از فداکاری در دشت کربلا تا سیزدهم محرم؛ حماسه‌ای که زنان بنی‌اسد آفریدند+فیلم

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، پس از شهادت جانسوز امام حسین (ع) و یاران با‌وفایش در روز عاشورای سال ۶۱ هجری قمری، دشت کربلا شاهد صحنه‌ای دیگر از ایثار و انسانیت بود. در حالی که اجساد مطهر شهدا برای سه روز بر زمین مانده بود، این زنان قبیله‌ی بنی‌اسد بودند که با غیرتی وصف‌ناپذیر، پیش‌گام دفن پیکر‌های پاک شهدا شدند و نام خود را برای همیشه در تاریخ شیعه جاودانه ساختند.

پیشینه‌ای از قبیله‌ی بنی‌اسد

بنی‌اسد از قبایل بزرگ عرب عدنانی و از فرزندان اسد بن خزیمه هستند که در سال ۱۹ هجری از حجاز به عراق کوچ کرده و در کوفه و منطقه‌ی «غاضریه» در نزدیکی کربلا ساکن شدند. این قبیله در واقعه‌ی عاشورا به سه دسته موافق، مخالف و بی‌طرف تقسیم شدند؛ از میان موافقان می‌توان به چهره‌های شاخصی، چون حبیب بن مظاهر و مسلم بن عوسجه اشاره کرد که از یاران با‌وفای امام حسین (ع) بودند و در رکاب ایشان به شهادت رسیدند.

نقش بی‌بدیل زنان در دفن شهدا

پس از آنکه سپاه عمر سعد کربلا را ترک کرد، زنان قبیله‌ی بنی‌اسد که در نخلستان‌های نزدیک کربلا ساکن بودند، با چشمانی اشک‌بار با پیکر‌های بی‌سر و قطعه‌قطعه‌ی شهدا مواجه شدند. این صحنه‌ی دلخراش چنان بر روح و جان این زنان تأثیر گذاشت که بی‌درنگ به سوی روستا بازگشتند تا مردان قبیله را برای دفن پیکر‌های مطهر شهدا خبر کنند.

روایت‌های تاریخی حاکی از آن است که این زنان برای جلب رضایت همسران خود، مهریه‌های خود را بخشیدند تا بتوانند زمینه‌ساز این اقدام شوند. آنان با بیل و کلنگ به دست، راهی میدان جنگ شدند و با کمک بوریا‌هایی از جنس نی و حصیر، پیکر‌های مطهر شهدا را جمع‌آوری و به خاک سپردند. مردان بنی‌اسد نیز با دیدن این ایثارگری بی‌سابقه، به وجدان آمده و به یاری زنان شتافتند.

سنت ماندگار؛ عزاداری نمادین در سیزدهم محرم

با گذشت بیش از ۱۳۸۶ سال از آن واقعه، زنان پیش‌گام قبیله‌ی بنی‌اسد هر ساله در روز سیزدهم محرم، طی مراسمی نمادین و باشکوه، یاد و خاطره‌ی دفن پیکر‌های شهدای کربلا را زنده نگه می‌دارند. این آیین که به «عزاداری زنان بنی‌اسد» شهرت یافته، امروزه به یکی از رسوم دیرینه و پرشور شیعیان در کربلای معلی تبدیل شده است.

در این مراسم، زنان قبیله‌ی بنی‌اسد با سبد‌های حصیری که نماد همان بوریا و کفن شهداست، و با چادر‌هایی که به نشانه‌ی خاک و گل‌آمیخته شده، در جلو دسته‌های عزاداری حرکت می‌کنند. آنان با چهره‌هایی غم‌زده و لباس‌های سیاه، در حرم مطهر امام حسین (ع) حاضر شده و با نوحه‌سرایی و سینه‌زنی، ارادت خود را به سرور و سالار شهیدان به نمایش می‌گذارند.

حرمی که یک روز در اختیار زنان قرار می‌گیرد

از نکات منحصر‌به‌فرد این آیین، آن است که در روز سیزدهم محرم، حرم مطهر امام حسین (ع) حتی قسمت مردانه‌ی آن به زنان اختصاص می‌یابد؛ زنانی که در تاریخ با بخشیدن مهریه‌های خود، افتخار دفن پیکر‌های قطعه‌قطعه‌ی شهدای کربلا را پیدا کردند. این اقدام، نشانگر جایگاه والای زن در فرهنگ عاشورایی و پاسداشت فداکاری‌های آنان در طول تاریخ است.

امروزه این آیین سنتی علاوه بر کربلا، در شهر‌های مختلف از جمله تهران نیز برگزار می‌شود و کاروان‌های عزاداری طایفه‌ی بنی‌اسد با اجرای تعزیه و تشییع نمادین پیکر‌های شهدا، این میراث گران‌بهای تاریخی را زنده نگه می‌دارند.

کلام آخر

فداکاری و ایثارگری زنان بنی‌اسد در دفن پیکر‌های مطهر شهدای کربلا، نه تنها اوج انسانیت و وفاداری به خاندان نبوت را به تصویر می‌کشد، بلکه الگویی ماندگار از نقش تأثیرگذار زنان در حماسه‌ی عاشورا ارائه می‌دهد. امروز نیز آیین عزاداری این قبیله، پلی‌است میان گذشته و حال که هر ساله بر شکوه و عظمت مکتب حسینی می‌افزاید و پیام «هیهات منا الذله» را تا ابد زنده نگه می‌دارد.