چگونه پهپادهای حزبالله معادلات امنیتی رژیم صهیونیستی را برهم ریختند؟
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری دانشجو؛ در آسمان جنوب لبنان، جنگ دیگر شبیه گذشته نیست. صدای انفجار توپخانه، غرش جنگندهها و پیشروی تانکها هنوز وجود دارد، اما آنچه این روزها بیش از هر چیز سربازان اسرائیلی را دچار اضطراب کرده، جسمهای کوچک و کمصدایی هستند که ناگهان از دل آسمان ظاهر میشوند؛ پهپادهایی که به گفته تحلیلگران اسرائیلی، دیگر صرفاً ابزار حمله نیستند، بلکه به «شکارچی» تبدیل شدهاند.
تصاویر تازهای که حزبالله لبنان در هفتههای اخیر منتشر کرده، فضای رسانهای و امنیتی اسرائیل را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. در این ویدیوها، پهپادهای انفجاری نهتنها مواضع نظامی را هدف میگیرند، بلکه سربازان را تا درون سنگرها و ساختمانهای استقرار تعقیب میکنند؛ صحنههایی که برای بسیاری از اسرائیلیها یادآور نوعی فروپاشی در بازدارندگی ارتش این رژیم است.
رسانههای اسرائیلی این وضعیت را «کابوس جدید شمال» توصیف میکنند؛ کابوسی که در آن سربازان حتی در پشت خاکریزها و داخل پایگاههای مستحکم نیز احساس امنیت ندارند.
پهپادهایی که «انتخاب» میکنند
در سالهای گذشته، حملات پهپادی عمدتاً بر پایه شلیک انبوه و اصابت احتمالی تعریف میشد؛ اما اکنون تصاویر منتشرشده نشان میدهد که اپراتورهای حزبالله به مرحلهای تازه رسیدهاند: انتخاب دقیق هدف.
یکی از ویدیوهایی که بیش از همه در اسرائیل بازتاب داشت، مربوط به حملهای در منطقه «البیاضه» در جنوب لبنان بود. در این تصاویر، پهپاد انفجاری بهآرامی در میان خودروهای نظامی حرکت میکند. هیچ عجلهای در کار نیست. پهپاد مسیر خود را تغییر میدهد، محیط را بررسی میکند و سپس بهسمت ساختمانی میرود که گروهی از سربازان اسرائیلی برای پناه گرفتن به آن فرار کردهاند.
در لحظهای که نظامیان تلاش میکنند وارد ساختمان شوند، پهپاد خود را به ورودی میرساند و منفجر میشود؛ درست جایی که چند سرباز هنوز موفق به ورود نشدهاند.
این ویدیو بهسرعت در شبکههای اجتماعی اسرائیل منتشر شد و موجی از نگرانی به راه انداخت. بسیاری از کاربران نوشتند که آنچه دیدهاند، بیشتر شبیه «تعقیب انسانی» بوده تا یک حمله نظامی معمول.
دو روز بعد، ویدیوی دیگری منتشر شد؛ این بار هدف، یک تانک مرکاوا در موضعی نظامی مقابل «علما الشعب» بود. پهپاد با دقت بالا بهسمت تانک حرکت میکند و درست در لحظه نزدیک شدن، سربازی از داخل تانک بیرون میپرد و فرار میکند؛ گویی میداند فرصتی برای مقابله باقی نمانده است.
«آنها عجله ندارند»
ایتان لیونز، روزنامهنگار آمریکایی که تحولات جنگ لبنان را دنبال میکند، پس از مشاهده این تصاویر نوشت:
«اپراتورهای پهپاد حزبالله دیگر عجلهای ندارند. آنها ابتدا محیط را بررسی میکنند، سپس هدف را انتخاب میکنند. این موضوع برای ارتش اسرائیل خبر بسیار بدی است.»
این جمله در رسانههای عبری بازنشر گستردهای داشت، زیرا دقیقاً به نقطه نگرانی ارتش رژیم اسرائیل اشاره میکرد: تحول تاکتیکی در جنگ پهپادی.
به باور کارشناسان نظامی، تفاوت اصلی در این است که پهپادها اکنون صرفاً برای انفجار طراحی نشدهاند، بلکه بخشی از یک فرآیند شکار محسوب میشوند؛ فرآیندی که شامل شناسایی، تعقیب، انتخاب هدف و سپس حمله دقیق است.
ارتشی که غافلگیر شد
گزارشهای رسانههای اسرائیلی نشان میدهد که ارتش این رژیم هنوز نتوانسته پاسخ مؤثری برای این تهدید پیدا کند.
روزنامه «یدیعوت آحرونوت» گزارش داده که از زمان ازسرگیری درگیریها در لبنان، بیش از ۱۰۰ نظامی اسرائیلی بر اثر حملات پهپادی زخمی شدهاند. بخشی از این تلفات به حملات مستقیم مربوط است و بخشی دیگر به تاکتیک تازهای که حزبالله به کار گرفته؛ تاکتیکی که در محافل نظامی اسرائیل «حمله دوم» نام گرفته است.
در این روش، ابتدا یک حمله محدود یا انفجار اولیه رخ میدهد و پس از تجمع نیروهای امدادی یا انتقال مجروحان، پهپاد دوم وارد عمل میشود و نیروهای نجات را هدف قرار میدهد.
این تاکتیک پیشتر در برخی جنگهای منطقهای مشاهده شده بود، اما اکنون به شکلی سازمانیافته در جبهه لبنان به کار گرفته میشود.
ترس در میان سربازان صهیونیستی
آنچه نگرانی اسرائیل را تشدید کرده، فقط میزان تلفات نیست؛ بلکه احساس ناتوانی در برابر این تهدید است.
یکی از نیروهای ذخیره ارتش اسرائیل در گفتوگو با رسانههای عبری گفته است:
«پهپادهای قبلی صدای زیادی داشتند و میشد زودتر آنها را تشخیص داد، اما حالا تقریباً بیصدا هستند. وقتی متوجه حضورشان میشویم، دیگر خیلی دیر شده است.»
او همچنین توضیح داده که سامانهای به نام «الخنجر» برای رهگیری اهداف متحرک وجود دارد، اما تعداد این سامانهها بسیار محدود است و بسیاری از یگانها به آن دسترسی ندارند.
به گفته او، نیروهای مستقر در جنوب لبنان گاهی ناچارند برای محافظت از خود به راهکارهای ابتدایی متوسل شوند؛ از جمله استفاده از تورهای ماهیگیری برای کاهش شدت انفجار پهپادها.
سربازان صهیونیستی برای زنده ماندن کمک مالی جمع میکنند
یکی از جنجالیترین بخشهای گزارشهای اخیر، مربوط به اقدام برخی نظامیان اسرائیلی برای جمعآوری کمک مالی است.
براساس گزارش رسانههای عبری، تعدادی از سربازان و نیروهای ذخیره با انتشار لینکهای اینترنتی از مردم خواستهاند برای خرید تجهیزات حفاظتی، بهویژه تورهای ضدپهپاد، کمک مالی کنند.
این موضوع واکنشهای گستردهای در اسرائیل به همراه داشت. منتقدان دولت میگویند ارتشی که میلیاردها دلار بودجه نظامی دریافت میکند، اکنون سربازانش را در شرایطی قرار داده که برای تهیه ابتداییترین ابزار حفاظتی مجبور به درخواست کمک از شهروندان شدهاند.
یکی از سربازان در اظهاراتی تند گفته بود:
«ما نمیفهمیم چگونه ارتش میتواند موشک را خارج از جو رهگیری کند، اما در برابر پهپادهای ارزانقیمت ناتوان باشد.»
این جمله خیلی زود به تیتر رسانهها تبدیل شد و نشانهای از بحران اعتماد در میان نیروهای نظامی تلقی شد.
فناوریای که قابل اخلال نیست
در مرکز نگرانیهای ارتش اسرائیل، فناوری تازهای قرار دارد که حزبالله بهطور گسترده از آن استفاده میکند: پهپادهای هدایتشونده با فیبر نوری.
برخلاف پهپادهای متعارف که از امواج رادیویی استفاده میکنند و امکان ایجاد اختلال روی آنها وجود دارد، این پهپادها از کابل فیبر نوری برای انتقال داده بهره میبرند؛ موضوعی که عملاً جنگ الکترونیک را بیاثر میکند.
وبسایت اسرائیلی «ماکو» گزارش داده که حدود ۹۰ درصد پهپادهای استفادهشده در هفتههای اخیر از این فناوری بهره میبرند.
به گفته تحلیلگران نظامی، این مسئله ارتش اسرائیل را در برابر یک معضل جدی قرار داده است؛ زیرا بخش مهمی از سامانههای دفاعی این رژیم بر پایه ایجاد اختلال الکترونیکی طراحی شدهاند.
«شکارچیان غیور» حزبالله چه کسانی هستند؟
نهادهای امنیتی اسرائیل معتقدند حزبالله حدود ۱۰۰ نیروی متخصص در اختیار دارد که مسئول هدایت این پهپادها هستند.
در گزارشهای عبری از این افراد با عنوان «شکارچیان» یاد میشود؛ نیروهایی که در گروههای کوچک و پراکنده فعالیت میکنند و معمولاً در مناطق باز یا محیطهای غیرقابل پیشبینی مستقر میشوند.
برآوردها نشان میدهد این تیمها آموزشهای پیشرفتهای در زمینه هدایت پهپاد، شناسایی اهداف و عملیات لحظهای دیدهاند.
یکی از فرماندهان میدانی ارتش اسرائیل اعتراف کرده که بزرگترین مشکل، زمان واکنش است. به گفته او، در بسیاری موارد سربازان زمانی متوجه حضور پهپاد میشوند که دیگر فرصت مؤثری برای مقابله وجود ندارد.
تحلیلگران نظامی میگویند آنچه اکنون در جنوب لبنان جریان دارد، نوعی نبرد برای تسلط بر «آسمان نزدیک زمین» است.
در جنگهای سنتی، برتری هوایی معمولاً به جنگندهها و سامانههای پدافندی مربوط میشد، اما اکنون پهپادهای کوچک و ارزانقیمت معادله را تغییر دادهاند.
این پهپادها میتوانند در ارتفاع بسیار پایین حرکت کنند، از دید رادارها پنهان بمانند و با هزینهای اندک خسارت سنگینی وارد کنند.
در مقابل، رهگیری آنها نیازمند سامانههای پیچیده و پرهزینه است؛ مسئلهای که باعث شده حتی ارتشهای پیشرفته نیز در برابرشان آسیبپذیر شوند.
فروپاشی «امنیت شمال اراضی اشغالی»
همزمان با افزایش حملات، انتقادها در اسرائیل نیز شدت گرفته است.
یوآف گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، در واکنشی تند اعلام کرد:«جسارت حزبالله حد و مرزی ندارد و این نتیجه ضعف دولت اسرائیل است.»
او خواستار حملات گستردهتر علیه لبنان شد و تأکید کرد که نباید اجازه داد وضعیت فعلی ادامه پیدا کند.
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، نیز وضعیت موجود را نشانه شکست دولت دانست و گفت شمال اسرائیل عملاً امنیت خود را از دست داده است.
به گفته او، پس از بیش از دو سال جنگ، هنوز ساکنان شمال اسرائیل ناچارند با آژیر خطر، پناهگاه و حملات پهپادی زندگی کنند؛ وضعیتی که نشان میدهد شعارهای «پیروزی کامل» با واقعیت میدان فاصله زیادی دارد.
آویگدور لیبرمن، وزیر جنگ پیشین و رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، نیز دولت را متهم کرده که شمال اسرائیل و نیروهای مستقر در مرز لبنان را رها کرده است.
او گفت:
«نمیتوان در شرایطی زندگی کرد که هر روز زیر تهدید پهپادها باشیم.»
معادلهای که تغییر کرده است
واقعیت این است که جنگ جنوب لبنان وارد مرحله تازهای شده؛ مرحلهای که در آن فناوریهای ارزان اما هوشمند، ارتشهای کلاسیک را با چالشهای بیسابقه روبهرو کردهاند.
آنچه امروز بیش از هر چیز اسرائیل را نگران کرده، فقط تعداد پهپادها نیست؛ بلکه دقت، آرامش و شیوه عملکردی است که بهنظر میرسد میدان نبرد را بهخوبی میشناسند و با حوصله اهدافشان را انتخاب میکنند.