نوجوانان به چه چیزی تعلق دارند؟ / آماری از احیای دین‌داری در نوجوانان از کلیسا تا معابد شنیتو

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، برخلاف کلیشه رایج رسانه‌ای که نسل زد را نسلی «بی‌تعلق» و خودمحور معرفی می‌کند، داده‌های تازه نشان می‌دهند این نسل بیش از آنچه تصور شود به خانواده، دین و معناگرایی توجه دارد. نتایج پیمایش جهانی «وارگ» و پژوهش‌های دانشگاهی از آمریکا تا آسیای شرق، تصویر متفاوتی ارائه می‌دهند: نسلی که پس از همه‌گیری کووید‑۱۹، تنهایی و عدم تعلق را با بازگشت به آئین‌های سنتی و دین‌داری پاسخ می‌دهد.

 خانواده؛ نخستین پایگاه تعلق

برخلاف باور عمومی، ۸۹ درصد از جوانان جهان ارزش‌های خود را کم‌یا‌بیش از پدر و مادر الگو می‌گیرند. دوستان (۷۸ درصد) و معلمان (۷۰ درصد) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همچنین ۶۷ درصد روابط نزدیک و خوبی با والدین خود دارند. این داده‌ها نشان می‌دهد که خانواده همچنان مهم‌ترین مرجع هویتی برای نسل زد است.

بازگشت به دین؛ نه یک مد، که یک نیاز وجودی

پژوهش‌های پس از کرونا نشان از افزایش چشمگیر گرایش‌های دینی در میان جوانان دارد:

· چین: تحلیل داده‌های شرکت «کونار» حکایت از افزایش بازدید جوانان از معابد و اماکن مذهبی پس از پاندمی دارد.
· ژاپن و تایلند: تحقیق «یون‌کیونگ آنویونگ» از دانشگاه مینه‌سوتا نشان می‌دهد جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال در ژاپن به معابد شینتو و فستیوال‌های مذهبی، و در تایلند به مراقبه‌های بودایی روی آورده‌اند. این تغییر نه یک مد گذرا، بلکه پاسخی به احساس فراگیر تنهایی، افسردگی و بی‌تعلقی پس از کرونا ارزیابی می‌شود.
· هندوستان: بر اساس پیمایش مرکز پیو (۲۰۲۱)، ۹۴ درصد از جوانان هندی خود را دین‌دار می‌دانند و هویت دینی را در ازدواج، سکونت و هویت شخصی تعیین‌کننده می‌شمارند. همچنین گسترش «اینفلوئنسرهای دینی» و مبلغان آنلاین، هند را به الگویی برای جهان تبدیل کرده است.

تفاوت‌های جنسیتی و ملی در احیای دین

در انگلستان، گرایش جوانان به کلیسای کاتولیک با مسئله مهاجرت پیوند خورده است.
در آمریکا و استرالیا، الگوی احیای دین عمیقاً جنسیتی است: پسران جوان بیش از دختران و بیش از هر نسل پیشین از مردان به دین روی می‌آورند. «رایان برگ»، پژوهشگر داده‌های دینی آمریکا، علت این پدیده را احساس «تعلق‌نداشتن به هیچ جمعی» در پسران نسل زد می‌داند که آنها را به جستجوی معنا و تعلق از طریق دین سوق می‌دهد.

گرچه نگرانی از روی‌آوری نسل زد به ناسیونالیسم افراطی وجود دارد، پیمایش وارگ نشان می‌دهد که در ۱۴ کشور از ۲۰ کشور جهان، جوانان طرفدار فراهم شدن امکانات برای زندگی و کار قانونی مهاجران هستند. بیش از نیمی (۶۰ درصد) کشور خود را جای خوبی برای زندگی می‌دانند. به جز جوانان کره جنوبی، بقیه در شرایط برابر مهاجرپذیری را ترجیح می‌دهند.

نسل زد نسلی متناقض اما معناگرا

نسل زد نه یک «اختراع ترسناک» تازه، بلکه آینه تمام‌نمای قوت‌ها و ضعف‌های جامعه معاصر است. او در عین اتکا به خانواده و فناوری، از تنهایی پساکرونا به سوی دین، هویت و تعلق جمعی حرکت می‌کند. آنچه رسانه‌ها «بی‌تعلقی» می‌نامند، در واقع تغییری در جهت و شکل تعلق‌خواهی است؛ نه پایان آن.