درآمدی بر زندگی و آثار آیت‌الله اسماعیل صالحی مازندرانی

گروه فرهنگی «خبرگزاري دانشجو»؛ آیت الله حاج شیخ اسماعیل صالحی مازندرانی، در سال 1312 ﻫجری قمری در روستای نفت چال دهستان لفور از توابع شهرستان سوادکوه، در خانواده ای روحانی چشم به جهان گشود.

 

ایشان در دوران نوجوانی برای تحصیل علوم حوزوی راهی بابل شد و پس از مدتی به تهران و قم عزیمت کرد؛ چرا كه عشق به تحصیل چنان سراسر وجودش را فرا گرفت که فقر و سختی های طاقت فرسا را به راحتی تحمل کرد.

 

این عالم برجسته در بیان مشکلات و سختی های پشت سر گذاشته زندگی خود می گوید: ایامی بر ما گذشت که امکان بدست آوردن نان، حتی به اندازه بسیار کم، فراهم نمی شد، از لحاظ مالی سخت در مضیقه بودم، یک زمان سخت گرسنه شدم و دو روز چیزی برای خوردن نداشتم، وضعیت طوری شده بود که جرأت نمی کردم از حجره بیرون بیایم، چون احتمال داشت از حال بروم و معلوم شود که گرسنه هستم.

 

آیت الله صالحی مازندرانی سطوح عالی و بخشی از دروس خارج فقه و اصول را در محضر اساتید و بزرگان حوزه علمیه مشهد فرا گرفت و پس از شش سال اقامت در جوار بارگاه ملکوتی حضرت ثامن الحجج در سال 1339 برای ادامه تحصیل عازم شهر قم شد.

 

ایشان بیش از 40 سال در حوزه علمیه قم به تدریس فقه، اصول، فلسفه و سایر علوم اسلامی مشغول بود كه از جمله اساتید ایشان مي توان به حضرت آیت الله بروجردی، آیت الله حاج میرزا هاشم آملی، آیت الله سیدمحمدرضا گلپایگانی، علامه سید محمدحسین طباطبایی، آیت الله میرزا جواد تهرانی، آیت الله حاج شیخ حسینعلی مروارید اشاره کرد.

 

 

وي در کنار تحصیل و تدریس و تألیف، در فعالیت های سیاسی حضوری فعال داشت و در سال های 1331 و 1332 با رفت و آمد به منزل مرحوم آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی با مسائل سیاسی کشور آشنا شد و در متن مبارزات مردمی علیه رژیم ستم شاهی پهلوی قرار گرفت.

 

با شروع نهضت امام خمینی (ره) در سال 1342 به کانون گرم مبارزات پیوست و در سال 1353 همزمان با دستگیری و تبعید عده ای از مدرسان عالیقدر حوزه علمیه قم، دستگیر و مدتی در زندان های رژیم از جمله زندان ساواک و شهربانی قم، قزل قلعه، اوین و قصر تهران زندانی شد.

 

وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای خدمت به نظام در مجلس خبرگان رهبری ایفای نقش نمود.

 

 

وي شاگردان زیادی را پرورش داد که بیشتر آنها در قید حیات هستند و در مسئولیت های مهم دینی و کشوری مشغول به خدمتند كه بعضی از شاگردان وی عبارتند از: حجت الاسلام و المسلمین محمّدی گلپایگانی، مسئول دفتر مقام معظّم رهبری؛ حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی، حجت الاسلام و المسلمین مروی، حجت الاسلام و المسلمین ناطق نوری و حجت الاسلام و المسلمین سید حمید روحانی، مؤلّف کتاب «نهضت امام خمینی (ره)»

 

 

وي یافته های علمی خویش را در زمینه های گوناگون به رشته تحریر درآورد كه برخی از آثار وی که به زیور چاپ آراسته شده، عبارت است از: رساله توضیح المسائل، مفتاح البصیرة فی فقه الشریعة(شرح عروة الوثقی)، جلد اوّل و سوم در موضوع طهارت، مناسک حج، استفتاءات، دو جلد؛ احکام جوانان و نوجوانان.

 

تعدادي از تألیفاتی وي که هنوز چاپ نشده: یک دوره خارج طهارت، یک دوره کامل خارج اصول فقه، رساله ای در «ولایت فقیه» که قبل از پیروزی انقلاب تألیف شده است، رساله ای در «ولایت جدّ و پدر بر دختر بالغ»، یک دوره خارج قضا، خمس، وکالت و کفالت از کتاب تحریر الوسیلة، یک دوره خارج بیع و خیارات از کتاب مکاسب.

 

 

دوران جوانی، وقت ساختن و پیشرفت است، ولی در سنین بالاتر وقت سوختن و ذوب شدن و تحلیل رفتن است و هر چه عمر بالا می رود، رشد پایین می آید. دام های مختلف برای شما (جوانان) نهاده شده که شماها را شکار کنند؛ زیرا افراد مسن و پیر نیازی به شکار ندارند، چون آنها در دست صیاد هستند، بخصوص صیاد مرگ، صیاد پیری و خستگی و یأس و زمینگیر شدن.

 

کودکان هم نیازی به شکار شدن ندارند، چون توان زیادی ندارند که صیادان و شکارچی ها احساس خطر کنند، نسلی که دشمن از او احساس خطر می کند و در کمین اوست، نسل جوان و نوجوان است و برای این کار جاذبه های زیادی را در معرض نمایش و تماشا گذاشتند و می گذارند.

 

امروز می خواهم از دفاع مقدس دفاع کنم؛ زیرا دفاع مقدس هم گاهی احتیاج به دفاع جانانه دارد، چون بعضی از ناآگاهان و دشمنان می خواهند دفاع رزمندگان اسلام را دفع و بلکه دفن کنند تا دیگر از دفاع خبری نباشد. حتی جمعی بر این عقیده اند تا مدافعین این دفاع مقدس را دفع یا دفن کنند تا دیگر از بسیج و سپاه و ارتش خبری نباشد. باید جاذبه در حد اعلی باشد و دافعه در حد ضرورت. سعی کنید متعهد متخصص باشید. در تعهد، سرآمد و در تخصص، کارآمد. ما مبلغان که ایام عاشورا می خواهیم مردم را تبلیغ کنیم، آنها را به سوی بهشت سوق دهیم و از رفتن به جهنم باز داریم، باید از خودمان شروع کنیم. اول اصلاح نفس کنیم؛ با جهاد اکبر جهاد با نفس اگر نتوانستیم بر آن مسلط شویم چگونه می توانیم تولیت نفوس دیگران را به عهده بگیریم. کسی که نتواند چشم و گوش خود را پاک کند، چه گونه می تواند چشم و گوش کسانی را که پای منبر و صحبت او می نشینند پاک کند؟!

 

پس از عمری تلاش و مجاهدت، صبحگاه جمعه، نهم شهریور ماه سال 1380 ﻫجری شمسی روح بلند و ملکوتی آیت الله صالحی مازندرانی به ملکوت اعلی پیوست و در صحن مطهر کریمه اهل بیت (ع)، به خاک سپرده شد.