سیاه‌نمایی برخی رسانه‌ها؛ مانعی در مسیر اعتماد به مراکز مشاوره دانشگاه

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ در سال‌های اخیرمراکز مشاوره و بهداشت روان در دانشگاه‌های ایران با حمایت‌های گسترده‌ای رو‌به‌رو بوده‌اند که بدون شک یکی از نقاط قوت این دوره گسترش و بهبود کیفیت این خدمات بوده است.

وزارت علوم و دیگر نهاد‌های مرتبط با نظام آموزش عالی، گام‌های موثری در جهت تقویت و ارتقای کیفیت خدمات مشاوره‌ای و روان‌شناختی در دانشگاه‌ها برداشته شد که می‌توان آن را یک موفقیت بزرگ به حساب آورد. متاسفانه، برخی رسانه‌ها و افراد با هدف تخریب این دستاوردها، به سیاه‌نمایی و تحریف اطلاعات پرداخته‌اند و در تلاشند تا اعتماد عمومی به این مراکز را خدشه‌دار کنند. 

گزارش اخیر روزنامه «شرق» که تحت عنوان «درز اطلاعات شخصی به بیرون از مراکز مشاوره» منتشر شد، علی‌رغم تلاش برای پرده‌برداری از برخی مشکلات در مراکز مشاوره دانشگاه‌ها، در حقیقت، به تضعیف اعتماد دانشجویان به این مراکز و آسیب به سلامت روان آنها منجر می‌شود. در این گزارش، بدون توجه به دستاورد‌های مهم و مثبت این مراکز، بیشتر بر مشکلات جزئی و نادر که به هیچ‌وجه نمی‌توانند نماینده عملکرد کلی مراکز مشاوره دانشگاه‌ها باشند، تأکید شده است. این نوع گزارش‌نویسی نه تنها مفید واقع نمی‌شود بلکه در دنیای حساس به سلامت روان، می‌تواند عواقب ناگواری به همراه داشته باشد.

سیاه‌نمایی به جای حمایت

در حالی که مراکز مشاوره دانشگاه‌ها با تلاش‌های گسترده وزارت علوم و دیگر نهاد‌های آموزش عالی در جهت حمایت از سلامت روان دانشجویان به وجود آمده‌اند، این گزارش بیشتر به‌جای پرداختن به دستاورد‌ها و خدمات مثبتی که در این مراکز انجام می‌شود، بر مشکلات و خطا‌های نادر و حاشیه‌ای تمرکز کرده است. به‌ویژه مسئله درز اطلاعات شخصی دانشجویان و اخراج از خوابگاه‌ها بعد از خودکشی، مسائل خاص و نادری هستند که نباید به‌عنوان تصویری کلی از عملکرد مراکز مشاوره منتشر شوند. سیاه‌نمایی از این دست، باعث می‌شود که دانشجویان به جای جلب اعتماد برای استفاده از خدمات روان‌شناختی، از مراجعه به این مراکز خودداری کنند.

تضعیف اعتماد به مشاوره‌های دانشگاهی

یکی از اهداف اساسی مراکز مشاوره دانشگاه‌ها، ایجاد فضای امن و حمایتی برای دانشجویان است که بتوانند مشکلات روانی و عاطفی خود را در آنجا مطرح کنند. اما زمانی که رسانه‌ها به‌جای تأکید بر اهمیت این مراکز، به مسائل حاشیه‌ای مانند «درز اطلاعات شخصی» و «کمبود همدلی مشاوران» می‌پردازند، اعتماد عمومی به این مراکز آسیب می‌بیند. دانشجویان ممکن است از ترس انتشار اطلاعات شخصی خود، از مراجعه به مراکز مشاوره اجتناب کنند و در نتیجه، مشکلات روانی آنها بدون رسیدگی باقی بماند. این نه‌تنها به آسیب به سلامت روانی دانشجویان می‌انجامد، بلکه به بحران‌های جدی‌تر مانند خودکشی نیز دامن می‌زند.

سلامت روانی دانشجویان، به‌ویژه در شرایط کنونی که فشار‌های اقتصادی، اجتماعی و تحصیلی بر دوش آنها سنگینی می‌کند، یکی از مهم‌ترین مسائل است. هنگامی که رسانه‌ها بر مشکلات اندک و نادر مراکز مشاوره تمرکز می‌کنند، نه‌تنها به‌عنوان یک نهاد خبری وظیفه خود را در اطلاع‌رسانی شفاف انجام نمی‌دهند، بلکه به‌طور غیرمستقیم سلامت روانی دانشجویان را تهدید می‌کنند. سیاه‌نمایی از مراکز مشاوره و ایجاد تردید در جامعه دانشجویی، باعث می‌شود که آنها از پیگیری مشکلات روانی خود در محیطی امن و تخصصی اجتناب کنند.

نادیده گرفتن دستاورد‌ها و پیشرفت‌ها

مراکز مشاوره دانشگاه‌ها در سال‌های اخیر توانسته‌اند با استفاده از مشاوران متخصص، خدمات روان‌شناختی مؤثری را به دانشجویان ارائه دهند. این مراکز نقش حیاتی در پیشگیری از بحران‌های روانی و ارتقای کیفیت زندگی دانشجویان ایفا می‌کنند. به‌ویژه طرح‌هایی مانند «طرح سرآغاز» که به‌طور خاص به تقویت مهارت‌های روانی و ارتباطی دانشجویان تازه‌وارد پرداخته است، از ابتکارات مؤثری است که می‌تواند در کاهش استرس‌ها و مشکلات روحی دانشجویان نقش بسزایی ایفا کند. اما متأسفانه در گزارش‌های این چنینی، به این دستاورد‌ها کمتر اشاره شده و بیشتر بر مشکلات جزئی که به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند تصویر کلی از عملکرد این مراکز باشد، تمرکز شده است.

تخریب اعتماد عمومی به مراکز مشاوره دانشگاه‌ها به‌ویژه در این شرایط بحرانی که سلامت روان دانشجویان بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، نه تنها به‌نفع هیچ‌کسی نیست، بلکه می‌تواند اثرات منفی بلندمدتی به همراه داشته باشد. در صورتی که دانشجویان احساس کنند که به مراکز مشاوره اعتماد ندارند و اطلاعاتشان ممکن است افشا شود، از مراجعه به این مراکز اجتناب خواهند کرد و این خود می‌تواند زمینه‌ساز بروز بحران‌های شدیدتر و تهدید سلامت روانی آنها باشد.

گام‌های مهم در گسترش مراکز مشاوره دانشگاه‌ها در دولت سیزدهم

در زمان دولت سیزدهم، مراکز مشاوره دانشگاه‌ها به یکی از ارکان اصلی خدمات حمایتی دانشجویی تبدیل شدند. این مراکز نه تنها به‌عنوان یک نهاد مشاوره‌ای برای مشکلات تحصیلی و خانوادگی عمل می‌کنند، بلکه نقش مهمی در مدیریت بحران‌های روانی و پیشگیری از حوادث تلخ مانند خودکشی ایفا کرده‌اند. در این راستا، ایجاد ساختار‌های جدید برای مشاوره‌های روان‌شناختی و برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای دانشجویان و مشاوران، از جمله اقدامات اساسی بود. همچنین، اجرای طرح‌هایی مانند «طرح سرآغاز» که با هدف تقویت مهارت‌های ارتباطی و روانی دانشجویان تازه‌وارد طراحی شده بود، قدم مهمی در کاهش مشکلات روحی و روانی دانشجویان برداشته شد.

دستاورد‌های بزرگ در مدیریت بحران‌های روانی

یکی از دستاورد‌های بزرگ مدیریت دولت سیزدهم در عرصه مشاوره دانشگاه‌ها، مدیریت بحران‌های روانی در میان دانشجویان بود. با توجه به رشد چشمگیر مشکلات روحی و روانی ناشی از فشار‌های اقتصادی، اجتماعی و همچنین چالش‌های فردی دانشجویان، مراکز مشاوره دانشگاه‌ها توانسته‌اند با ارائه خدمات روان‌شناختی مؤثر، از بحران‌های جدی مانند خودکشی پیشگیری کنند. این خدمات در کنار افزایش آگاهی عمومی در خصوص اهمیت سلامت روان، باعث شده‌اند تا دانشجویان در مواقع بحرانی به راحتی به مراکز مشاوره مراجعه کنند و از خدمات مورد نیاز بهره‌مند شوند. با وجود تمامی این دستاوردها، متاسفانه برخی رسانه‌ها و افراد، تلاش دارند با سیاه‌نمایی و تحریف واقعیت‌ها، اعتماد دانشجویان به مراکز مشاوره را زیر سوال ببرند.

سازمان امور دانشجویان باید به عنوان نهاد مسئول در عرصه آموزش عالی، همواره دغدغه سلامت روانی دانشجویان را در اولویت قرار دهد. با توجه به فشار‌های روزافزون تحصیلی، اجتماعی و اقتصادی که بسیاری از دانشجویان با آن مواجه هستند، ضرورت وجود مراکز مشاوره فعال و کارآمد در دانشگاه‌ها بیش از پیش احساس می‌شود. این مراکز نه تنها باید به عنوان یک ابزار حمایتی برای رفع مشکلات تحصیلی و شخصی دانشجویان عمل کنند، بلکه باید به عنوان یک محیط امن برای ارائه خدمات روان‌شناختی و پیشگیری از بحران‌های روانی و اجتماعی، از جمله افسردگی و خودکشی، مورد توجه قرار گیرند.

در این راستا، سازمان امور دانشجویان باید با تقویت این مراکز، آموزش‌های ویژه برای مشاوران و روان‌شناسان دانشگاهی فراهم کند و به دانشجویان این اطمینان را بدهد که مشکلاتشان در محیطی امن و محرمانه بررسی خواهد شد. همچنین، افزایش بودجه و منابع مالی برای این مراکز، برگزاری کارگاه‌های آموزشی روان‌شناختی و ایجاد فضایی برای حمایت مستمر از دانشجویان باید جزو برنامه‌های اصلی سازمان قرار گیرد. این اقدامات نه تنها به ارتقای سلامت روان دانشجویان کمک می‌کند، بلکه به بهبود کیفیت تحصیل و پیشگیری از بحران‌ها نیز منجر خواهد شد.

نقش مشاوره‌های دانشگاهی در دوران تحصیل دانشجویان بسیار حیاتی است، به ویژه در شرایط فعلی که دانشجویان با فشار‌های روزافزون تحصیلی، اجتماعی، اقتصادی و شخصی روبه‌رو هستند. مشاوره‌های دانشگاهی باید نه تنها به‌عنوان یک نهاد آموزشی برای رفع مشکلات تحصیلی عمل کنند، بلکه باید به‌عنوان یک پناهگاه امن برای دانشجویان در بحران‌های روانی و روحی ظاهر شوند. در این میان، مسئولیت مشاوره‌ها در «داشتن هوای دانشجویان» و مراقبت از سلامت روان آنها امری ضروری است.

پشتیبانی در بحران‌ها و پیشگیری از مشکلات روانی

مشاوره‌های دانشگاهی باید فضای امنی ایجاد کنند تا دانشجویان بتوانند به راحتی مشکلات خود را مطرح کنند. این فضا باید به‌گونه‌ای باشد که دانشجویان احساس کنند از طرف مشاوران، به‌ویژه در شرایط بحرانی مانند افسردگی، اضطراب، استرس و حتی افکار خودکشی، حمایت خواهند شد. در این راستا، مشاوران باید آموزش‌های لازم را برای تشخیص و پیشگیری از این بحران‌ها داشته باشند و با اقدامات مؤثر خود، از بروز حوادث تلخ جلوگیری کنند.

حمایت در مسائل شخصی و خانوادگی

مشاوره‌های دانشگاهی باید برای مشکلات شخصی و خانوادگی که می‌تواند بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تأثیر بگذارد، نیز راه‌حل‌هایی ارائه دهند. دانشجویان ممکن است درگیر مشکلاتی مانند مسائل خانوادگی، مشکلات روابط عاطفی یا فشار‌های اجتماعی شوند که می‌تواند به شدت بر سلامت روان آنها اثر بگذارد. مشاوران باید بتوانند در این زمینه‌ها کمک کرده و راه‌های مواجهه صحیح با مشکلات را به دانشجویان آموزش دهند.

دانشجویان باید احساس کنند که اطلاعات شخصی‌شان در فضای مشاوره کاملاً محرمانه باقی می‌ماند. این محرمانگی باید به‌گونه‌ای باشد که دانشجویان بدون ترس از افشا شدن مسائل‌شان، با مشاوران در مورد مشکلات خود صحبت کنند. این اعتماد به مشاوران، تنها با رعایت اصول اخلاقی و حرفه‌ای در ارائه خدمات مشاوره‌ای به‌دست می‌آید و می‌تواند دانشجویان را از بسیاری از بحران‌ها و مشکلات روانی نجات دهد.

مشاوره‌ها باید خدمات روان‌شناختی با کیفیت بالا ارائه دهند که از جدیدترین روش‌ها و تکنیک‌های علمی بهره‌مند باشند. این خدمات باید به‌طور مستمر و پیوسته به دانشجویان ارائه شود و در صورت نیاز، جلسات پیگیری برای دانشجویانی که در حال گذراندن مشکلات عمیق‌تر روانی هستند، برقرار گردد. خدمات روان‌شناختی باید برای تمام دانشجویان به‌راحتی قابل دسترسی باشد و به‌ویژه در مواقع اضطراری، سریعاً به آنها کمک رسانده شود.

مشاوره‌ها باید نه تنها به مشکلات آنی دانشجویان رسیدگی کنند، بلکه باید در تقویت مهارت‌های اجتماعی و روانی آنها نیز نقش ایفا کنند. برنامه‌هایی مانند «طرح سرآغاز» که با هدف تقویت مهارت‌های ارتباطی و روانی برای دانشجویان تازه‌وارد طراحی شده است، می‌تواند در بهبود مهارت‌های اجتماعی و کاهش مشکلات روانی دانشجویان مؤثر باشد. این نوع برنامه‌ها باید در سطح گسترده‌تری در تمام دانشگاه‌ها اجرا شود تا دانشجویان بتوانند به‌طور بهتری با شرایط مختلف تحصیلی و اجتماعی کنار بیایند.

مشاوره‌ها باید تنها در زمان بحران به دانشجویان کمک نکنند، بلکه باید به‌صورت مستمر و در طول دوره تحصیل، ارتباط خود را با دانشجویان حفظ کنند. این ارتباط می‌تواند از طریق جلسات مشاوره منظم، کارگاه‌های آموزشی یا مشاوره‌های گروهی باشد. این اقدامات باعث می‌شود که دانشجویان همواره احساس حمایت داشته باشند و در مواجهه با مشکلات، برای دریافت کمک اقدام کنند.

نقش مشاوره‌های دانشگاهی در مراقبت از دانشجویان و توجه به سلامت روان آنها امری بسیار مهم است. مشاوران دانشگاه‌ها باید هوای دانشجویان را داشته باشند، به مشکلات روانی آنها رسیدگی کنند و فضایی امن و حمایتی فراهم آورند تا دانشجویان در آن به راحتی مشکلات خود را مطرح کنند و از خدمات مورد نیاز بهره‌مند شوند. این مراکز مشاوره باید با تقویت مهارت‌های اجتماعی و روانی دانشجویان، حمایت‌های مستمر و پیگیری‌های مؤثر، به ارتقای سلامت روانی و موفقیت تحصیلی آنها کمک کنند.