود و نياز به آموزش‌هاي عقيدتي كه فطرت پاك و بي آلايش روستائيان، سخت تشنه‌ آن است اما به دليل راه‌هاي صعب العبور، روستاهاي مناطق محروم از اين موهبت بي بهره مي ماند و گاهي تا ساليان سال پاي يك مبلغ دين يا يك طلبه به اين روستاها نمي رسد و گاه ياين كوتاهي عواقب بدي مانند ترويج فرقه ضاله در برخي روستاهاي غربي كشور، ترويج بهائيت در برخي روستاهاي مركز كشور و ترويج وهابيت در برخي روستاهاي شرقي كشور را در پي دارد.

آن چه با بررسي اجمالي نتايج اردوهاي جهادي برگزار شده به چشم مي آيد اين است كه اردوهاي جهادي تك بعدي به حل مشكلات ريشه‌اي مردم مناطق محروم كه عمدتاً به فقر فرهنگي تعبير مي شوند نمي پردازند و چون نگاه كلان به نيازها و مشكلات مناطق محروم ندارند، با حداقلي ترين نگاه ممكن به برنامه ريزي و برگزاري اردوي جهادي پرداخته و نياز مردم منطقه را ناديده گرفته و فرصت حضور در منطقه‌اي محروم و روستايي وجه‌اي خودسازي اردوي جهادي را پررنگ تر از وجه‌اي خدمت رساني به مردم روستا مي كند و نتيجه‌ اين مي شود كه براي مثال بعد از برگزاري 5 سال پياپي اردوي جهادي در منطقه بازيافت توسط گروه‌هاي مختلف دانشجويي، نياز فرهنگي مردم منطقه در بازيافت هنوز مرتفع نشده است.

براي رفع نيازهاي آموزشي عقيدتي، فرهنگي و ايجاد روحيه خودباوري در مردم روستاهاي مناطق محروم، به برنامه ريزي دقيق‌تري نسبت به قبل براي برگزاري اردوهاي جهادي نياز است و بدون سازماندهي نيروي انساني، امكانات موجود و امكانات مورد نياز، ارائه خدمات به طور جدي و مفيد ممكن نمي شود.

بعضي از مقدماتي كه براي سازماندهي جهت تغيير در رويكرد اردوهاي جهادي ضروري به نظر مي رسد مختصراً ارائه مي شود: تداوم كارهاي جهادي در طول سال حتي به شكل رح‌هاي تداوم كوتاه مدت و متوقف نشدن فعاليت‌ها در بازه‌هاي زماني محدود كه از الزامات تعميق اثرگذاري برنامه‌هاي آموزش و فرهنگي در مناطق روستايي محسوب مي شود.

سازماندهي امكانات سخت افزاري و نرم افزاري (تجربيات و ايده‌ها) به منظور كمتر شدن آسيب‌هاي اردوهاي جهادي دانشجويي كه از فضاي پويا و متغيير دانشجويي ناشي مي شود و آفت تداوم كار محسوب مي شود.

برنامه ريزي‌ و اجراي فعاليت‌ها در اردوهاي جهادي با بررسي‌هاي علمي و تخصصي با كمك اساتيد دانشگاهي، به منظور نياز سنجي، استعداديابي و پرورش استعدادهاي مختص به هر منطقه به جاي انجام فعاليت‌هاي متداول و صرفاً تجربي در اردوهاي جهادي.

برنامه ريزي براي ارائه خدمات به طور هماهنگ به مناطق مختلف و عدم اجحاف به بعضي مناطق به دليل وجود راه‌هاي مواصلاتي نامناسب، جغرافيايي خشن و جمعيت كم خانوارهاي روستايي.

هماهنگي فعاليت‌هاي تبليغي و جهادي در حوزه و دانشگاه جهت نزديك شدن رويكردها و تقويت و تكميل كار همديگر نه بعضاً تك بعدي عمل كردن و خنثي كردن فعاليت‌هاي يكديگر.

هماهنگي لازم بين بخش‌هاي گوناگوني كه متصدي حمايت و پشتيباني از اردوهاي جهادي دانشجويي هستند جهت جلوگيري از موازي كاري وهم پوشاني فعاليت‌ها.

ايجاد ساز و كاري جهت پيگيري و توجه مستمر مسئولين در سطح منطقه و در سطح كشوري به يافته‌ها و گزارش كارهاي گروه‌هاي جهادي مختلف شامل نيازها، استعدادها و راهكارهاي حل مشكلات مناطق محروم روستايي.

مطالبه‌ گروه‌هاي جهادي از مسئولين براي رفع نيازهاي مناطق محروم و رساندن مطالبات و خواست مردم به گوش مسئولين، دقت در پرهيز از نگاه فرمايشي به برگزاري اردوهاي جهادي و تبديل شدن اردوي جهادي به يك ژست خالي از محتوا جهت پركردن بيلان كاري.

در دهه پيشرفت و عدالت، وقت آن رسيده كه با تغيير رويكرد اردوهاي جهادي دانشجويي و استفاده از پتانسيل‌هاي دانشجويان جهادگر مستعد و پرشور، در جهت رفع نيازهاي فرهنگي مردم روستاهاي مناطق محروم تلاش شود و براي تغيير فضاي ركود و سكون مناطق محروم روستايي، رويكرد آموزشي- پژوهشي كه نتيجه‌اي آن تحول فكري در تمام جوانب و تقويت روحيه خودباوري ايشان است به كار گرفته شود انشاء الله كه رهنمودهاي شما افق‌هاي جديدي براي فعاليت‌هاي گروه‌هاي جهادي دانتشجويي ترسيم كند./انتهاي پيام/