نفت ۱۰۱ دلاری در سایه پیمانشکنی؛ این فقط آغاز ماجراست
به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، پیش از اوجگیری درگیریها، محسن قمصری، مدیر اسبق امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران، در ویژهبرنامه اقتصادی برآیند در تلویزیون اینترنتی خبرگزاری دانشجو تاکید کرده بود که هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را بهسرعت به سطوح بالاتر از ۱۰۰ دلار برساند؛ هشدار او زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بازار پس از اعلام آتشبس، کاهش قیمت را تجربه کرد اما با نقض آتشبس، حمله به جنوب کشور، هدفگیری زیرساختهای نظامی و غیرنظامی و تداوم شهادت هموطنانمان، دوباره همان مسیر افزایشی را طی میکند. در همین چارچوب، محمد مخبر نیز در توییتی تصریح کرده که پیشروی فعلی قیمت نفت بیش از آنکه نتیجه رشد تولید باشد، ناشی از اختلال در فرآیند انتقال است؛ با این حال اگر بحران از حملونقل به تولید سرایت کند، پیامد آن برای بازار جهانی بسیار سنگینتر خواهد بود.
هشدار قدیمیای که دوباره واقعی شد
محسن قمصری در گفتوگو با دانشجو بهصراحت گفته بود: بسته به نوع تنش قیمت هر بشکه نفت از 4 دلار تا 40 دلار احتمال افزایش دارد و در صورت ادامه داشتن درگیریها در تنگه هرمز، قیمت نفت افزایش خواهد داشت.
اهمیت این هشدار امروز بیش از هر زمان دیگری روشن شده است. قمصری این ارزیابی را پیش از وقوع جنگ و پیش از آنکه بازارها وارد فاز التهاب فعلی شوند، مطرح کرده بود. پس از اعلام آتشبس، قیمتها برای مدتی با کاهش مواجه شد، زیرا بازار تصور میکرد ریسک اصلی تا حدی مهار شده است؛ اما با پیمانشکنی آمریکا و اقدامات تروریستیاش در جنوب کشور، آن ارزیابی دوباره به مرکز توجه بازگشته است. در واقع، آنچه امروز در بازار دیده میشود، تنها یک نوسان معمولی نیست؛ بلکه احیای سناریویی است که میگفت هرچه احتمال درگیری گستردهتر و نظامیتر در اطراف تنگه هرمز افزایش پیدا کند، بازار نفت نیز با شتاب بیشتری واکنش نشان خواهد داد. از این منظر، هشدار قمصری توصیف یک سازوکار پایدار در بازار انرژی بود؛ سازوکاری که یکبار پس از آتشبس بهطور موقت تضعیف شد، اما حالا بار دیگر خود را بهصورت عینی در قیمتها نشان داده است.
شوک اصلی هنوز فرا نرسیده است
محمد مخبر، مشاور و معاون رهبر انقلاب، در توییتی با تبیین شرایط فعلی نوشت: قیمتی که نفت تا این لحظه به ۱۰۰ دلار رسیده، نتیجهی اختلال در فرآیند انتقال آن است، نه نتیجهی افزایش تولید. نیروهای مسلح ما قطعا سطح چالش را یک پله بالاتر از سطح دشمن تعیین خواهند کرد. این گزاره به معنای تغییر پارادایم از تهدید مسیر به تهدید تاسیسات تولیدی است.
تحلیل این هشدار زمانی ابعاد واقعی خود را نشان میدهد که بدانیم کشورهای منطقه شامل عربستان، عراق، امارات، کویت و قطر، بخش اعظم عرضه انرژی جهان را تامین میکنند. این کشورها در مجموع بیش از ۲۵ میلیون بشکه در روز نفت خام و مقادیر عظیمی گاز و فرآورده پالایشی (بنزین و دیزل) تولید میکنند؛ به عنوان مثال، عربستان با ظرفیت تولید بیش از ۹ میلیون بشکه، عراق با بیش از ۴ میلیون بشکه، و امارات و کویت هرکدام با ظرفیتهای میلیونی، ستون فقرات انرژی جهان هستند. اگر تنشها از سطح حملونقل فراتر رفته و به میدانهای نفتی، پالایشگاههای عظیم (مانند الزور در کویت یا رویس در امارات) و زیرساختهای صادراتی سرایت کند، جهان با کمبود فیزیکی عرضه مواجه میشود. در چنین وضعیتی، با توجه به نزدیک شدن به تعطیلی بازارهای جهانی در ۴۸ ساعت آینده، هرگونه اقدام متقابل که تولید این کشورها را به چالش بکشد، میتواند موجی از تورم افسارگسیخته را در بازارهای انرژی رقم بزند که عبور از نفت ۱۰۰ دلاری در برابر آن، تنها یک اتفاق کوچک خواهد بود.