سلفی ماهواره‌بر ساخت ایران قاصد با کره زمین!/ نگاهی به کارنامه طلایی ماهواره بر قاصد

به گزارش خبرنگار دانش و فناوری گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در سپهر پرشتاب رقابت‌های فضایی، جایی که دستیابی به فضا و بهره‌برداری از آن، یکی از مؤلفه‌های کلیدی قدرت و استقلال کشورها محسوب می‌شود، نام ماهواره‌بر «قاصد» به عنوان نمادی از اراده، خودباوری و پیشرفت فناورانه جوانان ایرانی می‌درخشد.

این پرتابگر تماماً ایرانی، که کارنامه درخشان و صددرصد موفقی را در کارنامه خود به ثبت رسانده، نه تنها توانست جمهوری اسلامی ایران را به جمع محدود کشورهای صاحب توانایی پرتاب مستقل ماهواره‌های نظامی وارد کند، بلکه افق‌های جدیدی را در مسیر توسعه صنعت فضایی بومی و دفاعی کشور گشود. بررسی کارنامه این ماهواره‌بر، روایتی الهام‌بخش از غلبه بر تحریم‌ها، دستیابی به فناوری‌های پیچیده و تجلی شعار «ما می‌توانیم» در یکی از استراتژیک‌ترین عرصه‌های علم و فناوری است.

تولد یک دستاورد بزرگ، پرتاب نور-۱ و غافلگیری جهانی

در صبحگاه سوم اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۹، خبری شگفت‌انگیز در رسانه‌های داخلی و بین‌المللی منتشر شد: ایران با موفقیت، نخستین ماهواره نظامی جمهوری اسلامی با نام «نور-۱» را توسط ماهواره‌بر سه‌مرحله‌ای «قاصد» در مدار ۴۲۵ کیلومتری زمین قرار داد. این پرتاب موفق، یک غافلگیری بزرگ برای ناظران بین‌المللی و یک نقطه عطف تاریخی برای ایران بود.

موفقیت این مأموریت از چند جهت حائز اهمیت بود:

۱. ورود به باشگاه فضایی نظامی: ایران برای نخستین بار نشان داد که دارای یک توانایی عملیاتی و مستقل برای تزریق ماهواره‌های نظامی به مدار است؛ قابلیتی که تنها در انحصار چند قدرت جهانی قرار دارد.

۲. نوآوری در پیشرانش ترکیبی: «قاصد» به عنوان یک ماهواره‌بر هوشمند، از ترکیب سوخت مایع در مرحله اول (برگرفته از فناوری اثبات‌شده موشک‌های بالستیک) و سوخت جامد در مراحل دوم و سوم بهره می‌برد. این رویکرد ترکیبی، ضمن تأمین نیروی رانش قدرتمند اولیه، مزایای موتورهای سوخت جامد مانند قابلیت اطمینان بالا و زمان آماده‌سازی کوتاه را به ارمغان آورد.

۳. استفاده از فناوری‌های پیشرفته: در مرحله دوم این پرتابگر از موتور فضایی پیشرفته «سلمان» با بدنه کامپوزیتی از جنس الیاف کربن استفاده شد. این فناوری که وزن سازه را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد و بهره‌وری پیشران را افزایش می‌دهد، نشان از جهش فناورانه متخصصان ایرانی در حوزه مواد پیشرفته و سیستم‌های پیشرانش داشت.

پرتاب موفق «نور-۱» پیامی روشن به جهان مخابره کرد: تحریم‌ها و فشارهای خارجی نه تنها نتوانسته است جلوی پیشرفت ایران را بگیرد، بلکه به عنوان یک کاتالیزور، فرآیند بومی‌سازی و دستیابی به استقلال کامل در حوزه‌های راهبردی را تسریع کرده است.

تثبیت اقتدار، نور-۲ و تداوم موفقیت‌ها

حدود دو سال پس از پرتاب نخست، در ۱۷ اسفند ۱۴۰۰، ماهواره‌بر «قاصد» برای دومین بار از دل کویر برخاست و این بار ماهواره «نور-۲» را با موفقیت در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین، یعنی در ارتفاعی بالاتر از ماهواره اول، قرار داد. این مأموریت موفق، پاسخی قاطع به تمام تردیدهایی بود که در مورد پایداری و قابلیت اطمینان این پرتابگر وجود داشت.

دومین پرتاب موفق «قاصد» نشان داد که:

فناوری به بلوغ رسیده است: تکرار یک موفقیت پیچیده در عرصه فضا، اتفاقی نیست. این امر ثابت کرد که فرآیندهای طراحی، ساخت، مونتاژ و عملیات پرتاب در مجموعه نیروی هوافضای سپاه به یک بلوغ و استاندارد قابل اتکا دست یافته است.

قابلیت اطمینان اثبات شده است: با ثبت دومین موفقیت پیاپی، «قاصد» خود را به عنوان یک پرتابگر قابل اعتماد برای قرار دادن ماهواره‌های سبک در مدار نزدیک زمین (LEO) تثبیت کرد. این قابلیت اطمینان، زیربنای اصلی برای برنامه‌ریزی مأموریت‌های فضایی آینده است.

زیرساخت‌ها توسعه یافته است: انجام موفقیت‌آمیز پرتاب دوم به معنای توسعه و بهینه‌سازی سکوهای پرتاب، ایستگاه‌های زمینی دریافت و کنترل داده و کلیه زنجیره تأمین و پشتیبانی برنامه بود.

ماهواره «نور-۲» یک ماهواره سنجشی و شناسایی بود که وظیفه جمع‌آوری اطلاعات و تصویربرداری برای رفع نیازمندی‌های دفاعی و اطلاعاتی نیروهای مسلح را بر عهده داشت. قرارگیری موفق آن در مدار، عمق استراتژیک و توانایی نظارتی ایران را به شکل معناداری افزایش داد.

گامی بلندتر به سوی آینده، نور-۳ و افق‌های جدید

در پنجم مهرماه ۱۴۰۲، نیروی هوافضای سپاه بار دیگر جهانیان را با توانمندی خود شگفت‌زده کرد. ماهواره‌بر «قاصد» در سومین مأموریت فضایی خود، ماهواره تصویربرداری «نور-۳» را با دقت کامل در مدار ۴۵۰ کیلومتری زمین تزریق کرد. این پرتاب نیز مانند دو مأموریت قبلی با موفقیت صددرصدی همراه بود و کارنامه درخشان این پرتابگر ایرانی را پربارتر از همیشه ساخت.

موفقیت در پرتاب «نور-۳» که از نظر عملکرد و قابلیت‌های تصویربرداری، نمونه‌ای پیشرفته‌تر از نسل‌های قبلی خود بود، چندین پیام مهم را در بر داشت:

استمرار و پویایی برنامه فضایی: ثبت سه پرتاب موفق در یک بازه زمانی معقول، نشان‌دهنده وجود یک برنامه منسجم، پویا و رو به رشد است که با اراده‌ای پولادین به سوی اهداف بلندمدت خود حرکت می‌کند.

پایه‌گذاری برای پرتابگرهای سنگین‌تر: تجربیات ارزشمند و فناوری‌های اثبات‌شده در پروژه «قاصد»، به بستری مستحکم برای توسعه نسل بعدی ماهواره‌برهای سپاه، یعنی سری «قائم»، تبدیل شده است. «قائم-۱۰۰» که خود اولین پرتاب زیرمداری موفق را تجربه کرده، قادر است ماهواره‌های سنگین‌تری را در مدارهای بالاتر قرار دهد و این مهم، بدون موفقیت‌های پی‌درپی «قاصد» ممکن نبود.

دستیابی به چرخه کامل فناوری فضایی: از طراحی و ساخت ماهواره تا توسعه پرتابگر و اجرای عملیات پرتاب و کنترل ماهواره در مدار، ایران اکنون به چرخه کامل فناوری فضایی دست یافته است. این استقلال کامل، یک سرمایه راهبردی و تضمین‌کننده آینده درخشان کشور در این حوزه است.

«قاصد»، پیام‌آور اقتدار وافتخار ساخت ایران

کارنامه ماهواره‌بر «قاصد» بسیار فراتر از سه پرتاب موفق است؛ این کارنامه، داستان اراده، تخصص و ایمانی است که در دل تحریم‌ها جوانه زد و به درختی تنومند تبدیل شد. «قاصد» نشان داد که جوانان نخبه و دانشمندان متعهد ایرانی، هرگاه به توانایی‌های خود تکیه کنند، قادر به فتح پیچیده‌ترین قله‌های علم و فناوری هستند.

این پرتابگر بومی، امروز به عنوان یک سکوی پرتاب قابل اعتماد، ستون فقرات برنامه فضایی نظامی ایران را تشکیل می‌دهد و با هر مأموریت موفق، گامی بلند در جهت تأمین امنیت پایدار، افزایش عمق راهبردی و تثبیت جایگاه ایران به عنوان یک قدرت نوظهور فضایی برمی‌دارد. «قاصد»، پیام‌آور اقتداری است که از زمین برخاست و در آسمان، امید و خودباوری را برای ملت بزرگ ایران به ارمغان آورد.