از «فوتبال ۱۶۸» SNNTV تا قاب‌های موازی؛ کالبدشکافی نبرد رسانه‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، جام جهانی ۲۰۲۶ با میزبانی مشترک سه کشور و حضور ۴۸ تیم، متفاوت‌ترین دوره این مسابقات در تاریخ بود. برای مخاطبان ایرانی، این رویداد تنها در مستطیل سبز خلاصه نشد؛ بلکه تنش‌های سیاسی، مشکلات صدور روادید و در نهایت بازی‌های غیرتمندانه تیم ملی، اتمسفر ویژه‌ای به جامعه بخشید.

در این اتمسفر داغ، رسانه‌ها با استراتژی‌های کاملاً متفاوتی پا به میدان گذاشتند. از یک سو شبکه‌های سه و ورزش با ویژه‌برنامه‌های رسمی سعی در مدیریت بهینه پوشش زنده داشتند و از سوی دیگر، پلتفرم‌های اینترنتی مسیرهای متفاوتی را—از سرگرمی محض و تحلیل فنی تا حواشی فرامتنی—انتخاب کردند. در این میان، ظهور یک مجله خبری مستقل از سوی یک خبرگزاری رسمی، معادلات سنتی برنامه‌سازی فوتبالی را تغییر داد.

فوتبال ۱۶۸؛ پدیده خبرگزاری دانشجو در مدار استقلال و تخصص

در ابتدای امر، باید به نقطه عطف برنامه‌سازی اینترنتی در این دوره، یعنی برنامه اختصاصی خبرگزاری دانشجو (SNNTV) با نام «فوتبال ۱۶۸» اشاره کرد. این برنامه با اجرای عمید صادقی پور و حاشیه‌نگاری‌های حسین مهرپور، کار خود را با حضور فیروز کریمی به عنوان مهمان ویژه و سرمربی سابق تیم های استقلال، پاس و راه آهن آغاز کرد. 

 «فوتبال ۱۶۸» SNNTV روی پای خودش ایستاد

 


رویکرد حمایتی و دغدغه‌مند: برنامه با موضعی جدی و حمایتی از تیم ملی آغاز شد و با نگاهی انسانی، قاب خود را به بچه‌های محروم «میناب» و زنده نگه داشتن امید در دل آنان پیوند زد.

استقلال رسانه‌ای و صدای مظلومین: «فوتبال ۱۶۸» تک‌سویه عمل نکرد. این برنامه تلاش کرد مواضعی کاملاً مستقل نسبت به سایر رسانه‌ها اتخاذ کند، به حواشی پیرامون تیم ملی پاسخ دهد و با داشتن موضعی آزاده نسبت به حوادث کشور، صدای مظلومین باشد.

فرمت مجله خبری به جای تاک‌شو: نگاه کلان به ساختار این برنامه نشان می‌دهد که طراحان آن به درستی درک کردند که در قالب یک خبرگزاری، مخاطب نیازمند اخبار به‌روز، سریع و جامع است؛ لذا به جای غرق شدن در فرمت‌های کلیشه‌ای کارشناسی، یک «مجله خبری زنده و پویا» از جام جهانی ارائه دادند.

تخصص‌گرایی رو به رشد و جریان‌سازی: هرچه مسابقات جلوتر رفت، اجرای صادقی و بخش‌های تحلیلی مهرپور تخصصی‌تر و کاربردی‌تر شد؛ به طوری که برنامه روی پای خود ایستاد، مسیر رشد را طی کرد و با ثبت بیش از 100 میلیون بازدید در شبکه‌های اجتماعی، جریان رسانه‌ای مخصوص به خود را خلق کرد.

شبکه ورزش و برنامه «۲۰۲۶»؛ امانتداری مالی و مدیریت هوشمند آرشیو

ویژه‌برنامه شبکه ورزش با عنوان «۲۰۲۶» به تهیه‌کنندگی پویا خسروی، رویکردی کاملاً اقتصادی و تحول‌خواهانه را در پیش گرفت. آنچه این برنامه را در فضای مجازی محبوب کرد، پرهیز از هزینه‌های نجومی بود. خسروی با تاکید بر اینکه «حاضر نیستم برای ۱۰ دقیقه حضور یک چهره خارجی، هزاران دلار از جیب مردم هزینه کنم»، موجی از رضایت را میان کاربران ایجاد کرد.

این برنامه با اجرای حمید محمدی و رسول مجیدی، و دعوت از مربیانی چون یحیی گل‌محمدی و مهدی رحمتی، تحلیلی بی‌حاشیه ارائه داد. همچنین استفاده خلاقانه از هوش مصنوعی برای شبیه‌سازی کاراکترهای بین‌المللی جهت جبران محدودیت‌های آرشیوی و اعزام گزارشگر به شهر مرزی «تیخوانا» در مکزیک، از نقاط قوت تکنو-رسانه‌ای این برنامه بود.

شبکه سه و «جام ۲۶»؛ پوشش همه‌جانبه ابعاد فرهنگی فوتبال

شبکه سه با برنامه «جام ۲۶» به تهیه‌کنندگی مهدی هاشمی و اجرای محمدحسین میثاقی و حافظ کاظم‌زاده، بار اصلی پخش زنده را به دوش کشید. پوشش گسترده ۱۰۴ مسابقه و هماهنگی کامل با شبکه ورزش برای جلوگیری از همپوشانی، رضایت مخاطبان را در پی داشت. این برنامه علاوه بر ابعاد فنی، در قالب آیتم‌های اختصاصی به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و تاریخی کشورهای حاضر در جام پرداخت و فرمتی فراتر از مستطیل سبز به خود گرفت.

هر چند در جاهایی برنامه تحت تأثیر از زد و خوردهای مجازی در فاصله های کوتاه از کار حرفه ای خود خارج می شد و ادبیاتی به کار برده شد که زیبنده رسانه ملی و نگاه مخاطبین در آن سطح نبود اما در مجموع نگاه ویژه به منافع ملی را نمی توان در جام 26 ندید.

پلتفرم‌های اینترنتی؛ تقابل صمیمیت «برجام» با حواشی «فوتبال ۳۶۰»

«برجام»؛ موفقیت در کوچه و بازار

این برنامه اینترنتی با اجرای جواد خیابانی و حضور پررنگ و خودمانی خداداد عزیزی، با سفر به شهرهای مختلف و ارتباط مستقیم با مردم، فضایی شاد و صمیمی ایجاد کرد. وایرال شدن ویدیوهای این برنامه و تقدیم ویژه آن به «جنوب عزیز»، بازخورد بسیار مثبتی از سوی نسل جوان داشت. اما درگیری های نمایشی خیابانی و خداداد عزیزی در برنامه آنقدر در ذوق می زد که مخاطبان و کارشناسان را به واکنشهای منفی رو به رو می کرد. 

«فوتبال ۳۶۰»؛ غرق در حواشی فرامتنی

برنامه عادل فردوسی‌پور که انتظار می‌رفت یک رسانه کاملاً تحلیلی و فوتبالی باشد، بر اساس نقد کاربران فضای مجازی، دستخوش بغض‌های پشت صحنه و کشمکش‌های فرامتنی شد. منتقدان معتقد بودند نمایش‌ها و حواشی غیرفوتبالی بر تحلیل‌های فنی غلبه کرد و برنامه از مسیر اصلی خود منحرف شد.

پارازیت‌های تبلیغاتی؛ ناکامی برنامه‌های ابوطالب و قیاسی

در بخش دیگری از رسانه‌های اینترنتی، برنامه‌هایی نظیر ساخته‌های ابوطالب و قیاسی قرار داشتند که با حمایت‌های کلفت اسپانسرها و بودجه‌های سنگین تبلیغاتی وارد گود شدند. اما بازخورد مخاطبان در فضای مجازی نشان داد که این برنامه‌ها به دلیل بی‌محتوایی و بی‌برنامگی، صرفاً به عنوان «پارازیت‌های جام جهانی ۲۰۲۶» عمل کردند که هدفی جز جذب بودجه اسپانسر نداشتند و نتوانستند هیچ ارزش افزوده تحلیلی یا سرگرمی برای مخاطب خلق کنند.

کاربران از بی‌محتوایی و بی‌برنامگی این دو برنامه به شدت انتقاد کرده و آن‌ها را «پارازیت‌های جام جهانی ۲۰۲۶» نامیده‌اند که نه ارزش تحلیلی دارند و نه سرگرم‌کننده هستند.

فضای مجازی پر بود از کامنت‌هایی که این برنامه‌ها را «هدر دادن وقت مخاطب» و «نمایشی صرفاً برای جذب اسپانسر» توصیف می‌کردند.

فرجام جام؛ بازتاب جهانی غیرت ایرانی در فضای مجازی

نمی‌توان از رسانه‌های جام جهانی گفت و به واکنش‌های بین‌المللی اشاره نکرد. پس از حذف دراماتیک ایران، صفحات رسانه‌های معتبری چون BR Football به پلتفرمی برای همدردی جهانی تبدیل شد. کاربران بسیاری از کشورهای مختلف (مانند مصر و کشورهای عربی) با کامنت‌هایی نظیر «ایران قهرمان واقعی این جام است» و انتقاد از کادر داوری فیفا، احترام خود را به نمایش مقتدرانه یوزهای ایرانی نشان دادند؛ پدیده‌ای که به سرعت توسط رسانه‌های داخلی نیز بازنشر شد.