نبرد ۴ درصدی در صدر؛ کدام برنامه‌های سیما در تیر ماه بیشترین مخاطب را داشتند؟ /سقف‌ها را بلند کنید

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، داده‌های پیمایش تیرماه مرکز پژوهشی «متا» که با گزارش‌های رسمی مرکز تحقیقات صداوسیما نیز همگرایی دارد، از رقابت میلی‌متری پنج برنامه پرمخاطب سیما در فواصل کمتر از ۴ درصد خبر می‌دهد. بر اساس این آمار، توزیع بینندگان برنامه‌های برتر به شرح زیر است:

• «به وقت ایران»: ۲۰.۵ درصد (رتبه اول)

• «حسینیه معلی»: ۱۹ درصد (رتبه دوم)

• «جام ۲۶»: ۱۸ درصد (رتبه سوم)

• «پدر امت»: ۱۷ درصد (رتبه چهارم)

• «سمت خدا»: ۱۷ درصد (رتبه پنجم)

فاصله ۳.۵ درصدی میان رتبه اول و رتبه پنجم، نشان‌دهنده نبود یک عنوان «مطلقاً غالب» در جدول پخش و در عین حال، وجود جریانی ثابت از بینندگان تخصصی و عمومی برای هر یک از این قالب‌های برنامه‌سازی است.

هرچند ثبت ۱۳ میلیون بازدید برای برنامه‌ای تحلیلی مانند «به وقت ایران» در بستر تلوبیون، از انتقال بخشی از بینندگان به بسترهای دیجیتال (VOD) حکایت دارد، اما فاصله کوتاه ۳.۵ درصدی میان رتبه اول و پنجم، بیش از آنکه نشان‌دهنده «جذابیت فراگیر» باشد، گویای حاکمیت جریانی ثابت و محدود از مخاطبان تخصصی و سنتی است.

چالش تنوع ژانر و مسئله سلیقه نسل جدید

تجربه اخیر شبکه نسیم با معرفی یا بازسازی برنامه‌هایی نظیر «جزئیات»، «هومن» و استفاده دوباره از ظرفیت مجموعه‌هایی چون «جناب خان»، تلاشی آشکار برای عبور از قالب‌های کلیشه‌ای و عبور از مرز مخاطبان همیشگی تلویزیون بود. با این حال، برآمد آمارها نشان می‌دهد که این تلاش‌ها به تنهایی نتوانسته‌اند ساختار جذب مخاطب را بشکنند.

• تک‌افتادگی در جلب گروه‌های سنی مختلف: نبود برنامه‌های ساختارمند در حوزه کودک و نوجوان، سرگرمی‌های نوین و ژانرهای متنوع نمایشی باعث شده تا رسانه ملی در جلب گروه‌های سنی پایین‌تر و ذائقه‌های غیرسنتی ناکام بماند.

• غلبه ساختارهای گفتگو‌محور و مناسبتی: ترکیب برنامه‌های برتر نشان می‌دهد که سهم عمده جدول پخش همچنان در اختیار گروه‌های معارفی، تحلیلی و ورزشیِ مناسبتی است و ژانرهای تفریحی، داستانی و نوآورانه در حاشیه قرار دارند.

ضرورت ساختاری: لزوم تزریق خون تازه به رسانه ملی

تحلیل کلی رفتار مصرف‌کنندگان محتوا نشان می‌دهد که رسانه ملی برای حفظ مرجعیت خود در برابر بسترهای رقیب، نیازمند دست‌کم سه تغییر استراتژیک است:

• تزریق ایده و جریان‌های جدید: رسانه نیازمند «خون تازه» در بستر ایده‌پردازی، فرم‌های برنامه‌سازی و ساختار اجراست تا بتواند از دایره تکرار خارج شود.

• بازتعریف مخاطب بر اساس رده‌بندی سنی: طراحی پروژه‌ها باید بر اساس نیازهای واقعی سلیقه نوجوانان و جوانان صورت گیرد، نه صرفاً بازتولید نسخه‌های قبلی برای مخاطب وفادار قدیمی.

• توسعه هم‌زمان در بسترهای تلوبیون و خطی: ایجاد محتوای انحصاری و کوتاه‌فرم برای بسترهای آنلاین جهت جذب نسلی که کلاً از جدول پخش خطی (Linear TV) فاصله گرفته است.
  
  

بدون تغییر جهت به سمت تنوع ژانر و در نظر گرفتن شاخصه‌های سنی مخاطبان، رقابت‌های فعلی در جدول پخش، تنها تقسیم یک جامعه مخاطب محدود و ثابت میان چند شبکه باقی خواهد ماند.