صنعت پتروشیمی جهان در شوک جنگ با ایران

 به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو به نقل از رویترز؛ اختلال در جریان نفت و محصولات پتروشیمی از طریق تنگه هرمز به دنبال آغاز جنگ ایران، عرضه مواد شیمیایی در جهان را محدود کرده و قیمت پلاستیک و پلیمر را که در محصولاتی از قطعات خودرو گرفته تا اسباب‌بازی استفاده می‌شود، به بالاترین سطح در حدود چهار سال گذشته رسانده است.

افزایش هزینه‌ها با تداوم تنش‌ها

بر اساس داده‌های رابوبانک، سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار محصولات پتروشیمی از تنگه هرمز عبور می‌کند که این امر نشان می‌دهد ادامه اختلال در این جریان، تولیدکنندگان را وادار خواهد کرد تا هزینه‌های بالاتر را به مصرف‌کنندگان منتقل کنند. جوئل مورالس از شرکت تحلیلی Chemical Market Analytics توسط اوپیس گفت: «هرشرکت یا کشوری که از خاورمیانه واردات دارد، که تا البته تمام کشور‌های دنیا درگیر خاورمیانه هستند؛ یک تأمین‌کننده بزرگ را از دست داده است و اکنون برای یافتن جایگزین با قیمت‌های فوق‌العاده بالاتر با مشکل مواجه است.» عربستان سعودی که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۰ درصد از صادرات پلی‌اتیلن جهان را به خود اختصاص داد و تقریباً همه مناطق به جز آمریکای شمالی که دومین منطقه بزرگ صادرکننده است، محموله ارسال می‌کند.

کاهش ۵۰ درصدی عرضه پلی اتیلن

قیمت پلاستیک‌هایی مانند پلی‌اتیلن (PE) و پلی‌پروپیلن (PP) از زمان آغاز مناقشه خاورمیانه، همراه با افزایش هزینه نفت خام و خوراک، جهش کرده است. جیم فیترلینگ، مدیرعامل شرکت داو، گفت: «وضعیت لجستیک جهانی نامشخص شده است، به‌طوری که تا ۵۰ درصد از عرضه پلی‌اتیلن پس از وقایع خاورمیانه یا از مدار خارج شده، یا محدود است و یا تحت تأثیر قرار گرفته است.»

قیمت پلی‌اتیلن در بورس کالای دالیان از اواخر فوریه ۲۰۲۶ که مناقشه خاورمیانه آغاز شد، نزدیک به ۳۷ درصد افزایش یافته است. قیمت پلی‌پروپیلن در بورس کالای دالیان از اواخر فوریه ۲۰۲۶ پس از آغاز مناقشه خاورمیانه، بیش از ۳۸ درصد افزایش داشته است.

صنعت پتروشیمی را تحت تأثیر شوک خوراک قرار دارد

تحلیلگران گفتند بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند نزدیک به ۱.۲ میلیون بشکه در روز از جریان صادرات نفتای جهانی را مختل کند و در نتیجه محدودیت خوراک برای تولید محصولات پتروشیمی را تشدید کند؛ بر اساس داده‌های LSEG، جنگ حاشیه سود پالایش نفتا در آسیا را نسبت به نفت برنت از حدود ۱۰۸ دلار در هر تن پیش از درگیری به بیش از ۴۰۰ دلار در هر تن رسانده است.

ماکسیم سونین، مدیر اجرایی انرژی در مرکز سوخت‌های آینده و ابتکار هیدروژن دانشگاه استنفورد، گفت: افزایش قیمت‌ها نشان‌دهنده رشد «حق بیمه ریسک» است و آسیا با توجه به وابستگی شدید خود به نفتا به عنوان یک خوراک کلیدی پتروشیمی در تولید پلاستیک، به ویژه آسیب‌پذیر است.

بر اساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، جنگ در ایران اقتصاد جهانی را از مسیر رشد خارج کرده است؛ ژاپن، کره جنوبی و هند در میان سایر کشور‌ها به دلیل وابستگی به نفت خام و مواد اولیه پتروشیمی وارداتی، بیشترین آسیب را دیده‌اند.

آسیا و اروپا تحت فشار شدید

تولیدکنندگان پلاستیک در آسیا و اروپا که به شدت به خوراک‌های وارداتی و عرضه از خاورمیانه وابسته هستند، با افزایش هزینه‌های مواد اولیه و کاهش حاشیه سود مواجه هستند؛ شرکت لیوندلباسل اعلام کرد اروپا تحت فشار افزایش هزینه‌های خوراک و واردات قرار گرفته است، در حالی که افزایش شدید قیمت نفتا باعث ایجاد ناهماهنگی با قیمت‌های قراردادی شده و تولیدکنندگان را در انتقال هزینه‌ها به مشتریان با مشکل مواجه کرده است.

مصرف‌کنندگان هزینه را پرداخت می‌کنند

تولیدکنندگان مواد شیمیایی آمریکا هزینه‌های بالاتر را به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کنند. شرکت سلانیز قیمت‌های خود را در سراسر خطوط تولید مواد مهندسی و استیل افزایش داده است، در حالی که شرکت داو افزایش قیمت پلی‌اتیلن را در ماه مارس و آوریل برنامه‌ریزی کرده است.

شرکت‌های اروپایی مجبور به افزایش قیمت شدند

شرکت‌های اروپایی مانند باسف و واکر شیمی نیز برای جبران هزینه‌های بالاتر مواد اولیه و حمل و نقل، قیمت‌ها را افزایش می‌دهند؛ شرکت لانکسس آلمان فراتر رفته و قیمت مواد ضدحریق و سایر افزودنی‌های ویژه را تا ۳۵ درصد و برای نرم‌کننده‌ها تا ۵۰ درصد افزایش داده و دلیل آن را فشار‌های هزینه‌ای مداوم عنوان کرده است؛ بزرگترین شرکت آب معدنی هند، بیسلری، قیمت‌ها را ۱۱ درصد افزایش داده است که با توجه به دسترسی نابرابر به آب آشامیدنی سالم در این کشور، فشار را بر مشتریان وارد می‌کند.

افزایش هزینه‌های مواد اولیه برای تولیدکنندگان پتروشیمی می‌تواند بر تقاضا برای کالا‌های غیرضروری نیز تأثیر بگذارد و فشار‌های تورمی گسترده‌تر را تشدید کند.