قیمت تتر امروز؛ وقتی پول ملی ضعیف میشود، مردم به دلار دیجیتال پناه میبرند
به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، بر اساس تازهترین گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، قیمت تتر در بازار داخلی در ساعت انتشار گزارش به ۱۹۹ هزار و ۳۳۱ تومان رسیده که نسبت به روز قبل ۱.۰۲ درصد افزایش نشان میدهد. تتر در بازار جهانی همچنان نزدیک یک دلار معامله میشود و بنابراین بخش اصلی نوسان قیمت ریالی آن در ایران به تغییرات نرخ ارز و شرایط عرضه و تقاضای داخلی مربوط است.
این نرخ در حالی ثبت شده که دلار آزاد نیز در روزهای اخیر وارد محدودههای بالاتر شده است. گزارش دیروز TGJU از افزایش ۲.۴۹ درصدی نرخ دلار و ثبت قیمت ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان خبر میداد و گزارش امروز این بازار نیز نشان میدهد فشار افزایشی در بازار ارز همچنان ادامه دارد.
در بازار طلا نیز همین تصویر دیده میشود. TGJU در گزارش امروز، قیمت طلای ۱۸ عیار را در محدوده ۲۱.۴ میلیون تومان اعلام کرده و افزایش ماهانه بیش از ۱۹ درصدی برای این شاخص ثبت شده است.
تتر در حال تغییر کارکرد است
تتر در تعریف فنی یک استیبلکوین است؛ یعنی دارایی دیجیتالی که هدف آن حفظ ارزش نزدیک به یک دلار است. اما کاربرد آن در اقتصادهای تورمی به تدریج از یک ابزار واسط برای معاملات رمزارزی فراتر رفته است.
گزارش تازه Blockonomi به نقل از پائولو آردوینو، مدیرعامل Tether، از افزایش استفاده از USDT در ونزوئلا، آرژانتین، بولیوی و ترکیه در شرایطی خبر میدهد که این اقتصادها با مشکلات ارزی، تورم یا محدودیت دسترسی به دلار مواجهاند. در چنین محیطی، تتر برای بخشی از کاربران نه بهعنوان دارایی پرریسک رمزارزی، بلکه بهعنوان راهی برای دسترسی دیجیتال به ارزش دلاری مورد استفاده قرار میگیرد.
این تغییر کارکرد از نظر اقتصادی مهم است. وقتی پول ملی قدرت خرید خود را از دست میدهد، خانوارها و کسبوکارها معمولاً به دنبال دارایی یا واحد سنجشی میروند که ارزش آن کمتر تحت تأثیر افت پول داخلی باشد. در اقتصادهایی که دسترسی مستقیم به دلار دشوار، پرهزینه یا محدود است، یک استیبلکوین دلاری میتواند بخشی از این تقاضا را جذب کند.
در واقع، داستان تتر در اقتصاد تورمی الزاما داستان خرید رمزارز نیست؛ داستان تبدیل یک واحد پولی به یک واحد ارزش دلاری است.
ایران هم نشانههای همین تغییر را دارد
در ایران نیز قیمت تتر به دلیل ارتباط نزدیک با دلار، برای بخشی از فعالان بازار فقط یک نرخ رمزارزی نیست. وقتی تتر حدود ۱۹۹ هزار تومان معامله میشود و دلار آزاد نیز در محدوده نزدیک به ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد، این دو بازار عملا در حال بازتاب یک متغیر مشترک هستند: ارزش ریال در برابر دلار.
تفاوت مهم تتر با دلار فیزیکی، امکان معامله شبانهروزی و انتقال دیجیتال آن است. بازار تتر در تمام ساعات شبانهروز فعال است و همین موضوع باعث شده این دارایی در زمانهایی که بازارهای سنتی ارز تعطیل هستند نیز در دسترس معاملهگران باشد.
به همین دلیل، توجه به قیمت تتر امروز را نمیتوان صرفا علاقه به قیمت یک رمزارز دانست. در اقتصاد تورمی، این جستوجو میتواند بخشی از تلاش کاربران برای رصد لحظهای ارزش دارایی دلاری نیز باشد.
یک دلار، اما با قیمت تومانی متفاوت
تتر در بازار جهانی برای حفظ ارزش نزدیک به یک دلار طراحی شده است؛ بنابراین افزایش قیمت آن به تومان لزوماً به معنای گران شدن خود تتر در بازار جهانی نیست.
اگر ارزش دلار در برابر ریال افزایش پیدا کند، قیمت تتر نیز در بازار داخلی معمولا در همان جهت حرکت میکند. به همین دلیل است که بررسی قیمت تتر بدون مقایسه آن با دلار آزاد میتواند تصویر ناقصی از بازار ارائه دهد.
در شرایط فعلی نیز قیمت حدود ۱۹۹ هزار تومانی تتر فاصله چندانی با محدوده دلار آزاد ندارد. این موضوع نشان میدهد بخش قابل توجهی از حرکت تتر در بازار داخلی، انعکاس همان روندی است که در بازار ارز مشاهده میشود، نه الزاماً یک موج مستقل در بازار جهانی رمزارز.
از سوی دیگر، اختلاف نرخ میان صرافیها میتواند ناشی از تفاوت عرضه و تقاضا، عمق بازار، کارمزدها و زمان ثبت قیمت باشد؛ بنابراین هر عددی که برای قیمت تتر اعلام میشود باید همراه با زمان و منبع آن خوانده شود.
مزیت تتر برای کسی که با تورم روبهروست
مهمترین مزیت تتر در اقتصادهای تورمی، دسترسی نسبتا ساده به یک دارایی با مبنای دلاری است. کاربر میتواند بدون نگهداری اسکناس فیزیکی دلار، دارایی خود را در قالب یک توکن دیجیتال با ارزشگذاری دلاری نگهداری و در اکوسیستم رمزارز جابهجا کند.
این ویژگی بهویژه در کشورهایی که محدودیت ارزی یا بانکی دارند اهمیت پیدا میکند. گزارش Blockonomi نیز افزایش استفاده از USDT در اقتصادهای تحت فشار را به همین تغییر نیاز مرتبط میکند.
کاربرد تتر فقط به نگهداری ارزش محدود نیست. از این دارایی برای انتقال پول، تسویه معاملات رمزارزی و پرداختهای دیجیتال نیز استفاده میشود. به این ترتیب، استیبلکوینها در برخی اقتصادهای نوظهور به بخشی از زیرساخت انتقال ارزش تبدیل شدهاند. اما این مزایا نباید با بدون ریسک بودن اشتباه گرفته شود.
ریسک اصلی؛ دلار دیجیتال، دلار بیریسک نیست
تتر برخلاف بیتکوین یک دارایی غیرمتمرکز کامل نیست. صادرکننده آن در ساختار USDT نقش مرکزی دارد و در شرایط مشخص امکان مسدود کردن توکنهای موجود در برخی آدرسها وجود دارد. TGJU نیز در گزارش امروز قیمت تتر را در حالی ثبت کرده که این دارایی در بازار جهانی حول یک دلار معامله میشود؛ بنابراین ریسک اصلی برای کاربر ایرانی بیشتر از جنس ریسک دسترسی، مقررات و زیرساخت است تا نوسان چنددرصدی خود توکن.
سعید زنگنه، مدیر محصول صرافی اکسکوینو، پیشتر درباره ریسک فریز شدن تتر توضیح داده بود که شناسایی برخی کیفپولها میتواند تحت تأثیر عواملی مانند فعالیتهای مشکوک و نحوه استفاده صرافیها از آدرسهای ثابت قرار گیرد؛ بنابراین صرفاً قیمت تتر را نباید معیار ارزیابی ریسک این دارایی دانست.
از سوی دیگر، گزارشهای تخصصی درباره تتر نیز تأکید دارند که این استیبلکوین به دلیل ساختار متمرکز، قابلیت فریز کردن دارایی در سطح آدرس را دارد. این موضوع برای کاربران کشورهای تحت تحریم اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ بنابراین تتر میتواند دسترسی دیجیتال به ارزش دلاری ایجاد کند، اما این دسترسی همراه با ریسکهای فنی، حقوقی و تحریمی است.
از آرژانتین تا ایران؛ یک رفتار مشترک
اهمیت گزارش تازه Blockonomi در همین نقطه مشخص میشود. این رسانه افزایش استفاده از USDT در اقتصادهای تورمی را نه صرفا به رشد بازار کریپتو، بلکه به نیاز کاربران برای دسترسی به ارزش دلاری مرتبط کرده است.
این الگو در کشورهایی مانند آرژانتین، ونزوئلا، بولیوی و ترکیه نشان میدهد وقتی پول ملی تحت فشار قرار میگیرد، تقاضا برای ابزارهایی که امکان نگهداری یا انتقال ارزش دلاری را فراهم میکنند، میتواند افزایش پیدا کند.
تفاوت ایران با این کشورها در شدت تورم، سیاست ارزی، ساختار بانکی و محدودیتهای بینالمللی است؛ اما اصل رفتار اقتصادی قابل مقایسه است: وقتی اعتماد به حفظ قدرت خرید پول ملی کاهش پیدا میکند، تقاضا برای داراییهای دارای ارزش خارجی افزایش مییابد.
تتر در این میان یک تفاوت مهم با دلار سنتی دارد؛ دلار فیزیکی به زیرساخت بانکی و بازار نقدی وابسته است، اما USDT در شبکه بلاکچین منتقل میشود.
سه بازار، یک دغدغه
همزمانی رشد تتر با دلار و طلا در بازار ایران نیز از همین منظر قابل بررسی است. دلار، مستقیما ارزش ریال در برابر ارز خارجی را نشان میدهد؛ طلا علاوه بر نرخ ارز از قیمت جهانی طلا تأثیر میگیرد و تتر نیز یک نسخه دیجیتال از ارزش دلاری را در اختیار بازار قرار میدهد.
به همین دلیل، وقتی هر سه بازار در کانون توجه قرار میگیرند، نمیتوان تمام تقاضا را به یک عامل نسبت داد. بخشی از آن ممکن است ناشی از انتظارات ارزی، بخشی ناشی از نگرانیهای تورمی و بخشی نیز ناشی از رفتار معاملهگران هر بازار باشد.
اما یک نکته روشن است: تتر در اقتصاد ایران دیگر فقط ابزار ورود به بازار رمزارز نیست؛ برای بخشی از کاربران به ابزار سنجش و انتقال ارزش دلاری نیز تبدیل شده است.
قیمت تتر امروز یک عدد نیست
قیمت حدود ۱۹۹ هزار تومانی تتر در بازار امروز، در کنار رشد اخیر دلار و طلا، نشان میدهد اهمیت این دارایی در اقتصاد ایران بیش از گذشته به بازار ارز گره خورده است. نرخ تتر در آخرین گزارش TGJU با رشد ۱.۰۲ درصدی نسبت به روز قبل ثبت شده و دلار نیز در روز گذشته رشد قابل توجهی داشته است.
با این حال، از این دادهها نمیتوان نتیجه گرفت که تتر بهتنهایی محرک افزایش قیمت دلار یا طلاست. رابطه این بازارها دوسویه و تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و معاملاتی است.
آنچه میتوان با اطمینان بیشتری گفت این است که هرچه فشار بر پول ملی بیشتر شود، اهمیت داراییهای دارای ارزش دلاری نیز بیشتر میشود و تتر یکی از دیجیتالترین شکلهای این تقاضا است.
از «رمزارز» تا «دلار دیجیتال»
داستان تتر در سالهای اخیر در حال تغییر است. این دارایی که در ابتدا بیشتر بهعنوان ابزاری برای جابهجایی نقدینگی در بازار رمزارز شناخته میشد، در اقتصادهای تورمی کاربرد گستردهتری پیدا کرده است؛ از نگهداری ارزش گرفته تا پرداخت و انتقال پول.
گزارش تازه Blockonomi از افزایش استفاده از USDT در ونزوئلا، آرژانتین، بولیوی و ترکیه دقیقا همین تغییر را برجسته میکند.
در ایران نیز نرخ حدود ۱۹۹ هزار تومانی تتر، همزمان با قرار گرفتن دلار در محدوده ۲۰۰ هزار تومان و افزایش قیمت طلا، نشان میدهد این استیبلکوین دیگر نمیتواند صرفاً در چارچوب بازار رمزارز تحلیل شود.
در اقتصاد تورمی، مسئله فقط خرید یک رمزارز نیست؛ مسئله دسترسی به واحدی از ارزش است که وابستگی کمتری به پول ملی دارد. تتر دقیقاً در همین نقطه از «رمزارز» به «دلار دیجیتال» نزدیک میشود؛ هرچند این نزدیکی، ریسکهای خاص خود را نیز به همراه دارد.