ترامپ به بن‌بست خورد؛ ژنرال پاکستانی راه تهران را باز می‌کند؟

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، اگر سیاست فشار حداکثری ترامپ واقعاً توانسته بود ایران را وادار به عقب‌نشینی کند، اکنون چه نیازی به میانجیگری یک کشور منطقه‌ای وجود داشت؟ این پرسشی است که سفر فردای عاصم منیر به تهران را به یکی از مهم‌ترین تحولات دیپلماتیک منطقه تبدیل کرده است.

دولت ترامپ طی ماه‌های گذشته تلاش کرده با تحریم، فشار اقتصادی و تهدید نظامی، تهران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن نزدیک کند؛ اما اختلافات اصلی همچنان باقی است. رویترز امروز گزارش داد که ایران تهدیدهای جدید آمریکا برای اعمال تحریم‌های شدیدتر را رد کرده و تهران همچنان بر مواضع خود درباره امنیت و منافع ملی تأکید دارد. 

در همین شرایط، پاکستان وارد میدان شده است. اسلام‌آباد از یک سو با ایران مرز مشترک دارد و از سوی دیگر روابط امنیتی مهمی با آمریکا برقرار کرده است. همین موقعیت، پاکستان را به یکی از معدود کشورهایی تبدیل کرده که می‌تواند همزمان با تهران و واشنگتن ارتباط داشته باشد.

عاصم منیر نیز چهره‌ای کلیدی در این معادله است. رویترز در ماه مارس گزارش داده بود که فرمانده ارتش پاکستان روابط نزدیکی با دونالد ترامپ ایجاد کرده و اسلام‌آباد تلاش می‌کند از ارتباطات خود با هر دو طرف برای ایفای نقش میانجی استفاده کند. 

در ماه آوریل نیز رویترز گزارش داده بود که پاکستان در انتقال پیام میان ایران و آمریکا نقش فعال داشته و حتی پیشنهاد میزبانی مذاکرات میان دو طرف را مطرح کرده است. 

با این حال، هیچ سند علنی وجود ندارد که نشان دهد ترامپ رسماً پاکستان را مأمور میانجیگری کرده است. اما مجموعه این تحولات نشان می‌دهد واشنگتن برای ارتباط غیرمستقیم با تهران، بیش از گذشته به کانال‌های منطقه‌ای نیاز پیدا کرده است.

اهمیت سفر منیر زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم این بار فرمانده ارتش پاکستان، نه وزیر خارجه، راهی تهران می‌شود. بر اساس گزارش امروز رویترز، در این سفر علاوه بر روابط دوجانبه، موضوعاتی مانند تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران، تلاش‌های صلح منطقه‌ای، توافق امنیتی پاکستان، ترکیه و عربستان و مسائل مربوط به حوثی‌ها مورد بحث قرار خواهد گرفت. 

برای ایران نیز این میانجیگری به معنای عقب‌نشینی نیست و تهران می‌تواند از طریق یک کشور منطقه‌ای پیام‌های خود را منتقل کند و در عین حال بدون پذیرش فشار مستقیم واشنگتن، بر حقوق و منافع ملی خود تأکید داشته باشد.

مذاکره غیرمستقیم با تسلیم تفاوت دارد

از سوی دیگر، پاکستان نیز صرفاً از سر خیرخواهی وارد این پرونده نشده است. کاهش تنش میان ایران و آمریکا برای امنیت مرزهای پاکستان، تجارت، انرژی و ثبات اقتصادی این کشور اهمیت مستقیم دارد. موفقیت اسلام‌آباد در میانجیگری نیز می‌تواند جایگاه این کشور را در معادلات امنیتی خاورمیانه ارتقا دهد.

سفر منیر همچنین در شرایطی انجام می‌شود که پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه اخیراً یک توافق دفاعی مشترک امضا کرده‌اند. بر اساس این گزارش، این توافق اصل دفاع متقابل میان سه کشور را تقویت می‌کند. 

این تحولات نشان می‌دهد کشورهای منطقه در حال افزایش نقش خود در تأمین امنیت منطقه هستند؛ موضوعی که می‌تواند وابستگی کامل به ساختار امنیتی تحت رهبری آمریکا را کاهش دهد.

سفر فردای عاصم منیر به تهران را نمی‌توان یک سفر معمولی دانست. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که فشارهای آمریکا علیه ایران افزایش یافته، اما هنوز راه‌حل سیاسی پایداری برای بحران شکل نگرفته است.

نمی‌توان بدون سند گفت ترامپ «مخفیانه پاکستان را مأمور کرده است»، اما شواهد موجود نشان می‌دهد اسلام‌آباد به یکی از مهم‌ترین کانال‌های ارتباطی تهران و واشنگتن تبدیل شده است.

در این میان، ایران نشان داده که فشار حداکثری الزاماً به معنای عقب‌نشینی تهران نیست و در عین حال، مسیر دیپلماسی منطقه‌ای را نیز مسدود نکرده است.

به بیان ساده‌تر، واشنگتن فشار می‌آورد، تهران مقاومت می‌کند و حالا یک کشور منطقه‌ای برای باز کردن مسیر گفت‌وگو وارد میدان شده است.

در پایان می توان گفت: شاید مهم‌ترین پیام سفر عاصم منیر همین باشد که بحران ایران را نمی‌توان صرفاً با تحریم و تهدید حل کرد اما اگر قرار باشد راهی برای خروج از بحران پیدا شود، دیپلماسی و گفت‌وگوی غیرمستقیم با تهران همچنان اجتناب‌ناپذیر است.