خطر چرخه جدید تورمی در اثر گرانی انرژی/ جهش دوباره قیمت نفت و سناریوهای احتمالی ۲۰۲۶
به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ بر اساس گزارشهای بینالمللی از جمله چشمانداز بازارهای کالایی بانک جهانی (World Bank Commodity Markets Outlook) و تحلیلهای صندوق بینالمللی پول (IMF)، اقتصاددانان نسبت به افزایش قابل توجه قیمت انرژی در سال ۲۰۲۶ هشدار دادهاند.
طبق این ارزیابیها، در سناریوی پایه و مدیریت شده، قیمت جهانی انرژی ممکن است حدود ۲۴ درصد افزایش پیدا کند؛ افزایشی که عمدتاً ناشی از اختلال در عرضه نفت و گاز به دلیل جنگ در خاورمیانه و تنشها در مسیرهای کلیدی مانند تنگه هرمز است. این رقم بیشتر به عنوان یک برآورد «سناریوی میانه» در نظر گرفته میشود، نه یک پیشبینی قطعی از سوی IMF بهتنهایی.
اقتصاددانان تأکید میکنند که عامل اصلی این افزایش احتمالی، ادامه تنشها در جنگ منطقهای و شوک عرضه انرژی است نه رشد تقاضا. به گفته تحلیلهای IMF، جنگ موجب کاهش یا نااطمینانی در عرضه نفت و گاز شده و همین موضوع بهصورت زنجیرهای باعث افزایش قیمتها در بازارهای جهانی انرژی، حملونقل و حتی کالاهای مرتبط مانند کود شیمیایی شده است. این وضعیت بهطور مستقیم میتواند منجر به افزایش تورم جهانی و فشار بر رشد اقتصادی شود.
بانک جهانی در گزارش خود دو سناریو اصلی را مطرح کرده است:
در سناریوی پایه و مدیریت شده، فرض بر این است که جنگ کوتاهمدت بوده و اختلال در عرضه کنترل میشود. در این حالت، قیمت انرژی حدود ۲۴ درصد افزایش یافته و اقتصاد جهانی با کندی رشد مواجه میشود، اما وارد رکود شدید نمیگردد.
در سناریوی بدبینانه، اگر جنگ طولانی شود یا زیرساختهای نفتی آسیب ببینند، قیمت نفت میتواند به سطوح بسیار بالاتر از قیمتهای فعلی برسد. در چنین شرایطی، اقتصادهای در حال توسعه بیشترین آسیب را خواهند دید و فشار تورمی بهطور قابل توجهی افزایش مییابد.
صندوق بینالمللی پول علاوه بر اثرات کوتاهمدت، نسبت به یک خطر ساختاریتر نیز هشدار داده است: شکلگیری تورم انتظاری پایدار.
به این معنا که اگر مردم و کسبوکارها انتظار افزایش مداوم قیمتها را داشته باشند، این انتظار خود میتواند باعث افزایش دستمزدها، بالا رفتن دوباره قیمتها و ایجاد یک چرخه تورمی شود.
بر اساس ارزیابیهای IMF، در صورت تداوم این روند، رشد اقتصادی جهانی میتواند از حدود ۳.۱ درصد به حدود ۲.۵ درصد یا حتی کمتر کاهش یابد.
کارشناسان بازار انرژی نیز معتقدند حتی در صورت پایان جنگ، قیمتها ممکن است به سرعت به سطح قبلی بازنگردد. دلیل این موضوع افزایش ریسک ژئوپولیتیک و ایجاد نوعی ریسک امنیتی در بازار نفت است.
همچنین بسیاری از کشورها در چنین شرایطی به سمت ذخیرهسازی بیشتر نفت حرکت میکنند که خود میتواند فشار تقاضای اضافی در بازار ایجاد کند.